سه شنبه ۱۴ بهمن ۱۴۰۴
به گزارش سرمایه فردا، در حالی که در مستبدترین کشورها میزان شیوع بیماریهای عفونی، سه برابر بیشتر از میزان حداقل در دیگر کشورها بود.
به گزارش سرمایه فردا، فاطمه لطفی: آیا شیوع یک بیماری عفونی و واگیردار میتواند حکومتها را اقتدارگراتر کند؟ محققان میگویند جواب این سوال مثبت است. محققان دانشگاه کمبریج میگویند با شیوع بیماری هایی چون کووید ۱۹،میل به “انطباق و اطاعت” میتواند اقتدارگرایی را افزایش دهد.
به گفته روانشناسان، ما علاوه بر سیستم ایمنی فیزیولوژیکی، یک سیستم ایمنی رفتاری نیز داریم: یک کد رفتاری ناخودآگاه که به ما کمک میکند تا عاری از بیماری باشیم، از جمله کارکردهای این کد ترس و اجتناب از افراد ناآشنا و احتمالاً آلوده است.
هنگامی که خطر ابتلا به عفونت بالا باشد، این رفتار «استرس انگل» افزایش مییابد. نظریه استرس انگل یا نظریه استرس پاتوژن، نظریه تکامل انسان است که میگوید انگلها و بیماریهایی که یک گونه با آن مواجه میشود، رشد ارزشها و کیفیت گونهها را شکل میدهد.
در این. حالت نگرشها و الگوهایی در جوامع پیدا میشوند که در ویژگیهای اصلی سیاستهای اقتدارگرایانه تجلی مییابد. این مطالعه ارتباط قوی بین میزان عفونت و اقتدارگرایی در نگرشهای عمومی، رهبری سیاسی و قانونگذاری را نشان میدهد.
محققان از دادههای مربوط به بیماریهای عفونی در ایالات متحده آمریکا در دهههای ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ و پاسخها به یک نظرسنجی روانشناختی که طی سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ توسط بیش از ۲۰۶۰۰۰ نفر در ایالات متحده انجام شد، استفاده کردند. آنها دریافتند که در شهرها و ایالتهای آلودهتر ایالات متحده، تعداد شهروندان با گرایش اقتدارگرایانه بیشتر شده بود.
یافتههای ایالات متحده در سطح بینالمللی با استفاده از دادههای نظرسنجی از بیش از ۵۱۰۰۰ نفر در ۴۷ کشور مختلف تکرار و پاسخها با نرخ بیماریها در سطح ملی مقایسه شد.
در اقتدارگراترین ایالتهای ایالات متحده نرخ بیماریهای عفونی- از HIV گرفته تا سرخک- تقریباً چهار برابر بیشتر از ایالتهایی بود که کمتر اقتدارگرا هستند. در حالی که در مستبدترین کشورها میزان شیوع بیماریهای عفونی، سه برابر بیشتر از میزان حداقل در دیگر کشورها بود.
در این تحقیق، دانشمندان مجموعهای از عوامل اجتماعی-اقتصادی دیگر را،از جمله باورهای مذهبی و نابرابری در ثروت و تحصیلات، که بر ایدئولوژی تأثیر میگذاشتند، در نظر گرفتند. آنها همچنین دریافتند که نرخ بالاتر عفونت منطقهای در ایالات متحده با رای بیشتر به دونالد ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده در سال ۲۰۱۶ مطابقت دارد.
علاوه بر این، این تحقیق نشان داد نرخهای بالاتر بیماریهای عفونی با قوانین “عمودی” بیشتر مرتبط است. یعنی قوانینی که به طور نامتناسبی بر گروههای خاصی تأثیر میگذارد، مانند کنترل سقط جنین یا مجازاتهای شدید برای جرایم خاص. این مسئله در مورد قوانین «افقی» که همه را به طور یکسان تحت تأثیر قرار میدهند، صادق نبود.
نرخ بالای بیماریهای عفونی، نگرشها و نتایج سیاسی مانند رأیگیری محافظهکارانه و ساختارهای قانونی اقتدارگرا را بههمراه دارد. میزان وجود پاتوژنهایی از بیش از ۲۰ سال پیش در سال ۲۰۱۶ به نگرشهای سیاسی مرتبط بود. پس اگر کووید-۱۹ جذابیت سیاستهای استبدادی را افزایش دهد، تأثیرات آن میتواند طولانیمدت باشد.
سکته مغزی در حالی دومین عامل مرگ و میرها در کشورهای مختلف از جمله ایران است که به گفته متخصصان، آمار این نوع از سکتهها در بین مردان بیشتر از زنان است.
