به گزارش سرمایه فردا، در نشست شورای هماهنگی مجلس شورای اسلامی که روز دوشنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۴ با حضور رئیس مجلس، روسای کمیسیونهای تخصصی و معاونان قوه مقننه برگزار شد، محمدباقر قالیباف با تأکید بر ضرورت اصلاحات معیشتی، خواستار اجرای فوری طرح کالابرگ الکترونیکی در آبان ماه شد و تاکید کرد حتی اگر در این مرحله تنها سه دهک پایین جامعه را پوشش دهد، این اقدام باید با فاصلهای کوتاه به هفت دهک تعمیم یابد تا عدالت توزیعی در حوزه یارانهها محقق شود.
قالیباف با اشاره به ناکارآمدی پرداخت نقدی یارانهها در شرایط تورمی، اجرای کالابرگ را ضرورتی برای رساندن حمایتها به انتهای زنجیره مصرف دانست. او تأکید کرد که در شرایط فعلی، یارانه نقدی نهتنها قدرت خرید را حفظ نمیکند، بلکه با افزایش تورم، به تضعیف معیشت خانوارها منجر شده است. از این رو، ارائه کالاهای اساسی در قالب کالابرگ میتواند بهعنوان یک ابزار عملیاتی برای حفظ ثبات معیشتی عمل کند.
رئیس مجلس در ادامه، معیشت را یکی از اولویتهای اصلی برنامه هفتم توسعه معرفی کرد و گفت: «ما باید خانوادهمحور حرکت کنیم و تأثیر سیاستهای اقتصادی را بر قدرت خرید خانوار بسنجیم.» او با اشاره به حوزههای مسکن، سلامت و کالاهای اساسی، اصلاح ساختار انرژی را نیز بهعنوان پایهای برای اصلاح سایر حوزههای اقتصادی مطرح کرد. این نگاه، نشاندهنده تلاش مجلس برای پیوند زدن سیاستهای کلان با نیازهای ملموس خانوارهاست.
قالیباف همچنین از دولت خواست تا منابع اعتباری مورد نیاز برای اجرای کالابرگ را بهصورت شفاف مشخص و تأمین کند. به گفته او، تعلل در اجرای این طرح، به معنای عقبنشینی از اصلاحات معیشتی است و مجلس در این مسیر، پای کار ایستاده است.
با تأکید رئیس مجلس بر اجرای فوری کالابرگ الکترونیکی، اکنون توپ در زمین دولت است. اگر این طرح در آبانماه آغاز شود حتی برای سه دهک نخست میتواند نقطه شروعی برای بازسازی مسیر معیشتی باشد.
در نیمه نخست سال ۱۴۰۴، اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی وارد مرحلهای عملیاتی شد که میتوان آن را نقطه عزیمت بازتعریف سیاستهای حمایتی دولت دانست. بر اساس اعلام وزارت تعاون، تأمین اعتبار برای اجرای این طرح در هر دوره ، برای سه دهک نخست جامعه، نیازمند حدود ۱۲ هزار میلیارد تومان بودجه است. با گسترش دامنه پوشش به هفت دهک، این رقم به حدود ۲۸ تا ۳۰ هزار میلیارد تومان در هر فصل افزایش یافت
منابع مالی این طرح از چند مسیر تأمین شد: حذف یارانه نقدی دهکهای هشتم تا دهم، صرفهجویی در پرداختهای غیرهدفمند، و استفاده از ظرفیتهای بودجه عمومی. در حال حاضر وزارت کار هر ماه حدود ۳ میلیون یارانه بگیر از دهک های بالا را حذف کرده است و قرار است تا پایان سال تعداد حذف شدگان یارانه به ۲۷ میلیون نفر برسند. البته رئیس مجلس شورای اسلامی تاکید کرده اند باید قبل از حذف برای یارانه بگیرها حتما بررسی وسع سنجی انجام شود.
