پایگاه خبری سرمایه فردا

اقتصاد ایران در یک شرایط حساس قرار دارد. کسری بودجه مزمن، ناتوانی در صادرات نفت به دلیل محاصره، و ناتوانی در تأمین ۶۰ درصد بودجه از محل مالیات، دست به دست هم داده‌اند تا فشار بر نرخ ارز افزایش یابد.

طلا دیگر آن رشد شارپی سابق را ندارد. دلار هنوز راه تا نرخ واقعی خود را دارد، اما چشم‌انداز ۲۰۰ هزار تومانی فعلاً وجود ندارد.

بریکس با دلارزدایی و ابزارهای مالی جدید، می‌تواند بخشی از فشار تحریم‌ها و انزوای اقتصادی ایران را کاهش دهد.

از امروز، متقاضیان ارز می‌توانند بدون مراجعه به صرافی و صرفاً با استفاده از کارت ملی خود، از دو بانک ملت و تجارت تا سقف هزار دلار (یا معادل آن به یورو) ارز خریداری کنند. قیمت دلار و یورو در این بانک‌ها، مانند صرافی ملی، متناسب با قیمت در حاشیه بازار است و روزانه تغییر می‌کند. این تسهیلات، ارز مسافرتی نیست و متقاضیان ارز مسافرتی همچنان می‌توانند ۵۰۰ یورو (یا معادل آن به سایر ارزها) را با قیمت ارز در مرکز مبادله دریافت کنند. در این گزارش، نگاهی می‌اندازیم به جزئیات این طرح جدید و تفاوت آن با ارز مسافرتی.

اصلاح نظام بانکی، محدودسازی خلق پول و قطع رانت‌های ساختاری، پیش‌شرط هر گونه ثبات ارزی و پولی است. اقتصاد ایران بیش از هر چیز نیازمند شجاعت در تغییر الگوی حکمرانی است. کاهش موقتی دلار، فرصتی است برای بازاندیشی؛ فرصتی که اگر از دست برود، شاید دیگر تکرار نشود.

چهاردهم اسفند دلار با افزایش ۱۵۲۰ تومانی به ۱۶۶,۲۱۰ تومان رسید و رشد ۰.۹۲ درصدی را ثبت کرد. در سوی دیگر، یورو و پوند با کاهش بیش از ۴ درصدی، سنگین‌ترین ضررها را متحمل شدند. طلا اما مسیر خود را رفت و هر گرم ۱۸ عیار با رشد ۱.۴۲ درصدی به ۲۰,۶۷۰ تومان رسید.

با وجود آنکه دولت از «دلار ۲۸۵۰۰ تومانی» برای واردات کالاهای اساسی سخن می‌گوید، قیمت نهایی بسیاری از اقلام در بازار چند برابر رقم منطقی تمام‌شده است. بررسی دقیق قیمت جهانی کالاها، هزینه حمل‌ونقل، بیمه، انبارداری، عوارض و سود توزیع نشان می‌دهد حتی با دلار ارزان، فاصله میان قیمت واقعی و قیمت مصرف‌کننده بسیار بزرگ‌تر از آن چیزی است که تصور می‌شود.

افزایش نرخ دلار به بالای ۱۲۵ هزار تومان، نه یک جهش ناگهانی بلکه نتیجه هم‌افزایی کسری بودجه، ضعف ابزارهای بانک مرکزی و فشارهای سیاسی و فصلی است؛ وضعیتی که شکاف میان نرخ رسمی و آزاد را عمیق‌تر کرده و اعتماد عمومی به سیاست‌های ارزی را بیش از پیش فرسوده است.

بازار ارز پیش از آن‌که تحلیلگران به جمع‌بندی برسند، مسیر خود را انتخاب کرده است. در آستانه شب عید، ترکیب کاهش عرضه ارز، اصلاحات بانکی، و موج‌های فزاینده تقاضا، چشم‌انداز نرخ دلار را به محدوده‌ای تازه سوق داده است؛ محدوده‌ای که نه حاصل هیجان، بلکه نتیجه مستقیم نقدینگی، سیاست پولی و رفتار جمعی است.