آخرین وضعیت ساخت‌وساز در جهان

آتریسا سپهریان: بسته شدن تنگه هرمز و اختلال در زنجیره جهانی تأمین، حالا به بحرانی فراگیر در صنعت ساخت‌وساز جهان تبدیل شده است. جهش شدید قیمت مصالح، کمبود مشتقات نفتی و توقف تدریجی پروژه‌های عمرانی، رویای خانه‌دار شدن را در بسیاری از کشورها به کابوسی پرهزینه و دور از دسترس تبدیل کرده است. در همین رابطه فایننشال تایمز در گزارشی تکان‌دهنده از توقف و کندی پروژه‌های ساختمانی در سراسر جهان به دلیل پیامدهای بسته شدن تنگه هرمز خبر داده است. آنچه تا دیروز یک بحران منطقه‌ای و محدود به قیمت نفت به نظر می‌رسید حالا در تمام بخش‌های اقتصادی نفوذ پیدا کرده‌است.

درپاقع بسته شدن تنگه هرمز که ناشی از تهاجم آمریکا و اسرائیل به ایران بوده تنها به افزایش قیمت بنزین و نفت خام محدود نمانده است. مشتقات نفتی که قلب تپنده صنعت ساختمان هستند، با جهش قیمتی بی‌سابقه‌ای مواجه شده‌اند. قیر که ماده اولیه آسفالت و عایق‌کاری است، لوله‌های PVC که ستون فقرات تأسیسات ساختمانی محسوب می‌شوند، رنگ‌ها و تجهیزات گرمایشی، همگی قربانی این شوک عرضه شده‌اند.

داستان از این قرار است که بسیاری از این محصولات ساختمانی مستقیماً از پتروشیمی‌های مستقر در خلیج‌فارس تأمین می‌شوند و حتی مواد اولیه برخی از تولیدکنندگان بزرگ آنها از همین منطقه صادر می‌شود. با بسته شدن تنگه، این زنجیره تأمین جهانی از هم گسسته و قیمت‌ها سر به فلک کشیده است.ژاپن که همواره به عنوان نماد دقت و برنامه‌ریزی دقیق در پروژه‌های عمرانی شناخته می‌شود، این بار در برابر کمبود مواد اولیه تسلیم شده است.

شرکت‌های ساختمانی ژاپنی از تأخیر در ۲۵درصد پروژه‌های خود خبر داده و کارشناسان ژاپنی می‌گویند: «نبود حتی یک قطعه کوچک یا یک چسب خاص، کافی است تا کل یک پروژه عمرانی برای هفته‌ها متوقف شود.» این وابستگی شدید به زنجیره تأمین جهانی، ژاپن را در مقابل شوک هرمز به شدت آسیب‌پذیر کرده است. بسیاری از پیمانکاران ژاپنی اکنون مجبورند برای تهیه ساده‌ترین مصالح، هفته‌ها منتظر بمانند.

۵ درصد افزایش هزینه در پروژه‌های هند

در هند نیز اوضاع چندان بهتر نیست. بزرگترین سازندگان املاک این کشور از افزایش ۵ درصدی هزینه‌های ساخت از ابتدای جنگ علیه ایران خبر داده‌اند. این رقم اگرچه در نگاه اول کوچک به نظر می‌رسد، اما در پروژه‌های عظیم مسکن‌سازی که با بودجه‌های میلیارد دلاری پیش می‌روند، به معنای میلیون‌ها دلار هزینه اضافی و در نهایت افزایش قیمت نهایی واحدهای مسکونی است.
دولت هند که خود برنامه‌های بلندپروازانه‌ای برای مسکن‌سازی دارد، اکنون نگران است که این افزایش هزینه‌ها، توان خریداران را بیش از پیش کاهش دهد و طرح‌های حمایت از دهک‌های پایین را با شکست مواجه کند.