در مصوبات بودجه سال ۱۴۰۴، دولت موظف شد اعتبار مورد نیاز را از محل بندهای مرتبط با ماده ۳۱ قانون جامع تأمین اجتماعی و اصلاحات تبصرههای بودجهای تأمین کند. حذف یارانه نقدی دهکهای بالا بهتنهایی حدود ۱۵ هزار میلیارد تومان آزاد می کند که مستقیماً به اجرای پایدار کالابرگ برای سه دهک پایین جامعه کافی است.
این جابهجایی منابع یارانه، زمینهساز تثبیت نسبی اجرای طرح شد. دولت با انتقال منابع از دهکهای بالا به خانوارهای کمدرآمد، توانست فشار تورمی ناشی از پرداخت نقدی را کاهش دهد و کالاهای اساسی را با قیمت ثابت در اختیار گروههای هدف قرار دهد. ارزیابیهای اولیه نشان داد که این اقدام، وابستگی خانوارهای محروم به بازار آزاد را کاهش داده و امنیت غذایی را در مناطق کمبرخوردار تقویت کرده است. همچنین، تثبیت قیمت کالاهای مشمول در قالب کالابرگ، نوسانات تورمی در سبد مصرفی دهکهای پایین را کنترل کرده و به نوعی سپر حمایتی در برابر شوکهای قیمتی ایجاد کرده است.
در جمعبندی، اجرای کالابرگ الکترونیکی در نیمه نخست سال ۱۴۰۴، نهتنها یک سیاست رفاهی، بلکه گام نخست در بازتعریف مدل حمایت اجتماعی دولت بود. با تمرکز بر تخصیص هدفمند منابع، حذف یارانههای غیرکارآمد، و ارائه کالاهای اساسی بهجای پول نقد، این طرح توانست بخشی از شکاف معیشتی را ترمیم کند. اگر زیرساختهای توزیع بهدرستی اصلاح شوند و نظارت مؤثر ادامه یابد، کالابرگ میتواند به یکی از ستونهای پایدار عدالت اقتصادی در برنامه هفتم توسعه تبدیل شود ستونی که نهتنها معیشت را هدف میگیرد، بلکه اعتماد عمومی به سیاستگذاری اقتصادی را نیز بازسازی میکند.
در ادامه ماجرا روز ۲۰ آبان ۱۴۰۴/ در حالی که دولت و مجلس بر سر اجرای کالابرگ الکترونیکی از آبان ماه توافق کرده بودند و حتی رئیس مجلس شورای اسلامی بر ضرورت اجرای آن در آبانماه تأکید کرده و حتی پیشنهاد داده است که اگر امکان اجرای کامل وجود نداشت، ابتدا برای سه دهک پایین جامعه آغاز شود. با این حال فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت، روز دوشنبه ۱۸ آبانماه ۱۴۰۴ در گزارش تلویزیونی خود اعلام کرد: منابع مالی لازم تأمین شده و این طرح به هفت دهک جامعه اختصاص خواهد یافت. بر اساس این برنامه، سه دهک اول، دوم و سوم برای هر نفر ۵۰۰ هزار تومان و چهار دهک بعدی برای هر نفر ۳۵۰ هزار تومان برای سبد کالا دریافت خواهند کرد.
در همین رابطه دیروز رئیس مجلس شورای اسلامی در جریان گزارش احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در خصوص عملکرد این وزارتخانه در اجرای برنامه هفتم، پرسید: چطور شد که سبد کالا اعلام شد این ادامه روند قبلی است درحالی که با تامین اعتبارات، قرار شد کالابرگ الکترونیک و کالا به خانوادهها ارائه شود. درواقع اعلام سخنگوی دولت یعنی شما قانون برنامه و قانون بودجه را نمیخواهید اجرا کنید؟ این خواست دولت و مجلس است، آیا سخنگو بدون خواست دولت، اعلام کرده است؟ این اعلام خلاف قانون و خلاف برنامه است. شما بی اطلاع بودید؟
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در پاسخ به رئیس مجلس پاسخی شفاف نداد و گفت: منابع اجرای کالابرگ توسط سازمان برنامه و بودجه تامین شده است و احتمالا سخنگو می خواسته خبر تامین اعتبار را اعلام کند.
