معمای رشد ۱۴۰۵ بورس

محمود مرادی: بازار سرمایه ایران در روزهای اخیر رشدی خیره‌کننده را تجربه کرده است. صف‌های خرید طولانی، ورود پول سنگین حقیقی و سبزپوشی تقریباً همه نمادها، صحنه‌ای را رقم زده که بسیاری از تحلیلگران را شگفت‌زده کرده است. اما نکته عجیب اینجاست: برخی از فعالان باسابقه بازار، دقیقاً در همین روزهای صعود، ترجیح دادند سکوت کنند و اظهارنظر روشنی نداشته باشند.

دلیل این سکوت چیست؟ پاسخ ساده است: درک روشنی از بازار وجود ندارد.

ریسک‌های قدیمی هنوز پابرجاست؛ چه چیزی عوض شده؟ قبل از جنگ، مجموعه‌ای از ریسک‌های سیستماتیک اقتصاد ایران را تهدید می‌کرد. حالا سوال اینجاست: کدام یک از این ریسک‌ها برطرف شده است؟

• آیا کشور در شرایط عادی قرار دارد؟ خیر. نگرانی از تشدید مجدد تنش‌ها همچنان وجود دارد.
• آیا محاصره برداشته شده؟ نه. اقتصاد هنوز در محاصره است و تبادلات تجاری به حالت عادی بازنگشته است.
• آیا مشکلات انرژی حل شده؟ نه تنها حل نشده، بلکه تولید بنزین، گازوئیل، گاز و حتی برق نسبت به سال قبل کاهش یافته است (به جز برق سبز که قیمت تمام شده بالایی دارد).

با وجود این ریسک‌های عظیم و حل‌نشده، بازار ناگهان جهش کرده است. این تناقض، تحلیلگران را در یک دوراهی قرار داده: یا بازار چیزی می‌بیند که آنها نمی‌بینند (پیش‌خوری یک خبر مثبت بزرگ)، یا این رشد پایدار نخواهد بود.

فقط سود را نبینید؛ زیان احتمالی را هم ببینید

یکی از اصول مهم در سرمایه‌گذاری، دیدن همزمان سود و زیان است. بسیاری از افرادی که در زندگی ورشکسته شده‌اند، تنها سود را دیده‌اند و ریسک‌ها را نادیده گرفته‌اند. در شرایط فعلی، خطرهای احتمالی (مانند تشدید جنگ، جهش نرخ ارز، شوک انرژی) باید در کنار فرصت‌های سودآوری دیده شوند.

این به معنای مخالفت با رشد بازار نیست. بازار سرمایه سال‌هاست که مورد اجحاف قرار گرفته. از سال ۱۴۰۰ به بعد، صنایع انرژی‌بر با قیمت‌های گزاف خریدند، سودآوری‌شان دستخوش دست‌اندازی شد و به بازار سرمایه ظلم شد. هر فعالی دوست دارد بازار رشد کند و سهامداران خوشحال شوند. اما اینکه همه بازار با هم و بدون استثنا صف خرید شود، آن هم در شرایطی که برخی شرکت‌ها عملکرد ضعیفی دارند، جای سوال دارد.

پول ۳۵ همتی از کجا آمد؟

از زمان بازگشایی بورس (۲۹ اسفند) تا امروز، حدود ۳۵ هزار میلیارد تومان پول حقیقی وارد بازار شده است. هر روز به طور متوسط ۴ تا ۵ همت ورودی داشتیم و امروز (یکشنبه) رکورد زدیم: ۶ همت در یک روز. سرانه خرید نیز به بالای ۱۰۰ میلیون تومان رسیده که نشان از ورود پول‌های درشت دارد.

این حجم عظیم پول، در صف‌های خرید نشسته و منتظر معامله است. از نظر تابلوخوانی، چنین ورود پول سنگینی معمولاً مقدمه یک موج بزرگ است. سوال اینجاست: این موج چه چیزی را پیش‌خور می‌کند؟

چه خبری در راه است؟ سه سناریو محتمل

سناریو اول: پیش‌خوری توافق سیاسی – ممکن است خبر توافقی در راه باشد که بازار آن را زودتر از اعلام رسمی قیمت‌گذاری کرده است. در این صورت، رشد بازار منطقی خواهد بود.

سناریو دوم: پیش‌خوری رشد دلار نیما – برخی معتقدند بازار در حال قیمت‌گذاری رشد دلار نیما از ۱۷۰ تومان فعلی به سطوح بالاتر است. اما تجربه سال قبل نشان داد دلار نیما از ۷۰ تومان به ۱۲۰ تومان رسید، شاخص ۹۰ درصد رشد کرد، اما پس از اعلام خبر، بازار ریخت. الگوی «در شایعه بخر، در خبر بفروش» همچنان پابرجاست.

سناریو سوم: هیجان کاذب بدون پشتوانه – ممکن است این رشد صرفاً هیجانی و بدون پشتوانه بنیادی باشد. در این صورت، احتمال اصلاح شدید وجود دارد.

مقاومت پیش رو؛ شاخص کل در چهارراه ۴.۵ تا ۵ میلیون واحدی

مهمترین مقاومت پیش روی شاخص کل، محدوده ۴.۵ تا ۵ میلیون واحد است. اگر بازار واقعاً قصد رشد به سبک سال ۹۹ را داشته باشد، از این محدوده باید عبور کند. ورود پول ۳۵ همتی در ۱۰ روز، عدد بسیار بزرگی است و اگر روند صعودی واقعی باشد، تفاوت خرید در ۳.۵ میلیون یا ۴ میلیون واحد در بلندمدت چندان تعیین‌کننده نخواهد بود.

سهم نخریدن، جای نگرانی نیست

برخی نگرانند که اگر سهم نخریده باشند، از قطار جا مانده‌اند. این نگرانی بی‌جاست. بازار اختیار معامله (آپشن) ابزاری است که به شما اجازه می‌دهد حتی بدون خرید سهم، از رشد یا ریزش بازار سود ببرید. اگر بازار روند صعودی خود را تثبیت کند، استراتژی‌های صعودی در بازار آپشن قابل اجراست و اگر هم ریزش کند، استراتژی‌های نزولی جواب می‌دهد. تنها حالتی که بازار سخت است، «رنج» (بدون جهت) بودن آن است.

هشدار نهایی؛ سبزهای امروز، قرمزهای فردا؟

این حجم از صف‌های خرید، یک رانت ناعادلانه ایجاد کرده است: تنها کسانی که دسترسی به اول صف دارند (معامله‌گران الگوریتمی، کارگزاران خاص و …) توانسته‌اند سهم بخرند. بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد عموم مردم در این رشد شرکت نکرده‌اند و بیشتر پول‌های وارد شده، پول حقیقی‌های درشت و احتمالاً سازمان‌یافته بوده است.

این سبز شدن یکدست بازار، می‌تواند به همان سرعت به قرمز شدن یکدست تبدیل شود. اگر روزی بازار منفی شود، نباید تعجب کرد.

جمع‌بندی؛ منتظر تثبیت روند باشید

توصیه تحلیلگران به فعالان بازار: عجله نکنید. اجازه دهید بازار روند خود را تثبیت کند. اگر رشد واقعی و پایدار است، موج‌های بعدی نیز فرصت‌های ورود وجود خواهد داشت. از ابزارهای مشتقه مانند آپشن برای مدیریت ریسک و پوشش موقعیت استفاده کنید. و مهمتر از همه، ریسک‌ها را در کنار فرصت‌ها ببینید. در شرایط کنونی، «ندیدن» ریسک‌ها می‌تواند هزینه‌بار باشد.