آزاد کلهر: تازهترین گزارش انجمن جهانی فولاد (Worldsteel) از تداوم روند نزولی تولید فولاد در جهان حکایت دارد. در ماه آوریل ۲۰۲۶، تولید فولاد خام برای هشتمین ماه متوالی کاهش یافت و به ۱۵۳.۴ میلیون تن رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱.۹ درصد افت را نشان میدهد. در میان تمام مناطق جهان، «خاورمیانه» با کاهش خیرهکننده ۲۷.۶ درصدی، رکورددار سقوط تولید بود. دلیل اصلی این افت فاجعهبار، «اختلالات قابلتوجه در تولید و زنجیره تأمین ایران» اعلام شده است. در این گزارش، به تحلیل عملکرد مناطق مختلف و چالشهای پیش روی صنعت فولاد جهان میپردازیم.
آسیا با تولید ۱۱۴.۲ میلیون تن (کاهش ۱.۳ درصدی)، همچنان بزرگترین منطقه فولادسازی جهان است. اما عاملی که این منطقه را به سمت کاهش سوق میدهد، «تلاش مستمر چین برای کاهش ظرفیت مازاد تولید» است. دولت چین از مارس ۲۰۲۵ برنامه جدیدی را برای اصلاح ساختاری صنعت فولاد اجرا کرده که هدف آن محدودسازی رقابت مبتنی بر قیمتهای پایین و کاهش آلودگی زیستمحیطی است. این سیاست، در آوریل ۲۰۲۶ (که معمولاً به دلیل شروع فصل ساختوساز و انبارسازی قبل از تعطیلات روز کارگر، تقاضا و تولید بالاست) همچنان به قوت خود باقی بود و تولید چین را با کاهش ۲.۸ درصدی نسبت به سال قبل به ۸۳.۶ میلیون تن رساند. در مقابل، هند با رشد ۳.۹ درصدی (تولید ۱۳.۸ میلیون تن)، به عنوان تنها نقطه روشن آسیا عمل کرد. دلیل این رشد، سرمایهگذاریهای کلان دولت هند در پروژههای زیرساختی (بزرگراهها، راهآهن و بنادر) و افزایش تقاضای داخلی برای فولاد (به دلیل رشد بخش ساختمان و خودروسازی) است.
اتحادیه اروپا (۲۷ کشور) با تولید ۱۱ میلیون تن، کاهش ۱.۸ درصدی را تجربه کرد. جنگ اوکراین، افزایش قیمت انرژی و رکود اقتصادی در آلمان (به عنوان بزرگترین اقتصاد اروپا) از دلایل اصلی این کاهش هستند. با این حال، خود «آلمان» با رشد ۹.۵ درصدی نسبت به سال قبل، یک استثنا در اروپا بود. دلیل این رشد، «بازگشت نسبی تولید» پس از تعمیرات اساسی پالایشگاهها و همچنین افزایش صادرات فولاد آلمان به کشورهای همسایه (لهستان، اتریش و جمهوری چک) است. در نقطه مقابل، «روسیه» با کاهش ۱۲.۴ درصدی (تولید ۵ میلیون تن) مواجه شد. تحریمهای غرب (ممنوعیت واردات تجهیزات و فناوریهای پیشرفته فولادسازی) و عدم دسترسی به بازارهای سنتی اروپا، صنعت فولاد روسیه را زمینگیر کرده است. همچنین، مشکلات لجستیکی (به دلیل بسته شدن مسیرهای دریایی در دریای سیاه) صادرات فولاد روسیه را مختل کرده است.
آمریکای شمالی با تولید ۹.۴ میلیون تن، رشد ۶.۹ درصدی را تجربه کرد. «ایالات متحده» با رشد ۹.۴ درصدی، موتور محرک این منطقه بود. علت اصلی این رشد، «اعمال تعرفههای ۲۵ درصدی بر واردات فولاد از چین، روسیه و سایر کشورها» در اوایل ۲۰۲۶ است. این تعرفهها، واردات فولاد ارزانقیمت را برای کارخانههای آمریکایی غیراقتصادی کرده و آنها را به سمت افزایش تولید داخلی سوق داده است. با این حال، این رونق موقت ممکن است پایدار نباشد. افزایش قیمت فولاد در داخل آمریکا (به دلیل کاهش رقابت) باعث شده است صنایع پاییندستی (خودروسازی، لوازم خانگی و ساختمان) با افزایش هزینههای تولید مواجه شوند. در صورت ادامه این روند، ممکن است شاهد کاهش تقاضا و در نتیجه کاهش تولید در ماههای آینده باشیم.
«ترکیه» با رشد ۹.۴ درصدی (تولید ۳.۳ میلیون تن)، یکی از بهترین عملکردها را در میان کشورهای منطقه داشت. دلیل این رشد، افزایش صادرات فولاد ترکیه به اتحادیه اروپا (به ویژه ایتالیا و اسپانیا) و همچنین جایگزینی فولاد روسیه و اوکراین که تولیدشان کاهش یافته در بازارهای شمال آفریقا و خاورمیانه است. با این حال، در سطح منطقهای، «خاورمیانه» با کاهش ۲۷.۶ درصدی (تولید ۳.۷ میلیون تن) رکورددار افت بود. انجمن جهانی فولاد به صراحت اعلام کرده است که بخش عمده این افت به ایران نسبت داده میشود و به دلیل اختلالات قابلتوجه در تولید و زنجیره تأمین، دادههای آوریل ایران را منتشر نکرده است.
علت این اختلالات چیست؟ نخست، «حمله هوایی به پالایشگاهها و نیروگاهها» در جریان جنگ رمضان (اسفند ۱۴۰۴) که منجر به قطعی گسترده برق و گاز در صنایع انرژیبر (از جمله فولاد) شد. دوم، کمبود مواد اولیه به دلیل بسته شدن تنگه هرمز و توقف واردات قراضه، آهن اسفنجی و سنگآهن از خارج بود. سوم، «مشکلات صادراتی» به دلیل محاصره دریایی، که انبار شرکتهای فولادی را پر کرده و آنها را مجبور به کاهش تولید کرده است. سهم ایران از تولید فولاد خاورمیانه حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد است، بنابراین کاهش تولید در ایران، مستقیماً به سقوط تولید کل منطقه منجر شده است. توقف تولید در فولاد مبارکه (بزرگترین تولیدکننده) و فولاد خوزستان، زنگ خطر جدی برای صنعت فولاد ایران و منطقه است.
دادههای آوریل ۲۰۲۶ نشان میدهد که جهان به دو بخش تقسیم شده است: کشورهایی که از تعرفهها سود بردهاند (مانند آمریکا و ترکیه) و کشورهایی که از تحریم، جنگ و اختلال لجستیکی ضربه خوردهاند (مانند ایران و روسیه). چین نیز به عنوان بزرگترین تولیدکننده، عمداً پای روی ترمز گذاشته تا ظرفیت مازاد خود را کاهش دهد. برای ایران، آمار آوریل یک فاجعه تمامعیار است. عدم انتشار دادههای ایران توسط Worldsteel، به خودی خود یک خبر بد است (چرا که نشان میدهد اختلالات به قدری گسترده بوده که حتی امکان جمعآوری آمار وجود نداشته است). تا زمانی که تنگه هرمز باز نشود و تأمین برق و گاز کارخانهها به حالت عادی بازنگردد، تولید فولاد ایران در سطوح بسیار پایین باقی خواهد ماند. این نه تنها به اعتبار بینالمللی ایران لطمه میزند، بلکه شرکتهای فولادی را ورشکسته کرده و هزاران کارگر را بیکار خواهد کرد. دولت و وزارت صمت باید هر چه سریعتر یک «بسته فوری نجات فولاد» (شامل تخصیص سوخت اضطراری، تأمین مواد اولیه از مسیرهای زمینی و تسهیل صادرات از طریق کریدورهای شمالی) را اجرا کنند. در غیر این صورت، ماههای آینده شاهد تعطیلی کامل بسیاری از واحدهای فولادی خواهیم بود. موفق باشید.
فراموش نکنیم کارآمدترین بازارها، بازارهایی با بیشترین آزادی و کمترین انحصار است. بهینهترین شکل بازار…
ارزیابی دموکراسی را باید از «شدت مشارکت» به «عمق نهادها» منتقل کرد. در جامعهای که…
خرمشهر با میلیاردها ثروت به دست غارتگران بعثی افتاد؛ بنیصدر به مردم اعلام کرد که…
این بازیگر سینما و تلویزیون از خاطرات تلخ مرگ مادرش در کودکی، سقوط اقتصادی خانواده،…
در واقع استارت رشد و پیشرفت نوموری کیتا از تیم صربستانی زده شد که از…