ناترازی یا ورشکستگی؟

رضا کیمیایی –روزنامه‌نگار اقتصادی: دولت چهاردهم واژه ناترازی را برای اولین بار به ترند اخبار اقتصادی کشور تبدیل کرد. دولت عمدتا ناترازی را در بحث انرژی و عمدتا در بحث برب به کار برده است اما زمزمه گرانی گازوئیل نشان داد که ابعاد ناترازی فرارتر از این مسائل است. وقتی وزارت نیرو از احتمال قطع آب و برق حتی شهروندان در تابستان سال جاری خبر می دهد ابعاد ناترازی گسترده تر می شود.

زمزمه سناریوهای بنزینی

علی رغم تاکید وزارت نفت بر عدم افزایش قیمت بنزین به نظر می رسد دولت چاره‌ای جز افزایش قیمت بنزین ندارد. هر چه سناریوها را پیچیده‌تر کند امکان افزایش قیمت بنزین محتمل‌تر می شود.
واقعیت این است که دولت دچار کسری بودجه شدید است. ناترازی کلید واژه‌ای برای جبران همه مسائل مالی دولت است.

نان هم نابسامان شد

آرد نانوایی‌های آزادپز از کیسه‌ای ۶۰۰ هزار تومان به کیسه‌ای یک میلیون و ۲۸۰ هزار تومان رسیده است. طی روزهای گذشته همزمان با اکثر شهرهای کشور، شاهد کاهش سهمیه آرد نانوایی ها، کاهش ساعت کاری برخی نانوایی ها، صف‌های طولانی نانوایی‌های یارانه‌ای و افزایش قیمت انواع نان آزادپز در کلانشهرها هستیم.
برخی از نانوایان، آرد یارانه‌ای دریافت می‌کنند اما به دلیل افزایش هزینه‌های تولید، نان را با قیمت آزاد می‌فروشند، نانوایان معتقدند که قیمت‌گذاری دستوری نمی‌تواند هزینه‌های واقعی آن‌ها را پوشش دهد، زیرا آرد تنها ۸ تا ۱۰ درصد از هزینه‌های تولید نان را تشکیل می‌دهد.

افزایش قیمت حامل‌های انرژی در بخش خانگی

افزایش قیمت حامل‌های انرژی در بخش خانوار و در بخش صنعت بیش از پیش به چشم می‌آیند. این افزایش قیمت‌ها عمدتا بدون اطلاع رسانی قبلی و به یکباره بر قبض منازل و کارگاه های صنعتی تحمیل شده است. واقعیت این است که برای نیمه دوم سال و حتی برای تابستان گرم امسال نیز باید منتظر افزایش تعرفه‌ها بود. این یک هشدار نیست. واقعیت است.

شیر تو شیر گرانی در لبنیات

دولت در سال جاری و در دومین ماه قیمت شیر خام و لبنیات را افزایش داد. ولی به نظر می رسد این افزایش‌قیمت‌ها همچنان ادامه داشته باشد. افزایش ۲۷/۸ درصدی قیمت شیرخام باعث افزایش حداقل ۴۰ درصدی قیمت محصولات لبنی خواهد شد.
در دومینوی تورمی اقتصاد ایران، مصرف‌کنندگان قادر به تحمل افزایش قیمت لبنیات بر مبنای رشد ۲۷.۸ درصدی قیمت شیر خام نیستند؛ اما هم‌زمان، تولیدکنندگان شیر یعنی دامداران نیز از تعیین قیمت تضمینی ۲۳ هزار تومان برای هر کیلوگرم شیر خام ناراضی‌اند و این قیمت را نه‌تنها غیرمنصفانه بلکه تهدیدی جدی برای بقای صنعت دامداری کشور می‌دانند.

بنگاه‌های نیمه تعطیل

اما این همه ماجرا نیست. به نظر می رسد اگر دولت با همین فرمان حرکت کند بیش از نیمی از بنگاه‌های تولیدی و صنعتی کشور در تابستان امسال بدلیل کمبود برق و آب تعطیل یا نیمه تعطیل خواهند شد. کمترین اثر آن افزایش لجام‌گسیخته تورم در نیمه دوم سال جاری خواهد بود.

ورشکستگی یا نیمه تعطیل شدن بنگاه‌های صنعتی و تولیدی کشور قطعا همراه با موج بیکاری و احتمالا اعتراضات صنفی و اجتماعی خواهد بود. در چنین شرایطی برای کنترل اوضاع عاقلانه ترین اقدام پذیرش توافق در مذاکرات پیش رو برای مدیریت افکار عمومی و از طرفی دیگر جذب سرمایه  برای ترمیم و توسعه زیرساخت‌های انرژی در بخش‌های سه گانه آب و برق و گاز است.