هشدار درباره بحران انرژی

به گزارش سرمایه فردا، سی و دومین روز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در حالی سپری می‌شود که رسانه‌های بین‌المللی هشدارهای فزاینده‌ای درباره ابعاد واقعی بحران انرژی صادر می‌کنند. بلومبرگ، یکی از معتبرترین رسانه‌های اقتصادی جهان، در گزارشی که حاصل گفت‌وگو با بیش از ۳۰ تاجر، مدیر، دلال، شرکت کشتیرانی و مشاور نفت و گاز است، به یک نتیجه گیری تکان‌دهنده رسیده است: جهان هنوز وخامت اوضاع را درک نکرده است. صنعت انرژی هشدار می‌دهد که بحران تازه آغاز شده است و اگر تنگه هرمز بسته بماند، جهان مجبور خواهد شد مصرف نفت و گاز خود را به شدت کاهش دهد. این گزارش نگاهی دارد به ابعاد این هشدار و پیامدهای آن برای اقتصاد جهانی.

بحران تازه آغاز شده است

بلومبرگ در گزارشی که روزهای پایانی هفته پنجم جنگ منتشر شده، به نقل از فعالان صنعت انرژی تأکید کرده است که بحران تازه آغاز شده است. این هشدار در شرایطی مطرح می‌شود که بسیاری از مردم و حتی برخی تحلیلگران اقتصادی، تصور می‌کنند بدترین روزهای بحران انرژی گذشته است. اما واقعیت میدان، چیز دیگری را نشان می‌دهد.

بیش از یک ماه از بسته شدن تنگه هرمز می‌گذرد و این آبراه استراتژیک همچنان به دست ایران بسته است. با وجود بمباران‌های گسترده، شلیک بیش از ۸۰۰ موشک تاماهاک، ۱۰ هزار هدف هوایی و هزینه‌های ۲۶ میلیارد دلاری، آمریکا و اسرائیل نتوانسته‌اند حتی یک کشتی را بدون هماهنگی با ایران از تنگه هرمز عبور دهند. این یعنی بحران نه تنها رو به پایان نیست، که هر روز عمیق‌تر می‌شود.

جهان هنوز وخامت اوضاع را درک نکرده است

در گفت‌وگوهایی که طی هفته گذشته با بیش از ۳۰ تاجر، مدیر، دلال، شرکت کشتیرانی و مشاور نفت و گاز انجام شده، یک پیام بارها و بارها تکرار شده است: جهان هنوز وخامت اوضاع را درک نکرده است. این فعالان صنعت انرژی که در خط مقدم بحران قرار دارند، بهتر از هر کس دیگری می‌دانند که ابعاد واقعی این بحران چیست و چه پیامدهایی در راه است.

دلیل این که جهان هنوز وخامت اوضاع را درک نکرده، این است که اثرات واقعی بحران با تأخیر به زندگی مردم می‌رسد. افزایش قیمت سوخت، اولین و فوری‌ترین اثر بحران است که مردم آن را احساس کرده‌اند. اما تورم مواد غذایی، کاهش تولید صنعتی، افزایش بیکاری و رکود اقتصادی، با تأخیر چند هفته تا چند ماهه خود را نشان می‌دهند. تا آن زمان، شاید دیر شده باشد.

اگر تنگه هرمز بسته بماند…

بلومبرگ در ادامه گزارش خود، به سناریوی ادامه بسته ماندن تنگه هرمز پرداخته است: اگر تنگه هرمز بسته بماند، جهان مجبور خواهد شد مصرف نفت و گاز خود را به شدت کاهش دهد. این کاهش مصرف، اما نه قبل از اینکه قیمت‌ها به سطحی برسند که مصرف‌کنندگان و مشاغل را مجبور به کاهش قابل توجه سفرهای هوایی، رانندگی و هزینه‌ها کند.

پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که اگر تنگه هرمز برای چند ماه دیگر بسته بماند، قیمت نفت می‌تواند به ۱۵۰ یا حتی ۲۰۰ دلار در هر بشکه برسد. در چنین شرایطی، بنزین و گازوئیل چنان گران می‌شوند که سفرهای هوایی و زمینی برای بسیاری از مردم غیرقابل تحمل خواهد شد. صنایع انرژی‌بر نیز با کاهش تولید و تعطیلی مواجه خواهند شد. و این، آغاز یک رکود عمیق اقتصادی خواهد بود.

