اقتصاد ایران پس از نزدیک به دو سال رکود پیاپی به مرحله‌ای رسیده که حتی جهش تورم و افزایش نرخ دلار هم نتوانسته رفتارهای معمول بازار را تحریک کند. کاهش مداوم تقاضا، افزایش شدید هزینه‌ها و اوج‌گیری انتظارات تورمی، شاخص‌های کلیدی مانند شامخ اقتصاد و صنعت را به محدوده خطر کشانده و سقوط سفارشات جدید و افت موجودی مواد اولیه نشان می‌دهد زنجیره تأمین هر ماه ضعیف‌تر می‌شود. هم‌زمان، کاهش نقدینگی بنگاه‌ها اثر خود را در بازار کار گذاشته و شاخص استخدام به زیر مرز ۵۰ رسیده؛ نشانه‌ای روشن از اینکه تعدیل نیرو به یکی از ابزارهای بقا تبدیل شده است.

به گزارش سرمایه فردا، در دو سال گذشته اقتصاد ایران زیر فشار سنگینی قرار داشته؛ ۲۲ ماه رکود پیاپی که هم توان خرید مردم را فرسوده و هم رفتار بازارها را تغییر داده است. در سال‌هایی که تورم بالا می‌رفت، معمولاً صف‌های خرید شکل می‌گرفت و مردم برای حفظ ارزش پولشان به هر دارایی قابل خریدی هجوم می‌بردند. اما امسال—even با جهش تورم و افزایش قیمت دلار—هیچ‌کدام از آن رفتارهای هیجانی دیده نمی‌شود. دلیلش روشن است: جامعه و بنگاه‌ها آن‌قدر تحت فشار قرار گرفته‌اند که دیگر توان واکنش ندارند؛ نه پولی برای خرید مانده و نه اعتمادی برای ریسک کردن.

شاخص‌های رسمی نیز همین واقعیت تلخ را تأیید می‌کنند. گزارش اخیر نشان می‌دهد که اقتصاد ایران در یکی از بدترین وضعیت‌های خود طی ماه‌های گذشته قرار گرفته است. شامخ کل اقتصاد به ۴۳.۴ سقوط کرده؛ عددی که به‌وضوح نشان می‌دهد فعالیت اقتصادی در حال کوچک شدن است. شامخ صنعت نیز به ۴۳ رسیده و سفارشات جدید با سقوط سنگین به ۳۶.۵ نشان می‌دهد که چرخ تولید عملاً با کمبود تقاضا مواجه است. موجودی مواد اولیه نیز با افت بیشتر به ۴۱.۶ رسیده؛ نشانه‌ای از اینکه زنجیره تأمین هر ماه ضعیف‌تر می‌شود و بنگاه‌ها توان تأمین ورودی‌های تولید را از دست می‌دهند.

این رکود فقط در تولید و سفارشات دیده نمی‌شود؛ بازار کار هم رد پای آن را نشان می‌دهد. شاخص استخدام به ۴۸.۹ رسیده که یعنی بسیاری از بنگاه‌ها به دلیل کمبود نقدینگی، ناچار به کاهش نیرو شده‌اند. تعدیل نیرو در چنین شرایطی نه یک انتخاب، بلکه آخرین راه بقاست.

در مجموع، آنچه امروز در اقتصاد ایران دیده می‌شود، ترکیبی از کاهش تقاضا، افزایش هزینه‌ها و جهش انتظارات تورمی است؛ سه عاملی که هم‌زمان اقتصاد را در تنگنایی بی‌سابقه قرار داده‌اند. این وضعیت توضیح می‌دهد چرا حتی با تورم بالا و رشد قیمت دلار، بازارها بی‌جان و بی‌واکنش‌اند: جامعه و تولیدکننده هر دو به نقطه‌ای رسیده‌اند که دیگر توان حرکت ندارند.