به گزارش سرمایه فردا، جنگ ۳۹ روزه اسفند ۱۴۰۴ تا فروردین ۱۴۰۵، فقط تلفات جانی و ویرانی زیرساختهای نظامی به جا نگذاشت. یکی از مهمترین قربانیان این درگیریها، صنعت برق کشور بود. بر اساس برآوردهای غیررسمی، حدود ۷۵۰۰ مگاوات معادل ده درصد تولید روزانه برق کشور در حملات هوایی و راکتی آسیب دید. نیروگاههای حرارتی و گازی در استانهای خوزستان، بوشهر و هرمزگان بیشترین آسیب را متحمل شدند.
این یعنی قبل از اینکه پای مصرفکنندگان به میان بیاید، تولید برق کشور از ابتدای سال ۱۴۰۵ با یک شکاف ۷.۵ گیگاواتی (معادل مصرف کل یک کلانشهر مانند شیراز یا تبریز) شروع به کار کرده است.
مشکل به همین جا ختم نمیشود. صنعت برق ایران سالهاست با یک بیماری مزمن دست و پنجه نرم میکند: رشد هفت درصدی مصرف برق در هر سال. افزایش جمعیت، گسترش شهرنشینی، نوسازی بافتهای مسکونی و تجاری، و مهمتر از همه افزایش مصرف وسایل سرمایشی در تابستانهای داغ، هر سال چند هزار مگاوات به اوج مصرف اضافه میکند.
حالا اگر این رشد طبیعی را به آسیبهای ناشی از جنگ اضافه کنیم، به عددی میرسیم که لرزه بر اندام هر مهندس برقی میاندازد: حدود هفده درصد کسری برق نسبت به سال گذشته. یعنی ایران امسال نسبت به پارسال، به ازای هر ده کیلووات مصرف، باید با ۱۷ کیلووات کمبود تولید دست و پنجه نرم کند. رقمی که هیچ مهندسی نمیتواند آن را نادیده بگیرد.
دولت در سالهای اخیر سرمایهگذاری قابل توجهی روی انرژیهای تجدیدپذیر (خورشیدی و بادی) انجام داده است. این نیروگاههای جدید حدود پنج درصد به ظرفیت تولید برق کشور اضافه کردهاند. در شرایط عادی، این پنج درصد یک پیشرفت خوب محسوب میشود. اما در برابر کسری ۱۷ درصدی، این قطره در اقیان عمل میکند. حتی اگر تمام نیروگاههای تجدیدپذیر با حداکثر توان کار کنند (که در شب یا روزهای بدون باد غیرممکن است)، باز هم حداقل دوازده درصد کسری برق نسبت به پارسال باقی میماند.
سال گذشته (۱۴۰۴) در بدترین روزهای تابستان، مشترکان خانگی و صنعتی روزانه حدود دو ساعت قطعی برق را تجربه کردند. آن هم در شرایطی که میزان آسیب به نیروگاهها صفر بود و فقط مشکل، کمبود سوخت و رشد مصرف بود.
حالا اگر امسال با کسری ۱۲ تا ۱۷ درصدی نسبت به پارسال مواجه باشیم، محاسبه ساده است: طبیعتاً باید حداقل دو تا سه ساعت قطعی برق روزانه را تجربه کنیم. حتی اگر دولت بهترین مدیریت مصرف و پیکسایی را هم انجام دهد، فیزیک برق قابل فریب نیست. اگر نیروگاهی نباشد، برقی هم در کار نیست.
در این شرایط، معاون وزیر نیرو در اظهارنظری که با تعجب بسیاری از کارشناسان مواجه شد، اعلام کرد: «با ده درصد صرفهجویی، خاموشی در تابستان نخواهیم داشت.» این ادعا از نظر ریاضی و مهندسی اصلاً قابل قبول نیست.
اگر پارسال با کسری تولید صفر، دو ساعت قطعی برق داشتیم (بخاطر رشد مصرف و محدودیت سوخت)، و امسال با کسری تولید حداقل ۱۲ درصدی، صرفهجویی ۱۰ درصدی میتواند فقط ۱۰ درصد از این ۱۲ درصد را جبران کند. یعنی باز هم دو درصد کسری باقی میماند. به عبارت دیگر، با خوشبینانهترین محاسبات، حداقل به اندازه سال گذشته قطعی برق خواهیم داشت. مگر اینکه معاون وزیر فرمول جدیدی برای تولید برق از هیچ کشف کرده باشد.
اما شاید معاون وزیر نیرو به نکته مهمی اشاره دارد که در محاسبات عمومی دیده نمیشود: ممنوعیت فعالیت استخراجکنندگان رمزارز. پارسال، مزارع استخراج بیتکوین و سایر ارزهای دیجیتال، یکی از عوامل اصلی کسری شدید برق کشور بودند. این مزارع که عمدتاً با برق یارانهای و بدون مجوز کار میکردند، در ساعات پیک مصرف، تا چند هزار مگاوات از شبکه برق میکشیدند.
حالا اگر دولت امسال مصمم به قطع کامل برق این مزارع باشد (چه مجاز و چه غیرمجاز)، بخشی از کسری تولید جبران میشود. اما نکته اینجاست: اوضاع تولید برق پارسال کاملاً بهتر از امسال بود (آسیب جنگ به نیروگاهها صفر)، ولی استخراجکنندگان رمزارز «پدر صنعت برق کشور را درآوردند» و همه مردم تاوانش را با قطعی برق دادند. امسال که هم نیروگاه آسیب دیده، هم استخراجکنندگان همچنان فعال هستند (با شدت کمتر)، وضعیت قطعاً بدتر از پارسال خواهد بود، مگر اینکه برخورد قاطع و بیسابقهای با آنها صورت بگیرد.
اعداد و ارقام جای هیچ بحثی باقی نمیگذارد: تابستان ۱۴۰۵ برای صنعت برق ایران یک فصل طاقتفرسا خواهد بود. آسیبهای جنگی، رشد سالانه مصرف، و محدودیت سوخت نیروگاهها (که هنوز به آن اشاره نشده) دست به دست هم دادهاند تا احتمال قطعی برق بیشتر از سال گذشته باشد.
ادعای «بدون خاموشی» با ده درصد صرفهجویی، یک خوشبینی بیش از حد واقعبینانه است. واقعیت تلخ این است که ما یا باید خود را برای حداقل دو تا سه ساعت قطعی برق روزانه آماده کنیم، یا شاهد اتفاقی معجزهآسا در مدیریت مصرف و تامین سوخت نیروگاهها باشیم.
و البته نباید فراموش کرد که داستان استخراج رمزارز هنوز به پایان نرسیده است. تا وقتی این صنعت پردرآمد (و بعضاً زیرزمینی) با برق یارانهای تغذیه شود، صنعت برق کشور نفس نخواهد کشید و مردم هر تابستان تاوان آن را خواهند داد. شاید وقت آن رسیده که به جای بستن چشمها روی این واقعیت، با آن روبرو شویم و تصمیمات سختی بگیریم.
چهار دهه پشت دوربین، چندین نسل جلوی تلویزیون؛ مرضیه برومند کارگردانی بود که هرگز قهرمان…
دهم خرداد ۱۴۰۵، محسن پاکنژاد، وزیر نفت، حکمی امضا کرد که کمتر کسی انتظارش را…
جام جهانی ۲۰۲۶ را دیگر نمیتوان تنها یک رویداد ورزشی نامید. این یک موتور محرک…
خانوارها برای کنترل هزینهها؛ مصرف کالاهای فرهنگی، تفریحی و بخشی از مواد غذایی خود را…
صداوسیما دقیقا جمله وحدتبخش پیام رهبری را حذف کرد! درحالی که احتمال وجود دارد که…
خشم هزاران آلبانیایی از پروژه ۱.۶ میلیارد دلاری داماد ترامپ و نبرد تازه سرمایه و…