شکست راهبردی ترامپ

یدالله کریمی پور: اگر از دریچه واقعگرایی ساختاریافته به شطرنج قدرت بنگریم، فرضیه گزینش دونالد ترامپ توسط رقبای استراتژیک واشینگتن، نه توهم توطئه، بلکه تحلیلی مبتنی بر هزینه و فایده بود. برای رهبرانی چون شی جین پینگ، ولادیمیر پوتین و بنیامین نتانیاهو(متحد آمریکا)، ترامپ واسطه و محللی بوده که نظم لیبرال تحت رهبری آمریکا را از درون دچار دگردیسی کرده است.

​در جبهه خاور، بزرگترین هدیه ترامپ به پکن، نه تعرفه‌های تجاری، بلکه تخریب ساختار اتحادهای چندجانبه بود. خروج از پیمان تی‌پی‌پی، عملا آسیا را در سینی نقره‌ای به چین تقدیم کرد و تمرکز زدایی او از خاور دور به سمت خلیج فارس، به شی فرصت داد تا بدون مزاحمت موثری، نفوذ خود را در دریای جنوبی و آفریقا تثبیت کند.

​برای پوتین، ترامپ تجسم لرزه بر اندام ناتو بود. ایجاد تردید در ماده ۵ پیمان آتلانتیک شمالی و فشار بر متحدان اروپایی، شکافی در غرب ایجاد کرد که روسیه دهه‌ها برای آن هزینه کرده بود. تضعیف اجماع غربی در مقابل اوکراین و تمرکز بر ایران به عنوان دشمن شماره یک، به کرملین اجازه داد تا با هزینه‌ای کمتر، عمق استراتژیک خود را در اروپای خاوری و سوریه بازسازی کند.

​در خاورمیانه، نتانیاهو بیشترین بهره را از این تغییر جهت برد. ترامپ با انتقال مرکز ثقل سیاست خارجی آمریکا از راهکار دو کشوری به فشار حداکثری علیه ایران و امضای پیمان‌های ابراهیم، آرمان فلسطین را به حاشیه راند. او با به رسمیت شناختن حاکمیت اسرائیل بر بلندی‌های جولان و اورشلیم، هدایایی به راستگرایان داد که هیچ رئیس‌جمهور دیگری جرات تفکر به آن را نداشت.

​در نهایت، ترامپ با بازگرداندن آمریکا به لاک انزواطلبی تحت شعار اول آمریکا، در واقع خلایی ایجاد کرد که رقبای جهانی تشنه آن بودند. او با تبدیل سیاست خارجی آمریکا از یک استراتژی پیش‌بینی‌پذیر به یک معامله تجاری کوتاه‌مدت، عملا به رقیبان فرصت داد تا در غیاب پلیس جهانی، قواعد بازی را به سود خود بازنویسی کنند. ایران در این میان، تنها نقطه تمرکزی بود که به عنوان وجه‌المصالحه این تغییرات بزرگ، بار سنگین فشارها را به دوش کشید تا رقبای بزرگ جهانی در سکوت، پایه‌های هژمونی آینده خود را بنا کنند.