۵۰ هزار دلار گرانی هر خانه در استرالیا

تورم مسکن در استرالیا ابعاد بزرگ‌تری پیدا کرده است. افزایش هزینه‌های مصالح ساختمانی به قدری شدید بوده که به گفته فایننشال تایمز، تا ۵۰ هزار دلار استرالیا به قیمت ساخت هر خانه جدید افزوده شده است.این جهش قیمتی، تعهد دولت استرالیا برای ساخت ۱.۲ میلیون خانه جدید تا سال ۲۰۲۹ را با خطر جدی و شاید غیرممکن روبه‌رو کرده است. تحلیلگران اقتصادی استرالیا هشدار می‌دهند که اگر بحران هرمز تا پایان سال جاری حل نشود، نه تنها هدف ۱.۲ میلیون واحدی محقق نخواهد شد، بلکه بازار مسکن این کشور با یک شوک قیمتی شدید و بی‌سابقه مواجه خواهد شد.

پیش‌بینی ورشکستگی پیمانکاران انگلیسی

در اروپا و به ویژه انگلستان، پیمانکاران ساختمانی خود را برای روزهای سخت آماده می‌کنند. رسانه‌های انگلیسی گزارش داده‌اند که آنها انتظار دارند طی سه ماه آینده با افزایش قیمت ۱۰ تا ۳۰ درصدی مصالح ساختمانی روبه‌رو شوند. این افزایش که عمدتاً ناشی از کمبود قیر، عایق‌ها و محصولات پتروشیمی است، می‌تواند بسیاری از پروژه‌های عمرانی را از صرفه اقتصادی خارج کند.
وضعیت به قدری وخیم است که کارشناسان اقتصادی انگلیس نسبت به موج ورشکستگی گسترده شرکت‌های ساختمانی در سال آینده هشدار می‌دهند. شرکت‌هایی که نتوانند افزایش هزینه‌ها را به مشتریان منتقل کنند یا قراردادهای قبلی خود را با قیمت‌های قدیمی پیش ببرند، در معرض خطر جدی تعطیلی قرار دارند.

جهان امروز آنقدر به نفت و مشتقات آن وابسته است که بسته شدن یک آبراه در خاورمیانه، می‌تواند کل صنعت ساختمان در قاره‌ای دیگر را فلج کند. قیر، عایق، لوله، رنگ و تجهیزات گرمایشی، همه و همه از دل نفت و گاز بیرون می‌آیند. تا زمانی که محاصره دریایی آمریکا ادامه دارد و به تبع آن تنگه هرمز بسته است، این گرانی و کمبود نه تنها ادامه خواهد یافت، بلکه به مراتب بدتر نیز خواهد شد. کشورهایی که سریع‌تر بتوانند زنجیره تأمین خود را متنوع کنند یا به سمت استفاده از فناوری‌های جایگزین حرکت کنند، کمتر آسیب خواهند دید. اما برای بسیاری از کشورها، به ویژه آنهایی که به شدت به واردات وابسته هستند، آینده‌ای مبهم و پر از تأخیر و هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده در انتظار است.

رویای خانه‌دار شدن به تأخیر افتاد

تنها چیزی که امروز بازار مسکن جهان را از رکود عمیق نجات نمی‌دهد، نبود تقاضا نیست؛ بلکه «ناتوانی در تأمین مصالح» است. بسته شدن تنگه هرمز،  جان صنعت ساختمان را گرفته است. قیر، لوله، عایق، رنگ و هزاران محصول پتروشیمیایی که قلب تپنده پروژه‌های عمرانی هستند، یا یافت نمی‌شوند یا با قیمت‌های سرسام‌آور به دست پیمانکاران می‌رسند. به همین دلیل خانه‌دار شدن، برای میلیون‌ها خانواده در سراسر جهان، ماه‌ها و شاید سال‌ها به تأخیر افتاده است.

عجیب‌ترین آمار اما متعلق به کاناداست؛ کشوری که زمانی رویای مهاجران بود، حالا به کابوس متقاضیان مسکن تبدیل شده. کمیته سنای کانادا تخمین زده از روزی که یک سازنده اولین گفت‌وگو را با مقامات شهری آغاز می‌کند تا روزی که یک خانواده بتواند کلید خانه جدیدشان را بچرخاند، به طور متوسط ۱۱ سال می‌گذرد. در تورنتو، فقط فرآیند گرفتن مجوز ساخت ۲۵ ماه و در همیلتون ۳۱ ماه طول می‌کشد. همین تأخیرها هزینه ساخت هر واحد را بیش از ۱۰۰ هزار دلار گران کرده است.