افزایش تنش‌های ژئوپولیتیک و شایعه محاصره نفتی ایران، فضای روانی بورس را به‌شدت متلاطم کرده و موج تازه‌ای از خروج نقدینگی را رقم زده است؛ بازاری که فعلاً توان واکنش مثبت به اخبار بنیادی را ندارد.

به گزارش سرمایه فردا، تحرکات نظامی اخیر آمریکا در خلیج فارس، از جمله استقرار ناوهای هواپیمابر و برگزاری رزمایش‌های هوایی و دریایی، فضای منطقه را وارد مرحله‌ای تازه از تنش کرده است. مقام‌های آمریکایی اعلام کرده‌اند هدف این حضور «ترویج امنیت و ثبات» است، اما در عمل بسیاری از تحلیلگران این تحرکات را مقدمه‌ای برای اعمال فشار بیشتر بر ایران و حتی احتمال محاصره دریایی ارزیابی می‌کنند. در مقابل، تهران هشدار داده است که توقف یا بازرسی هر کشتی ایرانی با واکنش مستقیم مواجه خواهد شد.

هم‌زمان با این تحولات، حزب‌الله لبنان نیز موضعی تند اتخاذ کرده و اعلام کرده در برابر تهدیدهای آمریکا علیه رهبر جمهوری اسلامی سکوت نخواهد کرد. این موضع‌گیری در حالی مطرح شده که اسرائیل طی روزهای گذشته حملاتی علیه مواضع حزب‌الله انجام داده و یکی از فرماندهان موشکی این گروه را هدف قرار داده است؛ اقدامی که نشان می‌دهد تل‌آویو نیز از فضای پرتنش موجود برای افزایش فشار بر محور مقاومت استفاده می‌کند.

واکنش‌ها نسبت به احتمال درگیری

در سطح بین‌المللی، واکنش‌ها نسبت به احتمال درگیری گسترده متفاوت بوده است. روسیه هشدار داده هرگونه حمله آمریکا به ایران می‌تواند منطقه را وارد بی‌ثباتی عمیق کند و مدیریت پیامدهای آن برای واشنگتن دشوار خواهد بود. وزیر دفاع ترکیه نیز با لحنی کم‌سابقه اعلام کرده «واقعیت تلخی در راه است» و آنکارا احتمال وقوع درگیری را جدی می‌داند. ترکیه حتی از ایجاد یک منطقه حائل در مرزهای شرقی خود سخن گفته که نشان‌دهنده نگرانی این کشور از پیامدهای امنیتی جنگ است.

در آمریکا نیز تحلیلگران نظامی دیدگاه‌های متفاوتی ارائه کرده‌اند. برخی معتقدند واشنگتن ناچار است وارد یک رویارویی محدود با ایران شود، هرچند پیامدهای آن سنگین خواهد بود. پنتاگون اعلام کرده هدف از اعزام نیرو «کنترل اوضاع» است و قصد حمله فوری وجود ندارد، اما در صورت آسیب دیدن منافع آمریکا، پاسخ نظامی «قاطع» خواهد بود. در همین حال، برخی کارشناسان دفاعی هشدار داده‌اند که ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن در برابر حملات پهپادی یا موشکی ایران آسیب‌پذیر است.

تحلیلگران نظامی اروپایی نیز تأکید کرده‌اند که اجرای محاصره دریایی علیه ایران بسیار پیچیده و پرهزینه است. توانایی ایران در استفاده از اژدرها، موشک‌های ضدکشتی و سامانه‌های ساحلی، هرگونه عملیات دریایی گسترده را با ریسک بالا مواجه می‌کند. به گفته یکی از پژوهشگران نروژی، «هیچ کشوری وارد جنگی نمی‌شود مگر آنکه بداند طرف مقابل قادر به پاسخ‌گویی نیست» و در مورد ایران، چنین اطمینانی وجود ندارد.

