سقوط بیت‌کوین به کانال ۷۶ هزار دلار؛ خطر جنگ و ریسک سیستماتیک

آزاد کلهر: سایه سنگین جنگ و بن‌بست دیپلماسی، این بار نه بر بازار نفت یا طلا، که بر قلب تپنده دنیای رمزارزها فرود آمده است. بیت‌کوین که تا دو هفته پیش امیدوارکننده ظاهر شده بود و سطوح ۸۲ هزار دلاری را لمس کرده بود، روز دوشنبه با سقوطی آزاد به پایین‌ترین سطح خود در بیش از دو هفته گذشته رسید. ریسک‌های کلان ناشی از تداوم جنگ آمریکا و ایران و فضای «نه جنگ، نه صلح»، معامله‌گران را وادار به کاهش موقعیت‌های خود کرده است. این گزارش به تحلیل ابعاد این ریزش و چشم‌انداز پیش‌رو می‌پردازد.

بیت‌کوین در پایین‌ترین سطح از اول مه

بر اساس داده‌های بلومبرگ، بیت‌کوین در روز دوشنبه تا سطح ۷۶,۷۱۱ دلار سقوط کرد. این رقم، پایین‌ترین سطح ثبت‌شده برای این ارز دیجیتال از اول مه (۱۱ اردیبهشت) تاکنون است. پس از این سقوط، بیت‌کوین تا حدودی ضررهای خود را جبران کرد و به محدوده ۷۸,۰۰۰ دلاری بازگشت، اما هنوز نوسانات شدید بر بازار حاکم است. کاهش ارزش کل بازار رمزارزها نیز طی ۲۴ ساعت گذشته حدود ۸ درصد بوده است.

این ریزش همزمان با انتشار اخبار مربوط به بن‌بست در مذاکرات ایران و آمریکا و همچنین اظهارات تند ترامپ درباره «اتمام زمان تهران» رخ داده است. به عبارت دیگر، معامله‌گران نهادی و خرد که پس از حملات محدود فروردین ماه، امیدوار به برقراری صلح و پایان تنش‌ها بودند، اکنون متوجه شده‌اند که نه تنها خبری از صلح نیست، بلکه احتمال تشدید تنش‌ها و شروع دور جدید جنگ بسیار بالاست. در چنین شرایطی، رمزارزها (که به عنوان دارایی‌های پرریسک شناخته می‌شوند) اولین گزینه برای خروج سرمایه هستند. سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند نقدینگی خود را به سمت دارایی‌های امن‌تری مانند دلار، طلا و اوراق قرضه خزانه‌داری هدایت کنند.

کاهش موقعیت‌ها؛ خروج سرمایه نهادی

یکی از دلایل اصلی سقوط بیت‌کوین در روز دوشنبه، کاهش شدید «موقعیت‌های خرید» (Long Position) در بازار مشتقات (فیوچرز و آپشن) بود. بر اساس داده‌های CoinGlass، در طول ۲۴ ساعت گذشته، بیش از ۳۰۰ میلیون دلار موقعیت خرید در بازار رمزارزها لیکویید (نقد) شده است. این بزرگ‌ترین لیکوییدی روزانه در دو هفته اخیر محسوب می‌شود.

سرمایه‌گذاران نهادی که پس از حملات فروردین ماه، با خوش‌بینی نسبت به کاهش تنش‌ها وارد بازار شده بودند، اکنون با مشاهده بن‌بست مذاکرات، به سرعت در حال بستن موقعیت‌های خود هستند. دلیل این اقدام فرار سرمایه از دارایی‌های پرریسک است. جنگ و تورم، دو عاملی هستند که معادلات بازارهای مالی را به هم می‌ریزند. افزایش نرخ بهره توسط فدرال رزرو برای مهار تورم، دلار را قوی‌تر کرده و هزینه سرمایه‌گذاری را بالا می‌برد. در چنین فضایی، سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند نقدینگی خود را در دارایی‌های امن نگهداری کنند تا در دارایی‌های پرنوسان مانند رمزارزها. خروج سریع سرمایه نهادی، خود به یک عامل تشدیدکننده سقوط تبدیل می‌شود، زیرا فروش‌های بزرگ، قیمت را بیش از پیش پایین می‌آورد و سایر سرمایه‌گذاران را نیز به فروش وامی‌دارد.

سایر رمزارزها نیز سقوط کردند؛ سولانا و اتریوم در صدر

سقوط بیت‌کوین، کل بازار رمزارزها را با خود به زیر کشید. اتریوم (ETH) نیز در روز دوشنبه بیش از ۷ درصد کاهش یافت و به محدوده ۲,۸۰۰ دلار سقوط کرد. سولانا (SOL) بدترین وضعیت را در میان ارزهای بزرگ داشت و بیش از ۱۲ درصد ریزش کرد و به کانال ۱۱۰ دلاری وارد شد.

علت کاهش شدید سولانا، علاوه بر ریسک‌های سیستماتیک جنگ، وابستگی بالای این شبکه به معامله‌گران نهادی و پروژه‌های مالی غیرمتمرکز (DeFi) است که در زمان بحران، نقدینگی آنها به سرعت خشک می‌شود. اکثر آلت‌کوین‌ها (به جز برخی استیبل‌کوین‌ها) نیز ضررهای دو رقمی را تجربه کردند. شاخص کل بازار رمزارزها (TOTAL) نیز با سقوط ۸ درصدی، بخش قابل توجهی از ارزش خود را از دست داد. این ریزش همگانی نشان می‌دهد که بحران کنونی یک بحران «سیستماتیک» است و مختص یک رمزارز خاص نیست.

چشم‌انداز؛ وابسته به خروج از بحران

تحلیلگران بلومبرگ و سایر موسسات مالی معتقدند که مسیر آینده بیت‌کوین به شدت به تحولات ژئوپلیتیک و سیاست‌های پولی فدرال رزرو وابسته است. سناریوی اول (صعودی) این است که مذاکرات صلح به نتیجه برسد. در این صورت، تنش‌ها فروکش کرده و قیمت نفت و تورم کاهش می‌یابد. با توقف افزایش نرخ بهره، سرمایه به سمت دارایی‌های پرریسک بازمی‌گردد و بیت‌کوین می‌تواند به سرعت به سطوح ۸۵ هزار دلاری و بالاتر بازگردد. سناریوی دوم (نزولی) نیز ادامه بن‌بست و تشدید تنش‌ها است. در این وضعیت، تورم و نرخ بهره بالا می‌روند و رمزارزها به عنوان ریسک‌ترین دارایی، بیشترین ضربه را می‌خورند. در این سناریو، بیت‌کوین ممکن است تا محدوده ۶۰ تا ۶۵ هزار دلار نیز سقوط کند. تا زمانیکه ابهامات سیاسی و اقتصادی برطرف نشود، بازار رمزارزها در فاز «احتیاط و کاهش ریسک» باقی خواهد ماند و هر خبر منفی می‌تواند یک موج فروش جدید ایجاد کند.

طوفان جنگ بر تاج‌وتخت رمزارزها

بیت‌کوین که قرار بود «پناهگاه امن» در برابر تورم و بحران‌های سیاسی باشد، در بحران جنگ آمریکا و ایران، عملاً مانند یک دارایی پرریسک رفتار کرده است. سقوط به کانال ۷۶ هزار دلاری، شکست حمایت روانی ۸۰ هزار دلار، و خروج بیش از ۳۰۰ میلیون دلار سرمایه نهادی در یک روز، نشان‌دهنده عمق فاجعه است.

راه نجات بیت‌کوین، مانند مس و نفت، به میز مذاکره صلح و تصمیم فدرال رزرو گره خورده است. تا زمانی که خبر مثبتی از این دو جبهه به بازار نرسد، رمزارزها در قفس «ریسک سیستماتیک» گرفتار خواهند بود و هر تلاشی برای صعود، با فروش سنگین مواجه خواهد شد. روزهای آینده، روزهای تعیین‌کننده‌ای برای آینده بیت‌کوین و کل بازار رمزارزها خواهد بود. سرمایه‌گذاران باید آماده نوسانات شدید در هر دو جهت باشند.