هجوم پول حقیقی به بورس؛ ۶۰ همت در ۱۷ روز

حسن کاظم‌زاده: از ۲۹ اردیبهشت تا ۲۳ خرداد، یعنی فقط ۱۷ روز معاملاتی، حدود ۶۰ هزار میلیارد تومان پول حقیقی وارد بازار سهام شده است. این رقم در حالی ثبت شده که پیش از این، در پاییز سال گذشته و در یک روند صعودی ۴ ماهه، تنها ۳۰ همت پول وارد بورس شده بود. حالا بورس تهران پس از بازگشایی، قوی‌ترین روند صعودی خود از سال ۱۳۹۹ تاکنون را تجربه می‌کند. صف‌های خرید سنگین، نقدشوندگی را به حداقل رسانده و خرید سهام را به «قرعه‌کشی» تبدیل کرده است. در سوی دیگر، دلار و طلا به دلیل جو مثبت سیاسی به سمت کف حرکت کرده‌اند. حسن کاظم‌زاده در این گزارش به بررسی تراز پول حقیقی، رفتار سرمایه‌گذاران، و چالش دامنه نوسان ۳ درصدی می‌پردازد.

ورود ۶۰ همت پول حقیقی در ۱۷ روز؛ رکوردی تاریخی

بازار سهام از زمان بازگشایی پس از جنگ، وارد یکی از قدرتمندترین روندهای صعودی خود در ۶ سال اخیر شده است. بررسی تراز ورود و خروج پول حقیقی نشان می‌دهد که در ۱۷ روز معاملاتی (از ۲۹ اردیبهشت تا ۲۳ خرداد)، حدود ۶۰ هزار میلیارد تومان پول حقیقی وارد بورس شده است. این رقم در مقایسه با روندهای قبلی بسیار قابل توجه است.

در پاییز سال گذشته، بورس یک روند نسبتاً قوی داشت، اما طی ۴ ماه فقط ۳۰ همت پول حقیقی وارد بازار شد. حالا تنها در ۱۷ روز، دو برابر آن عدد محقق شده است. تحلیلگران معتقدند علاوه بر این ۶۰ همت، حدود ۱۰۰ همت تقاضای دیگر نیز پشت بازار در انتظار ورود است. یعنی اگر عرضه سهم‌ها بیشتر شود، پول بیشتری هم وارد خواهد شد.

رفتار سرمایه‌گذاران؛ خروج در زمان ریزش، ورود در زمان صعود

نمودار تراز پول حقیقی از زمان انتخاب ترامپ تاکنون، رفتار جالبی را نشان می‌دهد. در سه رالی صعودی اخیر بازار، تنها در دو مورد تراز پول حقیقی مثبت بوده است. یعنی سرمایه‌گذاران حقیقی معمولاً با تاخیر وارد روندهای صعودی می‌شوند. نکته دیگر اینکه هر بار بورس پس از یک دوره صعود وارد فاز اصلاح شده، میزان خروج پول حقیقی افزایش یافته است. به طور کلی، رفتار غالب سرمایه‌گذاران حقیقی در این دوره‌ها، خروج از بورس و حرکت به سمت سایر دارایی‌ها بوده است.

بزرگ‌ترین خروج پول حقیقی پس از جنگ ۱۲ روزه ثبت شده است. در آن مقطع، حدود ۵۴ همت پول از بورس خارج شد. جالب اینجاست که ارزش روز سهامی که در آن مقطع فروخته شد، امروز به بیش از ۱۰۰ همت رسیده است. یعنی کسانی که در آن روزهای ترسناک فروختند، از یک سود بالقوه ۸۵ درصدی جا ماندند.

عطش خرید؛ وقتی خریدن سهام مثل قرعه‌کشی می‌شود

امروز نیز بورس بسیار پرتقاضا بود و خرید سهام به یک کار سخت و ناممکن تبدیل شده است. بعد از سه هفته صف خرید، بسیاری از خریداران هنوز موفق به خرید سهام مورد نظر خود نشده‌اند. همین موضوع باعث شده تمایل به سمت خرید سهم‌هایی افزایش یابد که «روان‌تر» هستند و عرضه بیشتری دارند.