در همین حال، رسانه‌های اسرائیلی گزارش داده‌اند که آمریکا در حال بررسی گزینه «حمله کوتاه، سریع و محدود» است؛ سناریویی که هدف آن وارد کردن ضربه‌ای بازدارنده بدون کشاندن منطقه به جنگی طولانی است. فشار واشنگتن بر دولت عراق نیز افزایش یافته و برخی گروه‌های عراقی اعلام کرده‌اند در صورت آغاز جنگ، در کنار ایران خواهند جنگید. این موضوع می‌تواند دامنه درگیری را فراتر از مرزهای ایران گسترش دهد.

چهار شرط اصلی آمریکا برای مذاکره

در سطح دیپلماتیک، آمریکا چهار شرط اصلی را برای بازگشت به مذاکره مطرح کرده: خروج کامل اورانیوم غنی‌شده از ایران، تعیین سقف برای ذخایر موشکی دوربرد، توقف حمایت از گروه‌های نیابتی و ممنوعیت غنی‌سازی مستقل. این شروط عملاً به معنای بازگشت به نقطه‌ای است که تهران آن را غیرقابل پذیرش می‌داند. با این حال، ترامپ همچنان از «آمادگی برای مذاکره» سخن می‌گوید و مدعی است ایران چندین بار برای گفت‌وگو پیام ارسال کرده است.

در کنار این تحولات، کشورهای عربی منطقه نیز خود را برای سناریوهای پرتنش آماده می‌کنند. برخی رسانه‌های عربی گزارش داده‌اند که دولت‌های خلیج فارس احتمال حمله آمریکا به ایران را جدی می‌دانند و انتظار دارند منطقه وارد دوره‌ای از بی‌ثباتی شود. بریتانیا نیز از شهروندان خود خواسته از سفر به ایران، عراق، عربستان و کویت خودداری کنند.

در حوزه اقتصادی، بازار سهام ایران همچنان تحت فشار است. افزایش نرخ برخی محصولات خودروسازان، ثبت افزایش سرمایه شرکت‌ها و انتشار گزارش‌های مالی جدید، نتوانسته اثر قابل‌توجهی بر روند معاملات بگذارد. سایه سنگین ریسک‌های ژئوپلیتیک، جذابیت‌های بنیادی بازار را تحت‌الشعاع قرار داده و سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند در چنین فضایی محتاط بمانند. در همین حال، برخی شرکت‌ها از افزایش نرخ محصولات یا برنامه‌های صادراتی جدید خبر داده‌اند، اما این اخبار نیز نتوانسته‌اند جریان خروج نقدینگی را متوقف کنند.

در سطح جهانی نیز تحولات انرژی ادامه دارد. اتحادیه اروپا اعلام کرده واردات گاز طبیعی مایع از روسیه را از سال ۲۰۲۷ متوقف خواهد کرد و کانادا نیز تحت فشارهای اخیر آمریکا، برنامه‌ریزی برای توافق تجاری با چین را متوقف کرده است. قطر ۴۲۰ میلیون دلار کمک مالی به لبنان اختصاص داده که هدف آن تقویت ارتش و کاهش نفوذ گروه‌های مسلح است. وال‌استریت ژورنال نیز گزارش داده ایران در سال ۲۰۲۵ نفت بیشتری به چین صادر کرده، اما به دلیل هزینه‌های دور زدن تحریم‌ها، درآمد خالص افزایش نیافته است.

در مجموع، مجموعه‌ای از تحرکات نظامی، فشارهای دیپلماتیک و تحولات اقتصادی، منطقه را در وضعیتی قرار داده که هر سناریویی—from مذاکره تا درگیری محدود یا حتی جنگ گسترده—قابل تصور است. بازارهای مالی ایران نیز در چنین فضایی بیش از هر زمان دیگری به اخبار سیاسی وابسته شده‌اند و تا زمانی که ابهام‌ها برطرف نشود، نمی‌توان انتظار بازگشت پایدار نقدینگی را داشت.