سه شنبه ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵
یکی از سدهای مهمی که روی رودخانه هیرمند ساخته شده و خروجی آن همواره محل مناقشه بوده، سد کجکی است
لیلا مرگن: بارشهای مناسب امسال تصاویر قایقرانی در تالاب هامون را به صدر اخبار آورده اما یک پژوهشگر ارشد هیدروپلیتیک میگوید که اوضاع آنچنان هم که تصور میشود، خوب نیست. سدسازیهای افغانستان باعث شده فقط یکی از سه قسمت تالاب هامون که از فراه رود آب دریافت میکند، سیراب شود و در صورت تکمیل سد بخش آباد در افغانستان، برای همیشه باید با حضور آب در این اکوسیستم، خداحافظی کنیم.
بارشهای مناسب در منطقه و سیلابهایی که افغانستان نمیتواند با سازههایش جلوی حرکت آنها به سمت ایران را بگیرد، بار دیگر لبخند را بر لبان مردم سیستان و بلوچستان آورد و بخشی از این تالاب پرآب شد. پس از ۱۲ سال – از سال ۹۳ – بار دیگر به حدی آب به هامون صابوری رسید که قایقها به این پهنه آبی برگشتند. به گفته شینا انصاری رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، از سال ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ به ترتیب ۳۷۰، ۳۷۵ و ۳۸۰ میلیون متر مکعب آب بر اثر سیلابها به بستر این تالاب رسیده که فقط کمی لبهای هامون را تر کرده است. به همین خاطر سازمان حفاظت محیط زیست در حال رایزنی برای تامین حقابه قانونی این تالاب ارزشمند است که از سال ۱۳۵۴ در فهرست تالابهای بینالمللی به ثبت رسیده است.
اگرچه تصاویر این روزهای مهمترین تالاب جنوب شرق ایران همه را امیدوار کرده اما بهنام اندیک، پژوهشگر ارشد هیدروپلیتیک در گفتوگو با هفت صبح تاکید میکند که تالاب هامون از سه قسمت تالاب پوزک، صابوری و هیرمند تشکیل شده است. هامون پوزک و هیرمند که از رودخانه هیرمند تغذیه میشوند، هیچ آبی دریافت نکرده و اصلا وضعیت خوبی ندارند.
هامون صابوری نیز که از فراه تغذیه میشود، با دریافت سیلابها وضعیت خوبی دارد اما به محض تکمیل سد بخش آباد، این قسمت از تالاب هم به سرنوشت دو قسمت دیگر که از رودخانه دیگری تغذیه میشوند، گرفتار خواهد شد.به گفته اندیک، در حال حاضر دو تونل انحراف آب سد بخش آباد، بر روی فراه در حال تکمیل است و باید انتظار داشته باشیم که با تکمیل این سد، همین آبی که اکنون در هامون صابوری که مشترک بین ایران و افغانستان است، دیگر جریان نیابد.
یکی از سدهای مهمی که روی رودخانه هیرمند ساخته شده و خروجی آن همواره محل مناقشه بوده، سد کجکی است. تصاویر هوایی نشان میدهد که تغییراتی در تاج این سد از سوی افغانستان در حال انجام است. گفته میشود که افغانستان به دنبال افزایش ارتفاع و به تبع آن حجم این سد است و اگر هدفش محقق شود، شرایط برای تامین حقابه هامون قطعا مشکلتر میشود اما اندیک بر این باور است که به دلیل فاصله ۷۰۰ کیلومتری این سد در بالادست مرزهای ایران، این سازه خیلی مسئله جدی برای کشورمان نیست و کل چالش ایران، مربوط به سد کجکی نمیشود. مسئله اصلی ما با سد بخش آباد است که در ۶۰ کیلومتری مرز ایران قرار دارد.
اندیک خبر میدهد که متاسفانه امسال هم افغانستان آب پشت سدهایش را به سمت گودزره هدایت کرده که به ایران نرسد. منابع افغانستانی میگویند که نزدیک به پنج درصد گودزره پر شده است.گودزره، شوره زاری در ولایت نیمروز افغانستان است که سرریز هامون هیرمند در زمان پرآبی از طریق رود شیله به آن وارد میشود.
این شوره زار نزدیک به ۹۴ کیلومتر طول و ۴۰ کیلومتر عرض دارد و معلوم نیست افغانستان چرا مایل است آب را از مسیر غیرطبیعی به آن برساند.
اندیک تاکید میکند که بر اساس تصاویر ماهوارهای چند روز پیش، حجم قابل توجهی آب وارد گودزره شده است. حجم آب ورودی به این گودال قابل مقایسه با ذخیره چاه نیمهها نیست و آبی که به سمت گودرزره هدایت شده، منطقا باید وارد ایران میشد تا در چاه نیمهها برای سالهای خشک ذخیره سازی شود اما افغانستان با انحراف آب به سمت گودرزه، باعث شده که هامون پوزک و هیرمند هیچ آبی دریافت نکرده و خشک شوند.
تالاب بینالمللی هامون هفتمین تالاب بینالمللی جهان و یکی از ذخیرهگاههای زیستکره در ایران است که اگر بهطور کامل خشک شود، پنج شهرستان هیرمند، نیمروز، زابل، هامون و زهک در اطراف این تالاب با بیش از ۴۰۰ هزار نفر جمعیت تحت تاثیر قرار میگیرند. در دو دهه گذشته، به دلیل کاهش ورودی آب از رودخانه هیرمند، تغییر اقلیم و بهرهبرداری بیرویه از منابع آبی، بخشهای وسیعی از تالاب هامون خشک شده و زندگی در سیستان و بلوچستان تحت تاثیر تبعات سدسازیهای افغانستان قرار گرفته است.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا