بلاتکلیفی پول بلیت هواپیما؛ سازمان بازرسی وارد شد

به گزارش سرمایه فردا، اسفند و فروردین، ماه‌هایی که برای خیلی از ایرانیان قرار بود با سفرهای نوروزی شیرین شود، امسال تبدیل شد به کابوس فرودگاه‌های نیمه‌تعطیل و پروازهایی که هرگز بلند نشدند. جنگ رمضان نه تنها آسمان را بست، بلکه پول هزاران مسافر را هم در یک بن‌بست اداری و مالی گیر انداخت. دیگر قصه فقط به «بلیت بخر و پرواز نکن» ختم نمی‌شود؛ رسیده به «پول بده و پیگیر باش». حالا که شکایتها از خطوط هوایی و آژانس‌هایی که از پس دادن پول بلیت‌های کنسل شده طفره می‌روند، بالا گرفته، سازمان بازرسی کل کشور به عنوان مدعی‌العموم پای به میدان گذاشته و به سازمان هواپیمایی هشدار داده: «پول مردم باید برگردد، وگرنه منتظر اقدام قانونی باشید.» گزارشی از روزهای بلاتکلیفی مسافران پس از جنگ و هشدار جدی بازرسان.**

بلیت یک طرفه به مقصد گمشده

همیشه منتظر ماندن برای سفر، شیرین است. اما منتظر ماندن برای پس گرفتن پولی که بابت سفری داده‌ای که هرگز انجام نشده، حسابی تلخ و طاقت‌فرساست. وقتی آسمان ایران بعد از هفته‌ها قطعی پرواز، دوباره باز شد، هزاران مسافر با یک معمای حقوقی و مالی دست و پنجه نرم می‌کردند: چطور باید بلیط‌های کنسل شده شان را از شرکت‌های هواپیمایی و آژانس‌ها پس بگیرند؟

خیلی‌ها هنوز جواب درستی نگرفته‌اند. پیگیری‌هایشان بی‌پاسخ مانده، پشت خط تلفن‌های بی‌نتیجه معطل شده‌اند، و وعده‌های «به زودی» هم دیگر کهنه شده و به هیچ دردی نمی‌خورد. به گفته منابع آگاه، بخش بزرگی از این بحران به خاطر چنگ زدن برخی خطوط هوایی به پول مردم است؛ همانهایی که از پس دادن سریع پول طفره می‌روند و همین باعث شده موج بزرگی از نارضایتی راه بیفتد و شکایت‌ها یکی پس از دیگری به مراجع رسمی برسد. حالا سازمان بازرسی کل کشور که ناظر بر درست اجرا شدن قوانین است، از سازمان هواپیمایی کشوری خواسته یک گزارش کامل از تعداد بلیت‌های فروخته شده در روزهای جنگ، مبلغی که برگردانده شده و لیست سیاه شرکت‌های خاطی تهیه کند.

قوانینی که در زمین ماند؛ ابلاغ شد اما عمل نشد

وسط هیاهوی نبردهای رمضان، وقتی آتش موشک‌ها و پهپادها فرودگاه‌ها را نشانه رفته بود، سازمان هواپیمایی کشوری توقف کامل همه پروازهای داخلی و خارجی را اعلام کرد. همان روزها، این سازمان با یک ابلاغیه رسمی به همه خطوط هوایی، دستور داد بدون هیچ جریمه یا کم‌وکاستی، تمام پول بلیت‌های فروخته شده برای تاریخ‌های کنسل شده را پس بدهند.

اما قضیه آنطور که باید پیش نرفت. وعده استرداد پول خیلی زود در عمل گم شد. خیلی از مسافران می‌گویند با کلی پیگیری، خطوط هوایی یا جواب درستی ندادند، یا اصلاً جوابی نشنیدند. این ماجرا، مخصوصاً در روزهای اول بعد از جنگ، حسابی گریبانگیر مردم شد تا جایی که سازمان حمایت از مصرف‌کننده هم وسط میدان آمد. این سازمان از مسافرها خواست اگر شرکت یا آژانسی از پس دادن پولشان خودداری کرد، از طریق سامانه ۱۲۴ یا ادارات صنعت، معدن و تجارت استان‌ها شکایت شان را ثبت کنند تا پیگیری شود.

گزارش ناقص، خواسته اصلی بازرسان

سخنگوی سازمان بازرسی کل کشور تازه‌ترین حرفش را این طور زده: این سازمان در ادامه نظارت‌هایش، ضمن اینکه دوباره تأکید کرده برگرداندن پول مسافران «اجتناب‌ناپذیر» است، خواستار یک گزارش کامل و جامع شده؛ گزارشی که در آن خطوط هوایی، همه اطلاعات از جمله «تعداد بلیت‌هایی که کنسل شده» و «میزان پولی که تا حالا برگردانده شده به تفکیک هر شرکت» را به سازمان هواپیمایی و نهایتاً به خود سازمان بازرسی بدهند.

هدف از این شفاف‌سازی این است که معلوم شود کدام شرکت‌ها سهم بیشتری در پایمال کردن حق مسافران داشته‌اند و چرا هنوز بعضی پول‌ها برگردانده نشده است. به عبارت دیگر، سازمان بازرسی قصد دارد با کنار زدن این پرده ابهام، وارد فاز عملیات و برخورد جدی با متخلفان واقعی بشود.

تهدید به اقدام قانونی؛ آخرین فرصت برای خطوط هوایی

نکته جالب توجه در ابلاغیه تازه سازمان بازرسی، هشدار صریحش به سازمان هواپیمایی کشوری است. بر اساس این هشدار، اگر آژانس‌های مسافرتی و خطوط هوایی در برگرداندن پول بلیت‌ها همکاری نکنند و آن گزارش خواسته شده را هم ندهند، سازمان بازرسی به عنوان ناظر، «اقدام قانونی» علیه متخلفان خواهد کرد. این اقدام می‌تواند تا ارجاع پرونده به دادگاه و تعقیب کیفری مدیران شرکت‌های خاطی پیش برود که اگر ثابت شود، عواقب سنگینی از جمله ممنوعیت فعالیت و جریمه‌های مالی گزاف را برایشان به دنبال خواهد داشت.

پای سازمان بازرسی به این پرونده کشیده شده، یک گام بلند برای حمایت از حقوق عامه و جلوگیری از سوءاستفاده خطوط هوایی از موقعیت بحرانی است. این کار، یک پشتوانه اجرایی محکم برای پیگیری شکایت‌های مردمی فراهم کرده و می‌تواند سرعت برگشتن پول به حساب مسافران را حسابی بالا ببرد.

اما قصه به همینجا ختم نمی‌شود. گزارش‌هایی که از همکاری نکردن بعضی خطوط هوایی می‌رسد و تهدید سازمان بازرسی به اقدام قانونی، یعنی راه زیادی تا احقاق کامل حق مسافران مانده. باید دید این هشدارها کافی است یا پای مدیران خاطی به دادگاه کشیده می‌شود. ولی آنچه الان مسلم است، این که مسافران دیگر در این راه تنها نیستند و حالا یک ناظر قدرتمند بالای سر خطوط هوایی ایستاده است. امیدواریم این بار، حق به حقدار برسد و هواپیماها بالاخره پول مردم را برگردانند.