رشد آگهی‌های «در حد نو» برای میز، صندلی و تجهیزات دیجیتال نشان می‌دهد بسیاری از شرکت‌ها پیش از هر تصمیم دیگری، دفتر کار را جمع می‌کنند. افزایش آگهی‌های تجهیزات اداری نشان می‌دهد بسیاری از شرکت‌ها قبل از تعدیل نیرو، تصمیم به جمع‌آوری دفتر و فروش دارایی‌های ثابت می‌گیرند.

به گزارش سرمایه فردا، در هفته‌ها و ماه‌های اخیر، گشتی کوتاه در آگهی‌های فروش تجهیزات اداری تصویر روشنی از تغییر حال‌وهوای کسب‌وکارها می‌دهد. تعداد آگهی‌ها بالا رفته، توصیف «در حد نو» فراگیر شده و فهرست کالاها از میز و صندلی مدیریت و اداری تا کامپیوتر، پرینتر، دستگاه حضور و غیاب و حتی پارتیشن‌های شیشه‌ای امتداد پیدا کرده است. این موج فروش، صرفاً یک جابه‌جایی عادی دارایی به شمار نمی‌آید؛ نشانه‌ای است از تعطیلی، تعلیق فعالیت یا کوچک‌شدن شرکت‌هایی که پیش‌تر دفتر، نیروی انسانی و برنامه توسعه داشتند.

بازار آنلاین در ایران سال‌هاست نقش ویترین دارایی‌های مازاد را بازی می‌کند. با این حال، جهش اخیر آگهی‌های اداری با یک ویژگی مشترک همراه است: سرعت. فروشنده‌ها عجله دارند، قیمت‌ها انعطاف‌پذیر است و بسته‌های کامل «دفتر آماده تحویل» عرضه می‌شود. مجموعه‌ای شامل ده‌ها صندلی کارمندی، چند میز مدیریت، فایلینگ، سرور کوچک و تجهیزات شبکه در یک آگهی دیده می‌شود. تصویری که بیشتر به پایان یک فصل می‌ماند تا یک معامله عادی.

در این میان، پلتفرم‌های آگهی، به آرشیو زنده‌ای از وضعیت بنگاه‌ها تبدیل شده‌اند. کافی است دسته «تجهیزات اداری» را مرور کنیم تا با عباراتی روبه‌رو شویم که پیش‌تر کمتر دیده می‌شد: فروش یک‌جا به دلیل «تعطیلی دفتر» یا «توقف پروژه». این عبارات، زبان بی‌پیرایه بازار است. زبانی که صریح‌تر از ترازنامه‌ها حرف می‌زند.

قربانیان ساکت

در چرخه تعطیلی شرکت‌ها، دارایی‌های ثابت زودتر از هر چیز راهی بازار می‌شوند. میز و صندلی اداری به دلیل حمل‌ونقل آسان و تقاضای همیشگی، پیشتاز این مسیر است. صندلی‌هایی که هنوز روکش سالم دارند، میزهایی که خط و خش اندک نشان می‌دهند و فایلینگ‌هایی که قفلشان  به خوبی کار می‌کند، همگی با برچسب «در حد نو» عرضه می‌شوند. این برچسب دو پیام دارد: کیفیت باقی‌مانده و زمان اندک فروش.

فروش پیش از افت ارزش

پس از مبلمان، نوبت به کامپیوتر، مانیتور، لپ‌تاپ و تجهیزات شبکه می‌رسد. فروشندگان می‌دانند هر ماه تأخیر، افت قیمت بیشتری به همراه دارد. به همین دلیل، بسته‌های چندتایی با قیمت رقابتی دیده می‌شود. بعضی آگهی‌ها حتی مشخصات دقیق استفاده را ذکر می‌کنند: «شش ماه کارکرد»، «پروژه‌ای»، «کم‌کار». این دقت در توضیح، از یک سو برای جلب اعتماد خریدار است و از سوی دیگر روایتگر عمر کوتاه دفاتر شرکت‌هایی که دوام نیاوردند.

