پیشبینی معادل بورس ۱۱ مرداد
یکی از مهمترین ویژگیهای بورس ۱۴۰۵، ارزش بازار نسبتاً پایین آن در مقایسه با شاخصهای کلان اقتصادی است. بر اساس تحلیلهای صورتگرفته، ارزش بازار سهام در سناریوی میانه حدود ۱۲ هزار همت و در سناریوی خوشبینانه تا ۱۸ هزار همت برآورد میشود. این ارقام در مقایسه با حجم نقدینگی کشور که به حدود ۱۴,۶۴۰ همت رسیده، نشان از پایین بودن نسبی ارزش بازار دارد. به عبارت دیگر، بورس هم در کفهای قیمتی و هم پس از رشدهای اخیر، از ارزش بازار نسبی پایینی برخوردار است و به همین دلیل، ریزشهای سنگین و طولانیمدت را تجربه نمیکند.
آزادسازی نرخها و شفافیت اقتصادی
در سال ۱۴۰۵، عملاً نرخ بسیاری از کالاها و خدمات در اقتصاد ایران آزاد شده است. این آزادسازی که شامل حذف تدریجی ارز ترجیحی و واقعیسازی قیمت حاملهای انرژی میشود، شرکتهای بورسی را به طور مستقیم منتفع کرده است. شفافیت نسبی که از این محل ایجاد شده، امکان پیشبینی دقیقتر جریانهای نقدی و سودآوری شرکتها را برای سرمایهگذاران فراهم آورده است.
رشد چشمگیر درآمد، سود و نقدینگی شرکتها
بر اساس صورتهای مالی منتشرشده، مجموع سود تقسیمی شرکتهای بورسی در پایان سال مالی گذشته به محدودهای نزدیک به ۱۰۰۰ همت رسیده است. رشد سودآوری شرکتها در بهار ۱۴۰۵ به طور متوسط حدود ۴۵ درصد بوده و برخی صنایع مانند محصولات غذایی با ثبت ۴۳۰ درصد رشد سود خالص نسبت به بهار ۱۴۰۴، رکوردهای بیسابقهای را به ثبت رساندهاند. این رشد چشمگیر، اگرچه تا حدی بازتابی از تورم ساختاری اقتصاد است، اما نشان از توان بالای شرکتهای بورسی در خلق ارزش و سودآوری دارد.
تابآوری شرکتها در برابر بحرانها
شرکتهای بورسی در سال ۱۴۰۵ به سطح قابلتوجهی از مقاومت در برابر ناملایمات اقتصادی دست یافتهاند. بحران برق و انرژی، تحریمهای بینالمللی، نوسانات ارزی و حتی تنشهای نظامی، هر یک میتوانست تولید و سودآوری این شرکتها را به شدت تحت تأثیر قرار دهد. با این حال، مدیران و ساختار شرکتها با اتخاذ راهبردهای هوشمندانه، نحوه حل مشکلات را آموخته و تابآوری خود را در برابر بحرانها به طور چشمگیری افزایش دادهاند.
حرفهایشدن فعالان بازار
سرمایهگذارانی که پس از فرازونشیبهای چند سال اخیر، همچنان در بازار سرمایه باقی ماندهاند، به شدت حرفهای شدهاند. این فعالان معمولاً پیش از وقوع خطر، عکسالعمل نشان میدهند یا با دقت و زمانبندی مناسب به بازار بازمیگردند. این حرفهایشدن، به کاهش رفتارهای هیجانی و افزایش کارایی بازار کمک شایانی کرده است.
نقش حمایتی صندوق تثبیت و توسعه
صندوق تثبیت بازار سرمایه و صندوق توسعه بازار، با اندازه و توان مالی قابلتوجه خود، همواره به عنوان «برادر بزرگتر» در کنار بازار حضور دارند. حجم بالای فعالیت این دو صندوق، نقدشوندگی بورس را به طور قابلتوجهی افزایش داده است. نقدشوندگی بالا نیز به نوبه خود، ریسکپذیری سرمایهگذاران را افزایش داده و زمینه را برای ادامه رونق بازار فراهم کرده است.
