مرتضی مهدیزاده: در گوشه پارکینگهای زیرزمینها و کنار خیابانهای شلوغ شهر، خودروهای برقی آرام ایستادهاند و کابلهایی که از ایستگاههای شارژ یا حتی از داخل ساختمانهای مسکونی بیرون آمدهاند، به آنها وصل است. از پایانههای تاکسیرانی گرفته تا مجتمعهای مسکونی، برق حالا دیگر فقط برای روشن کردن خانهها نیست؛ بلکه تبدیل شده به سوخت ماشینهایی که حضورشان آرام اما همیشگی است و دارد چهره شهر را عوض میکند. اما پشت این تصویر مدرن، چالشی اجتماعی در حال شکلگیری است که از بحث زیرساخت و تکنولوژی فراتر میرود. جایی که شارژ خودروهای برقی، مخصوصاً در خانهها و نقاط غیررسمی، مرز بین مصرف شخصی و هزینه جمعی را به هم زده و باعث اختلافهای تازهای در شهرهای بزرگ شده است؛ اختلافهایی که حالا دارند به یک مسئله شهری جدی تبدیل میشوند.
با زیاد شدن تعداد خودروهای برقی در تهران، ایستگاههای شارژ هم در حال گسترش هستند. اما در کنار این ایستگاههای عمومی، موضوع شارژ در خانه و اینکه چطور از برق در مجتمعهای مسکونی استفاده کنند، به یکی از چالشهای مهم مالکان این ماشینها تبدیل شده است؛ سوالاتی که هنوز جواب روشنی برای همه ندارند. شادی مالکی، مدیر عامل سابق سازمان تاکسیرانی تهران، در گفتوگو با «هفت صبح» میگوید: «در حال حاضر در پایانههای تاکسیرانی، اتوبوسرانی و بعضی بوستانها و میادین بزرگ تهران مثل میدان آزادی، بعثت و پایانه شرق جدید، ایستگاههای شارژ فعال شدهاند. هم اینک حدود ۳۰۰ نازل شارژ سریع در سطح شهر وجود دارد و حدود ۵۰ نازل دیگر هم در بعضی پایانهها نصب شده است. »
او با اشاره به مشخصات این دستگاهها میگوید: «این شارژرها بیشتر با برق شهری کار میکنند و توانشان حدود ۶۰ تا ۹۰ کیلووات است. حتی شهرداری به دنبال آن است تا در بعضی نقاط از انرژی خورشیدی هم برای تأمین بخشی از برق استفاده شود و توسعه فناوریهای جدید هم در دستور کار بوده است. »بنا براظهارات مالکی خودروهای برقی را میتوان با برق معمولی خانه هم شارژ کرد. شارژ کامل ماشین در منزل معمولاً حدود شش تا هفت ساعت زمان میبرد. حتی شرکتهای سازنده توصیه میکنند که از شارژ آهسته بیشتر استفاده شود چون استفاده زیاد و همیشگی از شارژ سریع، ممکن است در طول زمان عمر باتری را کم کند. »
به گفته او، خیلی از رانندگان تاکسی برقی در حال حاضر ماشینهایشان را در خانه شارژ میکنند اما این کار نیاز به زیرساخت درست دارد: «برای شارژ خانگی باید کابلکشی و تجهیزات لازم بهصورت جداگانه و استاندارد اجرا شود. اگر سیمکشی ساختمان قدیمی باشد یا زیرساخت مناسب نباشد، ممکن است به شبکه برق ساختمان آسیب برسد. » مدیر سابق تاکسیرانی درباره مجتمعهای مسکونی هم توضیح میدهد: «مسلم است که در ساختمانهای مشترک، موضوع هزینه برق و استفاده از مشاعات باید مشخص شود. البته شهرداری به دنبال این بود تا معافیتها و تخفیفهایی را برای ساختمانهایی اینچنینی اعمال کند که نمیدانم به کجا رسید. ولی در هر صورت یکی از راههای حساب کردن هزینه این است که مبلغ قبض برق قبل و بعد از استفاده از خودرو برقی مقایسه شود تا مقدار مصرف اضافی مشخص شود. »
نیلوفر چند ماهی است که خودرو برقی خریده است. همان ماشینی که همیشه میگفت هم بهصرفهتر است و هم تمیزتر. اولش همهچیز ساده به نظر میرسید. شبها ماشین را به برق میزد و صبح با باتری کامل از پارکینگ بیرون میرفت. اما خیلی زود یک مسئله آرامآرام خودش را نشان داد: برق مشترک ساختمان. همان پریزی که سالها فقط برای روشن کردن پارکینگ و در ورودی استفاده میشد، حالا گاهی کابل شارژماشین نیلوفر هم به آن وصل بود. موضوعی که نتیجهاش قبضهای برق چندین برابری برای کل ساختمان بود. در ساختمان قرار شد موضوع را بدون دردسر حل کنند.