در ادامه رئیس مجلس اعلام کرد: در جریان تامین اعتبار هستیم موضوع این است که باید طبق برنامه هفتم کالابرگ الکترونیکی اجرا شود نه اینکه سبد کالا تخصیص داده شود. درواقع یکی از اولویت های ما معیشت مردم است به همین دلیل تلاش باید بکنیم از طریق کالابرگ قدرت خرید مردم در مقابل تورم را پوشش بدهیم در غیر این صورت سبد کالا همان ادامه راه غلط گذشته است.
یکی از مهمترین محورهای سیاست رفاهی در سال جاری، اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی بوده است؛ با این حال، دولت تاکنون برنامه مشخصی برای اجرای این سیاست ارائه نکرده و تنها وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی خبر داده است که برای تأمین اعتبار کالابرگ، ماهانه سه میلیون نفر از یارانهبگیران حذف خواهند شد؛ اقدامی که در صورت تداوم تا پایان سال، به حذف ۲۷ میلیون نفر از فهرست یارانهبگیران منجر خواهد شد.
نقد مجلس بر سیاست حذف یارانهبگیران
البته این رویکرد دولت با واکنش جدی مجلس مواجه شده است. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، تأکید کرده که علاوه بر اینکه قیمت کالاها در کالابرگ باید به نرخی ثابت باشد، حذف یارانهبگیران نیز باید بر اساس وسعسنجی دقیق صورت گیرد و نمیتوان صرفاً با اعلام یک عدد ثابت، میلیونها نفر را از دریافت یارانه محروم کرد. به باور مجلس، چنین سیاستی نه تنها عدالت اجتماعی را خدشهدار میکند، بلکه میتواند به افزایش فشار معیشتی منجر شود؛ زیرا بسیاری از خانوارها بدون بررسی دقیق شرایط اقتصادیشان از حمایتهای دولتی کنار گذاشته خواهند شد.
اجرای کالابرگ الکترونیکی برای هفت دهک نخست جامعه وارد مرحله پنجم شده و اکنون بخش بزرگی از جمعیت کشور را باید تحت پوشش قرار دهد. این طرح با هدف حمایت از اقشار آسیبپذیر و کاهش فشار تورمی بر کالاهای اساسی طراحی شده و توانسته جایگاه مهمی در میان سیاستهای حمایتی پیدا کند.
طبق اعلام وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، در مرحله نخست بیش از ۲۰ میلیون و ۹۳۷ هزار خانوار یا حدود ۶۰ میلیون نفر مشمول این طرح شدند بر همین مبنا کالابرگ الکترونیکی توانسته بخش قابل توجهی از جمعیت کشور را پوشش دهد و به یکی از بزرگترین طرحهای حمایتی دولت تبدیل شود.
از نظر میزان اعتبار، دولت برای سه دهک اول جامعه که شامل اقشار کمدرآمد و آسیبپذیر هستند، ماهانه ۵۰۰ هزار تومان اعتبار در نظر گرفته و برای دهکهای چهارم تا هفتم که در طبقه متوسط قرار دارند، ماهانه ۳۵۰ هزار تومان اختصاص داده است. این تفاوت در میزان اعتبار نشاندهنده سیاست هدفمند دولت برای تمرکز بیشتر بر دهکهای پایینتر و کاهش فشار اقتصادی بر آنان است.
اهمیت این طرح در شرایطی دوچندان میشود که نرخ تورم عمومی بر اساس آمار بانک مرکزی به ۳۸.۹ درصد رسیده و قدرت خرید خانوارها به شدت کاهش یافته است. در چنین فضایی، کالابرگ الکترونیکی میتواند نقش ضربهگیر تورمی را ایفا کند و مانع از کوچکتر شدن سفره مردم شود. بهویژه برای دهکهای پایین، این اعتبار به معنای تضمین دسترسی به کالاهای اساسی و کاهش نگرانی از تأمین نیازهای روزمره است.
از منظر اجتماعی، اجرای کالابرگ برای هفت دهک نخست جامعه میتواند اعتماد عمومی به سیاستهای رفاهی دولت را تقویت کند؛ زیرا مردم حمایتها را بهصورت ملموس و مستقیم دریافت میکنند. از منظر اقتصادی نیز این طرح با هدایت منابع یارانهای به سمت کالاهای اساسی، مانع از هدررفت یارانهها در مصارف غیرضروری میشود و به کارآمدی بیشتر نظام حمایتی کمک میکند. اگر این طرح با نظارت دقیق و استمرار همراه شود، میتواند به ستون اصلی سیاستهای اجتماعی و اقتصادی کشور بدل گردد و نقش مهمی در کاهش شکاف طبقاتی و افزایش تابآوری اقتصادی جامعه ایفا کند.
ابعاد اقتصادی و اجتماعی ماجرا
اجرای کالابرگ الکترونیکی در شرایطی مطرح میشود که تورم بالای ۴۰ درصد است. در چنین فضایی، از منظر اقتصادی، حذف ۲۷ میلیون نفر از فهرست یارانهبگیران به معنای کاهش شدید حجم حمایتهای نقدی دولت است. این اقدام میتواند بخشی از منابع مالی لازم برای کالابرگ را فراهم کند، اما در مقابل، فشار مضاعفی بر طبقات متوسط و حتی برخی اقشار کمدرآمد وارد خواهد کرد.
اختلاف نظر میان دولت و مجلس بر سر نحوه اجرای آن، چالش برانگیز شده است. مجلس بر اجرای فوری و هدفمند کالابرگ طبق قانون تأکید دارد، در حالی که دولت با سیاست حذف گسترده یارانهبگیران به دنبال تأمین منابع مالی و عدم اجرای منظم کالابرگ است است. موفقیت کالابرگ الکترونیکی منوط به آن است که دولت با شفافیت، سازوکاری پایدار برای تامین مالی و اجرای این طرح فراهم کند، در غیر این صورت، کالابرگ نیز همچون بسیاری از سیاستهای رفاهی گذشته، به وعدهای نیمهتمام بدل خواهد شد.
کالابرگ الکترونیکی طبق برنامه هفتم باید به هفت دهک نخست جامعه اختصاص یابد
در نهایت، کالابرگ الکترونیکی برای هفت دهک نخست جامعه تنها یک سیاست رفاهی نیست، بلکه ابزاری برای مدیریت تورم و تثبیت معیشت خانوارها محسوب میشود. اگر این طرح با نظارت دقیق، استمرار و اصلاحات لازم همراه شود، میتواند به بهبود قدرت خرید خانواده های دهک های پایین کمک کند. در واقع کالابرگ الکترونیکی ابزاری برای حمایت از اقشار آسیبپذیر و مدیریت تورم است، از این رو نباید در عمل به میدان جدال میان دولت و مجلس تبدیل شده است. موفقیت این طرح تنها زمانی تضمین خواهد شد که سیاستگذاران دولتی به جای حذف گسترده و غیرهدفمند یارانهبگیران، بر وسعسنجی دقیق و شفافیت در تأمین منابع مالی تمرکز کنند. همچنین به جای سبد کالا به قانون پایبند باشند و کالابرگ الکترونیکی را اجرا کنند. در غیر این صورت این طرح نیز همچون بسیاری از سیاستهای رفاهی گذشته، به وعدهای نیمهتمام بدل خواهد شد و اعتماد عمومی به کارآمدی نظام حمایتی بیش از پیش آسیب خواهد دید.
به روز رسانی خبر ۲۵ آبان ۱۴۰۴/ اولویت معیشتی خانوارهای ایرانی در سالهای اخیر دولت و مجلس را به سمت سیاستهای حمایتی تازه سوق داده است. یکی از مهمترین این سیاستها، اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی است که در برنامه هفتم پیشرفت بهعنوان یک قانون الزامآور گنجانده شده است. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، تأکید کرده که دولت موظف است این طرح را تا پایان آبان ۱۴۰۴ به اجرا درآورد؛ طرحی که باید بهصورت کالابرگ باشد و نه سبد کالا، تا امکان انتخاب و خرید برای مردم فراهم شود. بر اساس پبشنهاد رئیس مجلس در صورت کمبود اعتبارات، دولت میتواند اجرای آن را ابتدا برای سه دهک پایین جامعه آغاز کند و سپس چهار دهک بعدی را نیز به تدریج اضافه نماید. البته سازمان برنامه و بودجه اطلاع داده که منابع مورد نیاز تامین شده است اهمیت طرح جدید در آن است که با هدفمند کردن یارانهها و ارائه تخفیف بر کالاهای اساسی، فشار تورمی بر اقشار کمدرآمد کاهش یابد و امنیت غذایی خانوارها تقویت شود.
درباره جزئیات آن احمد میدری وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی با اشاره به اینکه در شیوه جدیدکالابرگ منابع اختصاص یافته در اختیار مردم قرار میگیرد گفت: پیشنهاد ما به این شکل است که یا افراد میتوانند مبلغ ۵۰۰ هزار تومان به ازای یک نفر از ۱۱ قلم کالا را از ۱۲ هزار فروشگاه که میتوانند این کالاها را با قیمت مصوب عرضه کنند با تخفیف حداقل ۲۰ درصد خریداری کنند. به عنوان مثال، اگر قیمت مصوب برنج ۷۰ هزار تومان است با ۲۰ درصد تخفیف میتوانند کالا را خریداری کنند. یا در روش دیگر سرپرست خانواده انتخاب میکند که اعتبار در اختیار خودش قرار بگیرد و مانند روش فعلی از ۱۱ قلم کالای اساسی مصوب شده هر هر فروشگاهی خرید خود را انجام دهد. این دو پیشنهاد از طرف وزارت رفاه به وزارت جهاد کشاورزی ارائه شده است و در جلسات مشترکی که نمایندگان مجلس نیز در آن حضور دارند نهایی خواهد شد.
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرد: در جلسات مشترک دولت و مجلس، تلاش شده است تا شیوهای کارآمد و قابل اتکا برای اجرای مرحله جدید کالابرگ طراحی شود. مردم میتوانند از میان دو الگوی پیشنهادی، یکی را انتخاب کنند و اجرای نهایی طرح بر اساس گزینه مورد استقبال مردم خواهد بود. این روش هنوز نهایی نشده و نظر کارشناسان و مردم نقش تعیینکنندهای در شکلگیری نسخه نهایی دارد.
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در بخش دیگری از سخنان خود اشاره کرد: اعتبار طرح امنیت غذایی مادران دارای کودک شیرخوار (یسنا) از ۱,۵۰۰ میلیارد تومان به ۳,۰۰۰ میلیارد تومان افزایش یافته است.
باید توجه داشت که طرح کالابرگ الکترونیکی که در برنامه هفتم پیشرفت بهعنوان یک قانون الزامآور تصویب شده، به همین دلیل قرار است تا پایان آبان ۱۴۰۴ به اجرا درآید. تفاوت اصلی آن با طرحهای پیشین مانند سبد کالا در این است که مردم امکان انتخاب و خرید دارند و میتوانند اعتبار تخصیصیافته را در فروشگاههای طرف قرارداد مصرف کنند.
اجرای کالابرگ در سال ۱۴۰۴ نیازمند اعتباری چند ده هزار میلیارد تومانی است. برآوردها نشان میدهد اگر سه دهک پایین جامعه، یعنی حدود ۲۵ میلیون نفر، هر ماه ۵۰۰ هزار تومان اعتبار دریافت کنند، مجموع اعتبار سالانه برای این گروه به بیش از ۱۵۰ هزار میلیارد تومان خواهد رسید. برای دهکهای چهار تا هفت نیز با اعتبار ۳۵۰ هزار تومان به ازای هر نفر، نیاز سالانه حدود ۱۷۰ هزار میلیارد تومان برآورد میشود. در مجموع، اجرای کامل طرح برای هفت دهک جامعه به اعتباری بیش از ۳۲۰ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۴ نیاز دارد. این رقم نشاندهنده فشار سنگین بر منابع مالی دولت و ضرورت مدیریت دقیق بودجه است.
در الگوی پیشنهادی، دهکهای اول تا سوم ماهانه ۵۰۰ هزار تومان اعتبار دریافت میکنند. دهکهای چهارم تا هفتم نیز ماهانه ۳۵۰ هزار تومان اعتبار خواهند داشت. دهکهای هشتم تا دهم در مرحله نخست مشمول طرح نیستند، اما در صورت تأمین منابع میتوانند به تدریج اضافه شوند. این اعتبار بهصورت الکترونیکی شارژ میشود و خانوارها میتوانند آن را در فروشگاههای طرف قرارداد مصرف کنند. چنین سازوکاری علاوه بر تسهیل دسترسی، امکان نظارت بر مصرف و جلوگیری از انحراف منابع را فراهم میکند.
کالابرگ شامل ۱۱ قلم کالای اساسی است که با قیمت مصوب و تخفیف حداقل ۲۰ درصد عرضه میشوند. این کالاها عبارتند از: برنج، روغن نباتی، مرغ، تخممرغ، شیر و فرآوردههای لبنی، ماکارونی، پنیر، قند و شکر، گوشت قرمز، حبوبات و نهادههای لبنی و پروتئینی. انتخاب این اقلام به دلیل نقش محوری آنها در سبد غذایی خانوارها صورت گرفته است. هدف این است که بیشترین اثر حمایتی بر سفره مردم گذاشته شود و فشار تورمی بر کالاهای پرمصرف کاهش یابد.
اجرای کالابرگ در سال ۱۴۰۴ نیازمند مدیریت دقیق منابع مالی و نظارت جدی بر شبکه توزیع است. اگرچه سازمان برنامه و بودجه اعلام کرده منابع لازم تأمین شده، اما حجم بالای اعتبار مورد نیاز نشان میدهد که دولت باید بر شفافیت تخصیص، جلوگیری از رانت و کنترل قیمتها تمرکز کند. تجربههای گذشته نشان داده است که در صورت نبود نظارت کافی، بخشی از منابع به هدر میرود و اثر واقعی بر کاهش فشار معیشتی مردم محقق نمیشود. همچنین، باید توجه داشت که اجرای این طرح در شرایط تورم بالا نیازمند هماهنگی میان وزارت رفاه، وزارت جهاد کشاورزی و شبکه توزیع کالا است تا از ایجاد انحصار و افزایش قیمتهای غیرمنطقی جلوگیری شود.
کالابرگ الکترونیکی در سال ۱۴۰۴ میتواند بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای حمایتی دولت عمل کند. با تخصیص ۵۰۰ هزار تومان برای سه دهک پایین و ۳۵۰ هزار تومان برای دهکهای چهار تا هفت، این طرح قادر است بخش بزرگی از هزینههای غذایی خانوارها را پوشش دهد و امنیت غذایی را تقویت کند. با این حال، موفقیت آن وابسته به تأمین پایدار منابع، کنترل قیمتها و جلوگیری از انحصار در شبکه توزیع خواهد بود. در صورت تحقق این شرایط، کالابرگ میتواند به یک سیاست مؤثر در کاهش فشار تورمی و حمایت از اقشار کمدرآمد تبدیل شود؛ در غیر این صورت، خطر تکرار ناکامیهای طرحهای حمایتی گذشته همچنان وجود دارد.
به روز رسانی خبر ۸ بهمن ۱۴۰۴/ صبح یک روز سرد زمستانی، «مهدی» گوشی به دست، میان خبرها و مصاحبهها دنبال همان جمله آشنا میگردد: «کالابرگ شامل افراد فاقد سابقه دریافت یارانه هم میشود». مهدی سرپرست خانوار است؛ شغل آزاد دارد و در سالهای گذشته یارانه نقدی دریافت نکرده. با همین امید وارد سامانه معرفیشده میشود؛ شماره موبایل سرپرست را میزند، کد پیامکی میآید، چند کلیک جلو میرود و بعد صفحهای تازه باز میشود: ارجاع به سامانه دیگر. این بار «سیمین». چند دقیقه بعد، پیام خطا. بازگشت به صفحه اول. دوباره تلاش. نتیجه تفاوتی ندارد. این روایت، داستان شخصی مهدی نیست. در روزهای اخیر، بسیاری از خانوارهایی که سابقه دریافت یارانه نقدی ندارند، تجربهای مشابه را پشت سر گذاشتهاند. تجربهای که فاصله میان وعدههای رسمی و واقعیت اجرای سامانهها را برجسته کرده است.
مسیر رسمی ثبت درخواست برای افراد فاقد یارانه بارها از سوی مقامهای دولتی و رسانههای رسمی تشریح شده است. روایت واحد میگوید متقاضی باید به سامانه «حمایت» مراجعه کند، با شماره موبایل سرپرست وارد شود، وضعیت یارانه را ببیند و درخواست بررسی برای دریافت کالابرگ را ثبت کند. در توضیحهای رسمی، این فرایند چند دقیقهای و کاملا غیرحضوری معرفی میشود. در همین چارچوب، گفته شده اگر وضعیت خانوار نیاز به اصلاح داشته باشد، سامانه به صورت خودکار کاربر را به مسیر تکمیلی هدایت میکند. همین جمله کوتاه، در عمل به گره اصلی ماجرا تبدیل شده است.
بعد از ورود به سامانه حمایت، بسیاری از کاربران با پیامی مواجه میشوند که آنها را به «سیمین» هدایت میکند. سامانهای وابسته به هدفمندی یارانهها. ورود به سیمین هم همیشه پایان مسیر نیست. در موارد متعدد، اصلا صفحه سیمین باز نمی شود. کاربر ممکن است تصور کند با یک اختلال اینترنتی مواجه شده و چند ساعت بعد، مجدد به تلاش خود ادامه دهد. اگر بعد از چند روز سر و کله زدن با سیمین، صفحه آن باز شود، احتمالا کاربر به اصلاح ساختار خانوار ارجاع داده میشود و پای ثبت احوال به میان میآید. از نگاه فنی، این تقسیم کار میان سامانهها قابل توضیح است. اطلاعات دهک، هدفمندی، هویت و ساختار خانوار هرکدام متولی خاص خود را دارد. از نگاه شهروند اما ماجرا شکل دیگری دارد. چند سامانه، چند بار ورود اطلاعات، چند پیام مبهم و یک نتیجه نامعلوم، دستاوردی جز سردرگمی شهروندان ندارد. مهدی: «سامانه حمایت میگوید برای ادامه به سیمین برو. سیمین هم اصلا باز نمیشود. هیچجا دقیق نمیگوید این انتظار چقدر طول میکشد.»
در هفتههای اخیر، مقامهای مختلف دولت در مصاحبههای رسانهای بارها بر پوشش گسترده طرح کالابرگ تاکید کردهاند. سخنگوی دولت از تعلق گرفتن اعتبار به همه خانوارها صحبت کرده و گفته حذفشدگان یا افراد فاقد یارانه میتوانند از مسیر سامانههای رفاهی درخواست خود را ثبت کنند. معاون رفاه وزارت تعاون هم اعلام کرده افراد یارانهنگیر با ثبت درخواست و طی شدن مراحل بررسی، مشمول دریافت اعتبار خواهند شد. این جملات، در فضای تورمی امروز، بار روانی سنگینی دارد. بسیاری از خانوارها برنامه خرید ماهانه خود را براساس همین وعدهها تنظیم میکنند. وقتی نتیجه مراجعه به سامانهها چیزی جز خطا و توقف نباشد، حس سرخوردگی به سرعت جای امید را میگیرد.
نکته آزاردهنده برای کاربران دقیقا همینجاست. جایی که فاصله میان زبان مصاحبهها و تجربه واقعی، عمیق میشود. در گفتوگوهای رسمی، طرح کالابرگ با صفتهایی مثل «ساده»، «در دسترس» و «فراگیر» توصیف میشود. در عمل، کاربر با چرخهای روبهروست که خروجی آن روشن نیست.برخی کاربران از پیام «سرپرست خانوار شناخته نشدید» گلایه دارند، برخی دیگر از تاخیر در تبادل اطلاعات میان سامانهها میگویند و گروهی هم از قطع و وصل شدن درگاهها در ساعات شلوغ حرف میزنند. وجه مشترک همه این روایتها، نبود توضیح شفاف در خود سامانه است.
کالابرگ از نگاه مردم یک خدمت واحد است. شهروند انتظار دارد با ورود به یک صفحه، تکلیفش روشن شود. ساختار فعلی اما خدمت را میان چند درگاه پخش کرده است. نتیجه، سردرگمی است. سردرگمیای که با هر بار بازگشت به صفحه اول بیشتر میشود. در این میان، پاسخهای رسمی هم معمولا کلی است: «به سامانه مراجعه کنید»، «اطلاعات بهروزرسانی میشود»، «منتظر بمانید»،«تقاضای شما با کد رهگیری xxxx ثبت شد و نتیجه به زودی به اطلاع شما خواهد رسید». این پاسخها شاید از نظر اداری درست باشد، ولی برای کسی که هزینه خوراک ماهانهاش دقیقه به دقیقه بالا میرود، قانعکننده نیست.
افراد فاقد سابقه دریافت یارانه، در سالهای گذشته از بسیاری حمایتهای نقدی کنار گذاشته شدهاند. وقتی در طرح جدید از پوشش این گروه صحبت میشود، انتظار طبیعی شکل میگیرد. این انتظار، ریشه در عدد و رقم دارد. عدد قیمت برنج، روغن، لبنیات و گوشت. برای این گروه، کالابرگ فقط یک ابزار رفاهی نیست. نشانهای است از دیده شدن. وقتی مسیر دسترسی به این نشانه پر از مانع باشد، احساس بیتوجهی تقویت میشود.
طرح کالابرگ روی کاغذ بخشی از فشار معیشتی را کم میکند. اما مسئله اینجاست که اجرای آن در مورد افراد فاقد سابقه یارانه، هنوز با واقعیت زندگی مردم همقدم نشده است. هر بار که در مصاحبهای گفته میشود «این گروه هم مشمول هستند»، موج تازهای از مراجعه به سامانهها شکل میگیرد. موجی که اغلب به دیوار خطا میخورد. مهدی و بسیاری شبیه او، انتظار معجزه ندارند. انتظارشان ساده است. اگر قرار است دری باز شود، قفل نباشد. اگر وعدهای داده میشود، مسیر رسیدن به آن روشن باشد.
بهترین ورزش لوکس دنیا تنیس است ورزشی که شور و هیجان بالایی دارد و جایزه…
سفیر زیمبابوه در ایران با اشاره به پیوندهای فرهنگی دیرینه میان جنوب ایران و شرق…
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد چابهار، در دیدار با سفیر زیمبابوه تأکید کرد که چابهار بهعنوان…
ماجرای گرانی ریسپکت ۲ از این قرار است که این خودرو در چین ۷ هزار…
در دیداری رسمی میان سفیر زیمبابوه و محمد سعید اربابی، مدیرعامل منطقه آزاد چابهار، حضور…
تحلیل تکنیکال بیت کوین امروز ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ نشان میدهد که فعلا روند نزولی بیتکوین…