بازدهی نقدینگی؛ مزیت رقابتی بورس
سهام بورسی در سال ۱۴۰۵ بازده نقدینگی مناسبی را برای سهامداران به ارمغان آورده است. سهامداران هر سال در مجامع عمومی شرکتها، بخش قابلتوجهی از سرمایهگذاری خود را به شکل تقسیم سود نقدی دریافت میکنند. این ویژگی که در حال حاضر هیچ سرمایهگذاری دیگری در ایران از آن برخوردار نیست، بورس را به مقصدی جذاب برای نقدینگی سرگردان تبدیل کرده است. نکته قابل توجه اینکه شرکتهای بورسی بر اساس مصوبات، موظفاند حداقل ۱۰ درصد و حداکثر ۹۰ درصد از سود قابل تقسیم خود را در مجمع به تصویب برسانند.
رشد نهادهای مالی و افزایش وزن بخش خصوصی
نهادهای مالی که صندوقها و منابع بزرگی را در بورس ایران مدیریت میکنند، به شدت افزایش یافتهاند. همچنین وزن بخش خصوصی در بازار سرمایه به طور چشمگیری رشد کرده است. این دو عامل، یعنی تقویت نهادهای مالی و افزایش نقش بخش خصوصی، باعث پایداری رونق در بورس شده و از نوسانات شدید و غیرمنطقی در بازار جلوگیری کرده است.
چشمانداز بورس ۱۴۰۵ در سایه ریسکهای ژئوپلیتیکی
بازار سرمایه در شرایطی به استقبال معاملات روزهای آینده میرود که تحولات سیاسی و امنیتی منطقه همچنان مهمترین متغیر اثرگذار بر تصمیم سرمایهگذاران است. اتفاقات روزهای اخیر، بهویژه حملات بامداد پنجشنبه میان طرفین، نشان داد که دیگر نمیتوان از یک آتشبس پایدار یا حتی شکننده سخن گفت. همچنین، اخباری که از مذاکرات مربوط به مدیریت تنگه هرمز منتشر شده بود، تاکنون به نتیجه مشخصی نرسیده و در نتیجه، فضای ابهام همچنان بر بازارهای مالی سایه انداخته است.
با این حال، آنچه در روزهای اخیر مشاهده شده، این است که طرفین درگیری همچنان تلاش کردهاند سطح تنش را تا حدی کنترل کنند. به همین دلیل، اگرچه ریسکهای ژئوپلیتیکی همچنان بالاست، اما بازارها هنوز وارد فاز وحشت نشدهاند و واکنشها بیشتر به اخبار روزانه وابسته است. نرخ ارز نیز با توجه به تداوم محاصره دریایی و کاهش ورودی ارز به کشور، در بالاترین سطح تاریخی خود قرار دارد و پیشبینی میشود در صورت تداوم شرایط فعلی، میانگین نرخ دلار در سال ۱۴۰۵ در محدوده ۲۳۰ تا ۲۴۰ هزار تومان قرار گیرد.
بورس ۱۴۰۵ با بورس سالهای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ تفاوتهای بنیادین دارد و باید با ویژگیهای جدیدش تحلیل و بررسی شود. کاهش ارزش نسبی بازار، آزادسازی نرخها، رشد سودآوری شرکتها، افزایش تابآوری، حرفهایشدن فعالان، نقش حمایتی صندوقهای بزرگ، بازدهی نقدینگی مناسب و رشد نهادهای مالی، همگی عواملی هستند که بورس امسال را به بازاری متفاوت تبدیل کردهاند. با این حال، ریسکهای ژئوپلیتیکی و ابهامات سیاسی همچنان به عنوان مهمترین متغیرهای اثرگذار بر بازار، سایه سنگینی بر چشمانداز آن انداختهاند و سرمایهگذاران باید با درک این پیچیدگیها، تصمیمات خود را اتخاذ کنند.