سکته مغزی بیشک جزو اصلیترین چالشهای حوزه بهداشت و درمان به شمار میرود، بهطوری که براساس هشدارهای سازمان جهانی، فراوانی مرگ و میرهای ناشی از این بیماری به دو برابر رسیده و هزینههای هنگفتی را به دولتها و جوامع تحمیل کند.
برآوردهای جهانی بیماریها در سال ۲۰۲۱ نشان میدهد سکته مغزی در میان بیماریهای غیرواگیر، دومین علت مرگومیر با حدود هفت میلیون مورد در سال و سومین علت مرگومیر و ناتوانی ترکیبی در سراسر جهان است.
در ایران سن بروز سکته مغزی نسبت به کشورهای پیشرفته ۱۰ سال پایینتر است، در حالیکه میتوان با اقدامات به موقع حدود ۸۰ درصد از بروز آن پیشگیری کرده و حداقل سن بروز آن را به تاخیر انداخت بر همین اساس به دلیل اهمیت مسئله پیشگیری، سازمان بهداشت جهانی شعار روز جهانی سکته مغزی را «دقیقهها میتواند نجات بخش باشد» انتخاب کرده است.
دکتر صوفیا نقدی، مسئول شاخه نورولوژی انجمن فیزیوتراپی ایران با استناد به بررسیهای جهانی، بیماریهای سیستم عصبی را مهمترین گروه از بیماریهای غیرواگیر عنوان کرده و میگوید: سکته مغزی در راس ۱۰بیماری مهم این حیطه قرار دارد.
اشاره وی به گزارش سازمان جهانی سکته مغزی است که هشدار داده از هر چهار فرد بالغ بالای ۲۵ سال، یک نفر در طول عمر خود دچار سکته مغزی خواهد شد.
دکتر نقدی با اشاره به افزایش قابلتوجه بار این بیماری از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۱ یادآور شد: در این بازه زمانی، افزایش ۷۰ درصدی در بروز سکتههای مغزی، افزایش ۴۴ درصدی در مرگومیر ناشی از آن و افزایش ۸۶ درصدی در شیوع این عارضه گزارش شده است.
اما بهرغم این آمار نگرانکننده، نکته امیدوار کننده قابل پیشگیری بودن ۸۰ درصد از سکتههای مغزی است. نکتهای که نقدی در مورد آن میگوید: این مهم با تغییر در سبک زندگی و پیروی از توصیههای متخصصان سلامت محقق میشود.
این استاد دانشگاه، نقش متخصصان توانبخشی بهویژه فیزیوتراپیستها را در این زمینه اساسی و مهم ارزیابی کرده و میگوید: آنان با ترویج سبک درست زندگی و تشویق عموم مردم به انجام فعالیتهای فیزیکی کافی و اصولی، میتوانند در کاهش عوامل خطر مهم سکته مغزی مانند دیابت و فشارخون و پیشگیری از این عارضه به افراد کمک کنند.
دکتر نقدی، فواید فیزیوتراپی را شروع زودهنگام آن پس از سکته مغزی دانست و افزود: تشویق بیمار به فعالیت و تحرک از زمان بستری، نهتنها موجب بهبودی سریعتر بیماران میگردد، بلکه در کاهش بروز سکتههای مغزی بعدی نیز موثر است.
فیزیوتراپی این بیماری شامل طیف وسیعی از خدمات و روشها است که نیازمند درمان همهجانبه توسط تیم توانبخشی شامل فیزیوتراپی، کاردرمانی و گفتاردرمانی است.
وی با تاکید بر اینکه بهبودی سکته مغزی محدود به ۶ ماه اول ابتلا نیست و میتواند سالها ادامه یابد، از افراد مبتلا و در معرض خطر خواست پس از ترخیص نیز روند درمان خود را پیگیری کنند.
دکتر مهدی فرهودی، عضو هیئت مدیره انجمن سکته مغزی ایران و رئیس انجمن آذربایجان شرقی با ارایه آماری از وضعیت جمعیتی پیرامون سکتههای مغزی، میگوید: بر اساس آخرین آمارهای موجود از هر چهار نفر در جهان یک نفر دچار سکته مغزی شده و در هر ۶ ثانیه یک نفر از مبتلایان جان خود را از دست میدهند.