نه کسی بخواهد دعوا راه بیندازد و نه پای کنتور جدا وسط بیاید. در نهایت یک توافق ساده شد: هر ماه، نیلوفر ۱۰درصد از مبلغ کل قبض برق مشترک را پرداخت کند. نیلوفر در گفتوگو با «هفت صبح» میگوید: «فکر میکردم این عدد منصفانه است، چون مصرفم نسبت به کل ساختمان زیاد نیست. اما بعد از چند ماه، وقتی قبضها بالا و پایین میشد و بحثها در گروه ساختمان بیشتر شد، فهمیدم مسئله فقط یک عدد ساده نیست. » چالشی که همچنان نیز ادامه دارد و باعث میشود تا موضوع قبوض برق به یکی از چالشهای نیلوفر با سایر ساکنان ساختمان بدل شود.
با وجود اینکه چند سالی از ورود خودروهای برقی در کشور میگذرد اما هنوز موضوع شارژ خانگی آنها حل نشده است. حسن بشارتنیا، کارشناس حملونقل و ترافیک، درباره اختلافهای ایجاد شده بر سر شارژ خودروهای برقی در مجتمعهای مسکونی به «هفت صبح» میگوید: «اگر کسی از پریزهای متصل به کنتور عمومی ساختمان برای شارژ ماشین استفاده کند، طبیعتاً هزینه آن از جیب ساختمان پرداخت میشود و همه ساکنان در آن شریک هستند. در این شرایط، اگر یک نفر مصرف زیادی داشته باشد، نسبت به بقیه بدهکار است و باید هزینه مصرف خودش را جداگانه بپردازد. »
به اعتقاد بشارتنیا این موضوع در حال حاضر به یک چالش جدی شهری تبدیل نشده است چرا که تعداد خودروهای برقی هنوز آنقدر زیاد نیست که بتوان ازآن به عنوان یک بحران یا مشکل اجتماعی بزرگ یاد کرد. معمولاً ساکنان با توافق مسائل را حل میکنند. اما اگر از امروز برای آن برنامهریزی نشود، در آینده میتواند به یک موضوع چالشبرانگیز تبدیل شود. اما چرا مالکان خودروهای برقی تمایل دارند بیشتر، ماشینهایشان را در منزل شارژ کنند تا در جایگاههای در نظر گرفته شده؟ به گفته این کارشناس حملونقل، این علاقه به موضوع وضعیت جایگاههای عمومی شارژ بر میگردد؛ «از نظر نسبت تعداد ماشینها به ایستگاههای شارژ، شاید بتوان گفت تا حدی استانداردها رعایت شده است، اما مسئله مهمتر «سطح دسترسی» است. امروز تعداد جایگاههای شارژ محدود است و پراکندگی مناسبی در سطح شهر ندارند. ممکن است یک مالک خودروی برقی در شرق تهران باشد و دیگری در غرب یا جنوب شهر، اما دسترسی راحت و قابلقبولی به ایستگاههای شارژ نداشته باشند. »
چالش شارژ خودروهای برقی در مجتمعها و ساختمانهای چندین واحده را میتوان از منظر جامعه شناختی نیز بررسی کرد. سجاد بهرامی، جامعهشناس، در گفتوگو با «هفتصبح» نیز با تایید اینکه خودروهای برقی میتوانند منبع جدیدی برای دعواهای همسایگی باشند، میگوید: «خودروی برقی در محیط آپارتماننشینی، دقیقاً به دلیل وابستگیاش به برق، میتواند خطوط جدیدی از «ما و آنها» را بین همسایهها رسم کند. در پارکینگهای مشترک، تا قبل از این، دلیل دعواها بیشتر چیزهایی مثل پارک غیرمجاز، سر و صدا یا بوی بنزین بود. »
به اعتقاد او خودروی برقی نه به خاطر مسائل فنی، بلکه به خاطر نحوه تقسیم هزینهها و دسترسی به زیرساخت در یک فضای محدود و مشترک، میتواند به یک منبع کامل برای اختلافات تبدیل شود. اختلافهایی که گاهی از چند هزار تومان قبض برق فراتر میرود و به حقوق مالکانه، عدالت در تقسیم و اختیارات مجتمع گره میخورد. او با اشاره به اینکه بعضی ساکنان احساس میکنند هزینه مصرف یک نفر روی دوش بقیه افتاده است، میگوید: «این احساس ریشه در یک اصل جامعهشناختی دارد که به آن عدالت در تقسیم میگویند. در یک مجتمع، هزینههای مشترک تقسیم میشود. حالا اگر یکی از همسایهها ماشین برقیاش را به پریز پارکینگ مشترک وصل کند، اتفاقی میافتد که جامعهشناسان به آن «خارجیسازی هزینه» میگویند. یعنی هزینه خصوصی یک نفر به هزینه جمعی تبدیل میشود، بدون اینکه بقیه در این تصمیم نقش داشته باشند. »
بهرامی بر این نکته نیز تاکید میکند که هر تکنولوژی جدید، برندهها و بازندههای موقتی میسازد. این فاصله اگر مدیریت نشود، میتواند باعث مقاومت در برابر کل این تکنولوژی (حتی خودروی برقی) شود. بنابراین، این دعواهای کوچک همسایگی در واقع نشانههای یک تغییر بزرگتر هستند. تغییر از ماشینهای بنزینی به برقی، نیاز دارد که نه فقط ماشین، بلکه مفهوم انرژی مشترک، مالکیت زیرساخت و عدالت در مصرف در ساختمانها دوباره تعریف شود. نادیده گرفتن این مسائل اجتماعی، باعث میشود فناوری سبز به منبع تنشهای جدی تبدیل شود.
با زیاد شدن رویه استفاده خودروهای برقی از برق مشاع در مجتمعهای مسکونی، بحث و دعوا بر سر مصرف برق مشترک هم بیشتر شده است. هرچند قانون جداگانهای برای شارژ خودروهای برقی وجود ندارد، اما به گفته حقوقدانها استفاده غیرمجاز از برقهای عمومی و مشترک از نظر قانونی قابل پیگیری است. سجاد صفوی، وکیل پایه یک دادگستری، در گفتوگو با «هفت صبح» نیز بر همین نکته تاکید میکند. اینکه در حال حاضر قانون مشخصی که مستقیم به شارژ خودروهای برقی بپردازد نداریم، اما استفاده غیرمجاز از برق مشترک یا انشعابات عمومی در قوانین کشور پیشبینی شده است.
او همچنین به سابقه قوانین و دعواهای حقوقی در این زمینه اشاره میکند. تاریخچهای که همواره محلی برای اختلاف نظر بین حقوقدانان بوده است. اینکه آیا استفاده غیرمجاز از برقهای عمومی «سرقت» است یا نه؟ اما قانونگذار در سال ۱۳۹۶ با تصویب «قانون مجازات استفادهکنندگان غیرمجاز از آب، برق، گاز، فاضلاب و تلفن»، تکلیف این موضوع را روشن کرد. ماده یک این قانون میگوید هر کسی که بدون مجوز قانونی یا با وجود داشتن انشعاب، بهصورت غیرمجاز از خدمات آب، برق، گاز، فاضلاب یا تلفن استفاده کند، علاوه بر پرداخت هزینه مصرف، مشمول مجازاتهای قانونی خواهد شد.
بنابر ادعای این وکیل دادگستری اگر کسی برای استفاده شخصی از برق مشترک ساختمان یا انشعاب مشترک استفاده کند، موضوع میتواند طبق همین قانون بررسی شود. قانون برای این موارد، پرداخت هزینه مصرف، جبران خسارت و جریمه نقدی را پیشبینی کرده است. او در نهایت یادآور میشود که اگر بین ساکنان اختلاف پیش بیاید، نزدیکترین سند قانونی برای رسیدگی، همان قانون مجازات استفادهکنندگان غیرمجاز است.
خودروهای برقی فقط یک تغییر در نوع حملونقل نیستند. آنها آرامآرام وارد جزئیترین بخشهای زندگی شهری شدهاند؛ از خیابانها و پایانهها گرفته تا پارکینگهای زیرزمینی ساختمانها. اما درست در همین نقطه تماس با زندگی روزمره است که یک مسئله ساده به یک چالش پیچیده تبدیل میشود: اینکه برق مشترک دیگر فقط برای روشن کردن راهروها و فضاهای عمومی نیست، بلکه میتواند محل دعوا بر سر مصرف شخصی و هزینه جمعی باشد.
در نبود قوانین روشن و زیرساختهای مناسب، هر ساختمان مجبور است خودش درباره این مرز تصمیم بگیرد. تصمیمهایی که گاهی با توافقهای موقت پیش میروند و گاهی به دعواهای همیشگی ختم میشوند. چیزی که روشن است این است که با زیاد شدن خودروهای برقی، مفهوم مصرف مشترک در حال تغییر است و زندگی آپارتمانی مجبور است برای این شرایط، قوانین تازهای پیدا کند تا جلوی بروز چالشهای بعدی را بگیرد.
مشتریان قدیمی بازار خریدهای خود را به حداقل رساندهاند و فروشندگان از افت معاملات روزانه…
بزرگترین چالش فیلم، ناهمواری بازیهاست؛ موضوعی که نمیتوان از کنارش گذشت. در فیلمی که تمام…
ایرلاینهای داخلی همزمان با جهش قیمت بلیت، غذای گرم را حذف کردهاند و حالا کیک…
به گفته یزدی زاده بازار آزاد ارز یعنی نارنجکی که توی جیب تو ضامن خورده،…
صد کتاب، دهها شغل، چند بار زندان و یک عمر عاشقی؛ ابراهیمی ثابت کرد که…
افزایش شدید قیمت خودرو باعث شده بسیاری از خریداران واقعی به بازار خودروهای دست دوم…