پارتیشن‌ها و فضاهای نیمه‌جان

پارتیشن‌های شیشه‌ای یا MDF معمولاً آخرین اقلامی هستند که فروخته می‌شوند. بازکردنشان هزینه دارد و خریدار خاص می‌خواهد. افزایش آگهی این بخش پیام معناداری دارد. تصمیم برای جمع‌آوری جدی است. وقتی پارتیشن‌ها هم به بازار می‌آیند، یعنی آن دفتر دیگر برنامه‌ای برای بازگشت به کار قبلی ندارد.

چرا این موج شکل گرفت؟

ترکیب فشارهای مالی، هزینه‌های اجاره، دستمزد، مالیات و ناپایداری درآمد، شرکت‌های کوچک و متوسط را به سمت کاهش مقیاس هل می‌دهد. برخی فعالیت‌ها به دورکاری مهاجرت کرده‌اند، بعضی پروژه‌محور شده‌اند و شماری هم فعالیت را متوقف کرده‌اند. نتیجه مشترک، آزاد شدن دارایی‌های اداری و هجوم آنها به بازار دست‌دوم است. این روند با رکود تقاضای استخدام هم‌زمان شده و نشانه‌ها، یکدیگر را تقویت می‌کنند.

بازار دست‌دوم، آینه اقتصاد خرد است

در نگاه اول، بازار دست‌دوم فرصتی برای خریداران تازه‌کار است. استارتاپ‌ها، فریلنسرها و دفاتر کوچک می‌توانند با هزینه کمتر تجهیز شوند. این جنبه مثبت، همزمان واقعیتی تلخ را پنهان نمی‌کند. عرضه گسترده از دل جمع‌آوری دفاتر می‌آید. وقتی عرضه از تقاضا جلو می‌زند، قیمت‌ها پایین می‌آید و فروشندگان انعطاف بیشتری نشان می‌دهند. رفتاری که در هفته‌های اخیر پررنگ شده است.

روایت‌های کوتاه از دل آگهی‌ها

در میان توضیحات، جمله‌هایی دیده می‌شود که به‌اندازه یک گزارش اقتصادی معنا دارد: «پروژه تمام شد»، «قرارداد تمدید نشد»، «تیم به شهر دیگری رفت»؛ این جمله‌ها به زبان ساده می‌گویند چرخه کسب‌وکار شکننده شده است. فروش یک‌جای تجهیزات، نشانه تصمیم قطعی است. تصمیمی که معمولاً پس از چند تلاش ناموفق برای ادامه گرفته می‌شود.

اثر دومینو در زنجیره خدمات

جمع‌آوری دفاتر اثر دومینویی دارد. شرکت‌های خدماتی نظافت، پشتیبانی IT، چاپ و تدارکات سفارش کمتری می‌گیرند. حتی بازار تعمیرات صندلی و میز هم تغییر می‌کند. تعمیر جای خود را به فروش می‌دهد. این تغییر جهت، نشانه‌ای از افت فعالیت‌های جاری است.

افزایش آگهی‌های تجهیزات اداری تصویری روشن از اقتصاد روزمره شرکت‌ها ارائه می‌دهد. میزها، صندلی‌ها و کامپیوترها پیش از آن‌که خاک بخورند، وارد بازار می‌شوند و هر آگهی، داستان یک تصمیم دشوار را روایت می‌کند. برای خریدار، فرصت تجهیز مقرون‌به‌صرفه فراهم شده است. برای اقتصاد، این آگهی‌ها هشداری است درباره شکنندگی بنگاه‌ها. بازار حرف خود را زده است. حالا نوبت سیاست‌گذاری و ترمیم اعتماد است تا دفاتر خاموش، دوباره روشن شوند.

وضعیت بازار لپ‌تاپ در ایران

بازار لپ‌تاپ در ایران، این روزها تصویر روشنی از شکاف میان قیمت و قدرت خرید است. کافی است سری به پاساژهای کامپیوتری یا سایت‌های خرید و فروش آنلاین بزنید تا متوجه شوید که ویترین‌ها بیش از آن‌که پر از لپ‌تاپ‌های نو باشند، مملو از دستگاه‌های «دست‌دوم»، «استوک» و «وارداتی کارکرده» شده‌اند. روندی که فعالان بازار می‌گویند نه یک موج مقطعی، بلکه نتیجه طبیعی چند ماه افزایش مداوم قیمت‌ها، نوسان ارز و کاهش توان مالی مصرف‌کننده است.

در حالی که تا چند سال پیش لپ‌تاپ کالایی نسبتا در دسترس برای دانشجویان، فریلنسرها و حتی خانواده‌ها بود، امروز خرید یک لپ‌تاپ نو برای بسیاری به تصمیمی سنگین و گاه غیرممکن تبدیل شده است. همین موضوع باعث شده بازار دست‌دوم‌ها، به‌ویژه لپ‌تاپ‌های خارجی کارکرده، به یکی از پرتحرک‌ترین بخش‌های بازار فناوری تبدیل شود.

لپ‌تاپ نو؛ کالایی لوکس؟

بررسی قیمت‌ها نشان می‌دهد که لپ‌تاپ‌های نو، حتی در رده‌های میان‌رده، به محدوده‌هایی رسیده‌اند که عملا از سبد خرید بخش بزرگی از جامعه خارج شده‌اند. یک لپ‌تاپ نو با مشخصات معمولی برای کارهای اداری، دانشجویی یا آموزشی، امروز قیمتی دارد که با حقوق چند ماه یک کارمند یا کارگر برابری می‌کند. به همین دلیل، بسیاری از خریداران از همان ابتدا قید خرید نو را می‌زنند و مستقیم سراغ گزینه‌های کارکرده می‌روند.یکی از فروشندگان بازار کامپیوتر می‌گوید: «قبلا مشتری می‌آمد، اول درباره لپ‌تاپ نو سوال می‌کرد و اگر قیمت بالا بود، دست‌دوم را به‌عنوان گزینه دوم می‌دید. الان برعکس شده و مشتری از اول می‌پرسد دست‌دوم خارجی دارید یا نه؟»

استوک‌های خارجی؛ محبوب بازار

بخش مهمی از بازار دست‌دوم را لپ‌تاپ‌های موسوم به «استوک خارجی» تشکیل می‌دهد. دستگاه‌هایی که عمدتا در شرکت‌ها، سازمان‌ها یا بانک‌های اروپایی و آسیایی استفاده شده‌اند و پس از چند سال، به‌صورت عمده از رده خارج شده‌اند. این لپ‌تاپ‌ها معمولا کیفیت ساخت بالاتری نسبت به بسیاری از مدل‌های اقتصادی نو دارند و همین موضوع، آنها را برای خریدار ایرانی جذاب کرده است.برندهایی مانند HP، Dell و Lenovo بیشترین سهم را در این بازار دارند. به‌خصوص سری‌های بیزینسی که برای کار مداوم طراحی شده‌اند. خریداران می‌گویند ترجیح می‌دهند یک لپ‌تاپ استوک خارجی با بدنه مقاوم و صفحه‌کلید مناسب بخرند تا یک مدل نو اما ضعیف و اقتصادی.

  قیمت‌های روز در بازار دست‌دوم

بررسی میدانی از بازار نشان می‌دهد که قیمت لپ‌تاپ‌های دست‌دوم و استوک، بسته به برند، سال ساخت و مشخصات فنی، دامنه نسبتا گسترده‌ای دارد. در حال حاضر، لپ‌تاپ‌های استوک با پردازنده Core i5 نسل‌های ششم تا هشتم یا معادل آن در برندهای مختلف، معمولا در بازه حدود ۳۰ تا ۴۵ میلیون تومان معامله می‌شوند. این مدل‌ها اغلب ۸ یا ۱۶ گیگابایت رم و حافظه SSD دارند که حتی‌ssd  از برندهای خوب دیگر استفاده نمی‌کنند و برای کارهای روزمره، اداری و حتی برخی کارهای نیمه‌حرفه‌ای مناسب‌اند.