بازار امروز تقریباً با ۴۰ همت صف خرید بسته شد. از این میزان، حدود ۱۸ همت از سهام توسط خریداران خریداری شد. سهم حقیقی‌ها در خرید کماکان بالا بود و ۷,۸۰۰ میلیارد تومان تراز حقیقی مثبت تجربه شد. یعنی پول حقیقی همچنان به سمت بورس می‌آید و این روند پایدار به نظر می‌رسد.

کلافگی از دامنه ۳ درصدی؛ نقدشوندگی قربانی شد

تقریباً دو سال پیش و همزمان با شروع شرایط جنگی، دامنه نوسان سهام کاهش یافت. مدتی ۱ درصد شد، بعد ۲ درصد و از یک تاریخ به بعد در ۳ درصد تثبیت شد. توجیه همیشگی برای این دامنه محدود، «جلوگیری از هیجانات بازار خصوصاً در زمان ریزش» بوده است.

اما تجربه نشان داده وقتی بازار قرار باشد ریزش کند یا اصلاح کند، دامنه نوسان تنها زمان را به عقب می‌اندازد و هدف اصلاحی نهایتاً محقق می‌شود. با این حال، سهامداران منتظرند تا ناظر بازار به این نتیجه برسد که شرایط جنگی تمام شده و دامنه نوسان به حالت قبل از جنگ بازگردد.

این دامنه نوسان محدود باعث کلافگی سرمایه‌گذاران شده است. از دید عموم جامعه، بورس حالا جایی است که یا «صف خرید» است یا «صف فروش». شرایطی که اصل اول بازار مالی یعنی «نقدشوندگی» را از بین برده است. در یک بازار نقد، شما باید بتوانید هر زمان که خواستید، با کمترین هزینه، سهام بخرید و بفروشید. اما امروز چنین امکانی وجود ندارد.

سبد قابل خرید؛ فرصت‌ها و تله‌ها

در حال حاضر رویکرد کسانی که پول دارند و می‌خواهند سهام بخرند، «خرید هر سهمی است که می‌شود آن را خرید». به همین دلیل سراغ سهم‌هایی می‌روند که عرضه بیشتری دارد. برخی از این نمادها شرایط بنیادی بدی ندارند، هرچند جزو جذاب‌ترین نمادهای بازار نیستند. اما برخی از نمادها واقعاً مشکل دارند.

خریدار باید دقت کند که اگر به موقع فروش انجام ندهد، نه تنها از مشارکت در بازده بازار جا می‌ماند، بلکه درگیر نمادی می‌شود که از شاخص بورس و حتی بقیه دارایی‌ها بازده کمتری می‌دهد. در این جو مثبت، نباید هر سهمی را خرید. باید سهم‌هایی را انتخاب کرد که هم بنیاد قوی دارند و هم نقدشوندگی مناسبی دارند. در غیر این صورت، وقتی بازار برگردد، ممکن است نتوانی از آنها خارج شوی.

دلار و طلا در کف؛ فرصت یا تله؟

بعد از رشد دلار در ابتدای سال، محاصره دریایی و رکود در واردات، تقاضای دلار را به شدت کاهش داده بود. حالا با جو مثبت تفاهم و توافق، دو گروه فروشنده وارد بازار ارز شده‌اند: بخشی از کسانی که دلار را برای احتیاط خریده بودند و بخشی از کسانی که دلار دارند و نیاز به نقدینگی دارند. به همین دلیل، دلار و طلا به سمت کف حرکت کرده‌اند.

اگر تفاهم نهایی شود و محاصره دریایی برداشته شود، تقاضای وارداتی به میدان برمی‌گردد. پیش‌بینی می‌شود یک تا دو هفته آینده، کف قیمتی دلار تجربه شود و بعد از آن، بسیار محتمل است که دلار مجدداً فاز صعودی ملایمی داشته باشد. در این شرایط، کسانی که قصد سرمایه‌گذاری بلندمدت در ارز و طلا دارند، می‌توانند کف‌های فعلی را فرصت خرید در نظر بگیرند، اما باید منتظر تایید نهایی اخبار سیاسی باشند. هرگونه تغییر در جو مذاکرات، می‌تواند جهت بازار را ۱۸۰ درجه تغییر دهد.