پیامدهای کاهش مصرف اجباری

کاهش اجباری مصرف نفت و گاز، پیامدهای گسترده‌ای برای اقتصاد جهانی خواهد داشت. نخست، صنعت حمل و نقل هوایی که پیش از این نیز با بحران مواجه بود، با کاهش شدید پروازها و افزایش قیمت بلیت، بخش بزرگی از مسافران خود را از دست خواهد داد. خطوط هوایی ممکن است مجبور به تعدیل نیرو و کاهش ناوگان خود شوند.

دوم، صنعت خودرو با کاهش تقاضا برای خودروهای پرمصرف مواجه خواهد شد. مصرف‌کنندگان به سمت خودروهای کم‌مصرف و برقی گرایش پیدا خواهند کرد و این تغییر سلیقه، صنعت خودرو را با چالش جدی مواجه خواهد کرد.

سوم، صنایع انرژی‌بر مانند فولاد، آلومینیوم، سیمان و پتروشیمی با افزایش هزینه‌های تولید مواجه خواهند شد. برخی از این صنایع ممکن است مجبور به تعطیلی یا کاهش شدید تولید شوند و این موضوع، به افزایش بیکاری و کاهش درآمدهای ارزی کشورهای صادرکننده منجر خواهد شد.

چهارم، کشاورزی با افزایش قیمت سوخت و کود، با کاهش سودآوری مواجه خواهد شد. افزایش هزینه تولید مواد غذایی، به افزایش قیمت آنها و کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان منجر می‌شود.

مقایسه با بحران نفتی ۱۹۷۳

بسیاری از تحلیلگران، بحران کنونی را با بحران نفتی ۱۹۷۳ مقایسه می‌کنند. در آن زمان، تحریم نفتی کشورهای عربی علیه حامیان اسرائیل، منجر به حذف حدود ۴ میلیون بشکه نفت از بازار جهانی شد. قیمت نفت چهار برابر شد و اقتصادهای غربی سال‌ها با رکود تورمی دست و پنجه نرم کردند.

اما بحران کنونی، ابعاد بسیار بزرگ‌تری دارد. در تنگه هرمز، روزانه حدود ۱۴ میلیون بشکه نفت عبور می‌کرد. با بسته شدن این آبراه، این حجم عظیم از عرضه حذف شده است. این یعنی حذف ۱۰ میلیون بشکه نفت در روز، که ۲.۵ برابر بحران نفتی ۱۹۷۳ است. پیامدهای این بحران، به مراتب بزرگ‌تر و طولانی‌تر از بحران نفتی ۱۹۷۳ خواهد بود.

جهان در آستانه یک فاجعه اقتصادی

گزارش بلومبرگ، که حاصل گفت‌وگو با بیش از ۳۰ فعال صنعت انرژی است، هشداری تکان‌دهنده درباره آینده اقتصاد جهانی صادر کرده است. جهان هنوز وخامت اوضاع را درک نکرده است. بحران تازه آغاز شده است. اگر تنگه هرمز بسته بماند، جهان مجبور خواهد شد مصرف نفت و گاز خود را به شدت کاهش دهد – اما نه قبل از اینکه قیمت‌ها به سطحی برسند که مصرف‌کنندگان و مشاغل را مجبور به کاهش قابل توجه سفرهای هوایی, رانندگی و هزینه‌ها کند.

در روزهایی که جنگ ادامه دارد و تنگه هرمز به دست ایران بسته است، شاید مهم‌ترین درس این باشد که هزینه‌های واقعی جنگ، هرگز محدود به میدان نبرد نیست. هزینه واقعی جنگ را مردم عادی در سراسر جهان می‌پردازند؛ با گرانی بنزین، با افزایش قیمت مواد غذایی، با از دست دادن شغل‌هایشان و با سال‌ها رکود اقتصادی. و این هزینه‌ها، هر روز که جنگ ادامه می‌یابد، سنگین‌تر می‌شوند. جهان هنوز وخامت اوضاع را درک نکرده است. اما به زودی، با اولین قبض‌های سنگین انرژی، با اولین افزایش‌های قیمت مواد غذایی و با اولین اعلام ورشکستگی‌ها، این درک به قیمت بسیار سنگینی حاصل خواهد شد.