مدل‌های قوی‌تر، با پردازنده‌های Core i7 یا رم بالاتر، قیمت‌هایی در محدوده ۴۵ تا ۶۰ میلیون تومان دارند. لپ‌تاپ‌های گیمینگ دست‌دوم یا مدل‌هایی با کارت گرافیک مجزا نیز گاهی از این رقم عبور می‌کنند. در سوی دیگر بازار، لپ‌تاپ‌های قدیمی‌تر یا با مشخصات پایین‌تر را می‌توان با قیمت‌هایی در حدود ۲۰ تا ۳۰ میلیون تومان پیدا کرد. هرچند خریداران این رده باید ریسک بیشتری را بپذیرند.

مخاطبان اصلی بازار دست‌دوم

مخاطبان اصلی بازار دست‌دوم، گروه‌های مشخصی هستند: دانشجویان، گیمرها و فریلنسرها. برای دانشجویی که تنها به یک لپ‌تاپ برای تایپ، تحقیق و کلاس‌های آنلاین نیاز دارد، خرید مدل نو توجیه اقتصادی ندارد. گیمرها هم اغلب به دنبال دستگاهی هستند که چند سال بدون دردسر برایشان کار کند. فریلنسرها نیز ترجیح می‌دهند با هزینه کمتر، لپ‌تاپی بخرند که از نظر قدرت پردازش، پاسخگوی نیازشان باشد.

یکی از خریداران می‌گوید: «با بودجه‌ای که داشتم، یا باید یک لپ‌تاپ نو خیلی ضعیف می‌خریدم، یا یک استوک خارجی که امتحانش را پس داده. انتخابم مشخص بود.»

ریسک‌های بازار دست‌دوم

با وجود رونق بازار، خرید لپ‌تاپ دست‌دوم بدون ریسک نیست. باتری‌های ضعیف، قطعات تعویض‌شده، سابقه تعمیر یا حتی دستگاه‌های ریفربیش‌شده‌ای که به‌عنوان استوک فروخته می‌شوند، از جمله نگرانی‌های خریداران است. فعالان بازار توصیه می‌کنند که خریداران حتما از فروشندگان معتبر خرید کنند و پیش از نهایی شدن معامله، دستگاه را به‌طور کامل بررسی کنند.با این حال، بسیاری از فروشندگان برای جلب اعتماد مشتری، گارانتی‌های کوتاه‌مدت یا مهلت تست ارائه می‌دهند. موضوعی که به افزایش اقبال به بازار دست‌دوم کمک کرده است.

کارشناسان معتقدند تا زمانی که قیمت لپ‌تاپ‌های نو کاهش محسوسی نداشته باشد یا قدرت خرید مردم ترمیم نشود، بازار دست‌دوم‌ها همچنان پررونق خواهد ماند. حتی برخی پیش‌بینی می‌کنند که سهم این بازار از کل معاملات لپ‌تاپ در کشور، بیشتر هم شود.در شرایطی که فناوری به بخش جدایی‌ناپذیر زندگی، آموزش و کار تبدیل شده، لپ‌تاپ دیگر کالایی لوکس نیست. اما قیمت‌های فعلی، آن را به آرزویی دوردست برای بسیاری تبدیل کرده است. در این میان، بازار لپ‌تاپ‌های دست‌دوم و استوک، نقشی شبیه سوپاپ اطمینان را بازی می‌کند. بازاری که اگرچه بی‌عیب نیست، اما فعلا تنها راه دسترسی بسیاری از مردم به دنیای دیجیتال است.