وی شرایط ایران در زمینه سکتههای مغزی را بدتر از کشورهای اروپایی و آمریکایی دانست و ادامه میدهد: در کشورمان سکته مغزی دومین عامل مرگ در سنین مختلف است و روزانه بیش از ۳۰۰ نفر دچار این نارسایی میشوند که چنین آماری لزوم توجه به امر پیشگیری را اجتنابناپذیر و بلکه ضروری میکند. نکتهای که دکتر صادق محمدنیا عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند و پزشک متخصص مغز و اعصاب نیز آن را تایید کرده و میگوید: براساس جمعیت و نژادهای مختلف بین ۱۰۰ تا ۳۰۰ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت میباشد که در ایران این رقم ۱۱۵ تا ۱۲۵ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت است.
اما نکته مهم این است که به گفته متخصصان آمار ابتلا به سکته مغزی در بین مردان به مراتب بیشتر از زنان است. محمدنیا نیز با اشاره به نقش جنسیت در بروز سکتههای مغزی تصریح میکند: در مردان بروز سکته مغزی بیش از زنان است و بسیاری از سکتهها در زمان خواب اتفاق میافتد.
محمدنیا با اشاره به عوارض جبرانناپذیر و ناتوانیهای جسمی و حرکتی ناشی از سکته مغزی، معتقد است عوامل مختلفی در ایجاد سکتههای مغزی نقش دارند که میتوان به دو بخش عوامل قابل کنترل و عوامل غیرقابل کنترل تقسیم کرد.
وی با بیان اینکه فاکتورهای ژنتیکی، اختلال خون، سن زیاد و بیماریهای متابولیک از عوامل غیرقابل کنترل ایجاد سکتههای مغزی هستند، اظهار میکند: اما عواملی مانند پرفشاری خون، مصرف دخانیات به ویژه سیگار و قلیان، افزایش قند خون، چاقی، بیماریهای قلبی مانند اختلالات در ریتم طبیعی و دریچههای قلب، افزایش کلسترول و چربی خون، استرس و تنشهای عصبی از عوامل قابل کنترل در ایجاد سکتههای مغزی محسوب میشود.
این پزشک متخصص در ادامه نداشتن تعادل، تاری دید، سرگیجه، اختلال ادراری، سردرد و حالت تهوع شدید، ناتوانی در تکلم و بیحرکتی در یک یا دو اندام از بدن را از نشانههای سکته مغزی عنوان کرد و به جد توصیه میکند: در صورتی که فردی با چنین علائم و هشدارهایی مواجه شد، سریع باید با اورژانس ۱۱۵ تماس گرفته و بههیچوجه خودسرانه از داروهای کاهنده فشارخون یا آسپرین و سایر داروهای رقیقکننده خون استفاده نکند چرا که میتواند منجر به تشدید علائم سکته مغزی شود.
اما اگر فردی سکته مغزی کرد جای امیدواری برای بهبود وی هست؟ محمدنیا با تاکید بر اینکه سکته مغزی در زمان طلایی ابتدایی قابل درمان است، میگوید: اگر فرد سکته کرده، در کمتر از چهار ساعت و نیم اول علائم خود به بیمارستان منتقل شود، با دریافت داروی حلکننده «لختک» در شرایط خاص، میتواند از ناتوانی نجات پیدا کند.
به گفته وی هر ثانیه از سکته مغزی که میگذرد، بهطور متوسط ۳۶ هزار نورون مغزی به صورت برگشتناپذیری از بین میروند لذا باید سریع و دقیق درمان سکته مغزی انجام شود.
بدین ترتیب به نظر میرسد تشخیص سریع، دریافت درمان توسط تیمهای تخصصی، دسترسی به درمان، دریافت درمانهای متناسب با سن و جنس افراد مبتلا، آشنایی با علائم، تغییر سبک زندگی، حمایتهای روانشناسی از افراد مبتلا، حمایتهای مالی و بیمهای، مراقبتهای تخصصی و آگاهی از عوارض و علائم از جمله راهکارهای مفید و موثر برای کاهش تعداد بروز سکتههای مغزی به شمار میرود.
به نظر میرسد تغذیه نقش موثری در جلوگیری از بروز سکته مغزی داشته باشد کمااینکه پزشکان متخصص معتقدند مصرف لبنیات کم چرب، افزایش مصرف انواع میوه و سبزی، مصرف ماهی، کاهش مصرف گوشت و استفاده بیشتر از منابع گیاهی مانند حبوبات، مغزها و قارچ و سویا، پرهیز از خوردن مواد غذایی با انرژی بالا و بدون ویتامین مانند چیپس و پفک، مصرف متعادل برنج و سیب زمینی، کاهش مصرف شکر و قند و انواع نوشابه و همچنین پرهیز کامل از الکل میتواند مانع بروز سکته مغزی در افراد شود.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا