مبین انرژی شریان پتروشیمی یا گلوگاه خاموش

به گزارش سرمایه فردا، شرکت مبین انرژی سال‌هاست که به‌عنوان یکی از مهم‌ترین تأمین‌کنندگان یوتیلیتی در منطقه ویژه پتروشیمی شناخته می‌شود؛ نقشی که اگرچه کمتر در سطح عمومی دیده می‌شود، اما برای ادامه کار ده‌ها مجتمع پتروشیمی حیاتی است. مبین انرژی محصول نهایی تولید نمی‌کند، اما برق، بخار، آب صنعتی، اکسیژن، نیتروژن و گاز خوراکی که در این شرکت تولید می‌شود، همان چیزی است که چرخ صنایع پتروشیمی را می‌چرخاند. به همین دلیل، کوچک‌ترین اختلال در عملکرد مبین می‌تواند زنجیره تولید را در کل منطقه با مشکل مواجه کند.

با این حال، تصویر مبین انرژی فقط یک روایت قهرمانانه از «قلب تپنده پتروشیمی» نیست. این شرکت در سال‌هایی فعالیت کرده که صنعت پتروشیمی با محدودیت انرژی، نوسانات خوراک و فشارهای خارجی دست‌وپنجه نرم کرده است. مبین توانسته در این شرایط سخت، تولید را پایدار نگه دارد، اما این پایداری بیش از آنکه نتیجه یک معجزه مدیریتی باشد، حاصل ضرورت ساختاری است: اگر مبین متوقف شود، بخش بزرگی از صنعت پتروشیمی کشور نیز از کار می‌افتد. همین وابستگی، اهمیت و البته حساسیت عملکرد این شرکت را دوچندان می‌کند.

بررسی عملکرد ۱۰ ماهه؛ دستاوردها در کنار پرسش‌های مهم
گزارش ۱۰ ماهه مبین انرژی نشان می‌دهد که شرکت توانسته در یکی از پیچیده‌ترین دوره‌های اقتصادی کشور، تولید و فروش خود را در سطح قابل‌قبولی حفظ کند. تولید بیش از ۳.۵ میلیون مگاوات‌ساعت برق و درآمد ۶,۸۱۴ میلیارد تومانی از این محل، نشان‌دهنده تقاضای پایدار صنایع برای انرژی است. در بخش بخار نیز تولید بیش از ۱۰ میلیون تن و درآمد نزدیک به ۸ هزار میلیارد تومان ثبت شده است.

در حالی که مبین انرژی با ثبت بیش از ۳۹ هزار میلیارد تومان درآمد، خود را به‌عنوان بازیگر اصلی یوتیلیتی کشور تثبیت کرده، واقعیت این است که این موفقیت روی بستری از ریسک‌های زیرساختی، هزینه‌های سنگین و وابستگی کامل صنایع به یک تأمین‌کننده بنا شده است. گزارش ۱۰ ماهه شرکت تصویری دوگانه ارائه می‌دهد: از یک‌سو تولید پایدار و مدیریت منابع، و از سوی دیگر نیاز فوری به نوسازی تجهیزات، شفافیت بیشتر و برنامه‌ریزی برای کاهش ریسک‌های سیستماتیک که می‌تواند آینده صنعت پتروشیمی را تحت‌تأثیر قرار دهد

در حوزه گازها و هوای صنعتی، مبین عملکردی فراتر از انتظار داشته و فروش اکسیژن به‌تنهایی بیش از ۴,۶۶۳ میلیارد تومان درآمد ایجاد کرده است. این ارقام نشان می‌دهد که مبین انرژی توانسته نیازهای حیاتی صنایع مادر را تأمین کند، اما در عین حال این سؤال را هم مطرح می‌کند که آیا این وابستگی شدید صنایع به یک تأمین‌کننده واحد، ریسک سیستماتیک ایجاد نمی‌کند؟

در بخش آب‌های صنعتی نیز فروش آب بدون املاح با درآمد ۷,۹۸۱ میلیارد تومانی چشمگیر است. اما این بخش نیز با چالش‌هایی روبه‌روست؛ از جمله فرسودگی زیرساخت‌ها، هزینه‌های بالای نگهداری و فشار روزافزون بر منابع آب منطقه.

در حوزه گاز سوخت و خوراک، فروش بیش از ۶ میلیارد مترمکعب گاز و درآمد ۷,۳۰۰ میلیارد تومانی ثبت شده است. این بخش اگرچه سودآور است، اما وابستگی آن به سیاست‌های انرژی کشور و قیمت‌گذاری دولتی، آینده آن را تا حدی غیرقابل پیش‌بینی می‌کند.

بازاری قدرتمند یا بازاری بدون رقیب؟

مبین انرژی در ۱۰ ماهه نخست سال بیش از ۳۹ هزار میلیارد تومان درآمد داشته است؛ رقمی که این شرکت را در موقعیتی قدرتمند قرار می‌دهد. اما باید توجه داشت که  با وجود تمام دستاوردهای ثبت‌شده، به دلیل بازاری انحصاری است و به همین دلیل پرسش‌های مهمی درباره آینده مبین انرژی باقی می‌ماند؛ پرسش‌هایی که در گزارش‌های رسمی کمتر به آن‌ها پرداخته می‌شود. یکی از این چالش‌ها، وابستگی شدید صنایع پتروشیمی به یک تأمین‌کننده واحد است. این وابستگی اگرچه امروز به‌عنوان نقطه قوت مبین دیده می‌شود، اما در عمل یک ریسک سیستماتیک برای کل صنعت محسوب می‌شود. هر اختلال در تولید یا انتقال یوتیلیتی‌ها، می‌تواند زنجیره‌ای از توقف‌ها و زیان‌های سنگین را در منطقه رقم بزند.

از سوی دیگر، فشار بر منابع آب و انرژی در منطقه ویژه اقتصادی، موضوعی است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت. تولید حجم عظیمی از آب صنعتی، آب بدون املاح و آب خنک‌کننده، در شرایطی انجام می‌شود که بسیاری از استان‌های کشور با بحران آب دست‌وپنجه نرم می‌کنند. مبین انرژی در این زمینه نیازمند شفافیت بیشتر و ارائه برنامه‌های مشخص برای مدیریت پایدار منابع است.

چالش دیگر، فرسودگی بخشی از تجهیزات و زیرساخت‌هاست. اگرچه در گزارش‌های رسمی از توسعه ظرفیت‌ها سخن گفته می‌شود، اما واقعیت این است که بخشی از تجهیزات تولید یوتیلیتی در منطقه، عمر بالایی دارند و نیازمند نوسازی جدی هستند. این موضوع نه‌تنها بر بهره‌وری اثر می‌گذارد، بلکه ریسک توقف‌های ناگهانی را نیز افزایش می‌دهد.

در کنار این مسائل، ساختار هزینه‌ای شرکت نیز نیازمند بررسی دقیق‌تر است. صرف بیش از ۳۱ هزار میلیارد تومان برای مواد اولیه و انرژی، در شرایطی که کشور با تورم مزمن مواجه است، نشان می‌دهد که مبین انرژی باید به سمت بهینه‌سازی مصرف و کاهش اتلاف حرکت کند. این موضوع نه‌تنها برای سودآوری شرکت، بلکه برای پایداری کل زنجیره پتروشیمی ضروری است.

نقش مبین انرژی در پایداری تولید صنایع مادر

با وجود این چالش‌ها، نمی‌توان نقش مبین انرژی را در پایداری تولید صنایع مادر نادیده گرفت. این شرکت در سال‌های اخیر توانسته در برابر فشارهای اقتصادی، محدودیت‌های انرژی و نوسانات بازار مقاومت کند و همچنان به‌عنوان یکی از ستون‌های اصلی صنعت پتروشیمی باقی بماند. اما برای اینکه این نقش در آینده نیز پایدار بماند، لازم است مبین انرژی از نگاه صرفاً عملکردی و عددی فاصله بگیرد و به سمت شفافیت بیشتر، نوسازی زیرساخت‌ها، مدیریت پایدار منابع و کاهش ریسک‌های سیستماتیک حرکت کند.

در نهایت، مبین انرژی امروز نه‌فقط یک شرکت یوتیلیتی، بلکه یک بازیگر استراتژیک در اقتصاد صنعتی ایران است. آینده صنعت پتروشیمی، تا حد زیادی به تصمیم‌هایی بستگی دارد که این شرکت در سال‌های پیش‌رو اتخاذ خواهد کرد. اگر این تصمیم‌ها با نگاه بلندمدت، شفافیت و مسئولیت‌پذیری همراه باشد، مبین انرژی می‌تواند از یک «تأمین‌کننده ضروری» به یک «بازیگر پیشرو» در منطقه تبدیل شود؛ اما اگر این مسیر با تأخیر یا بی‌توجهی طی شود، همین نقطه قوت امروز می‌تواند به گلوگاه فردا تبدیل شود.

در چنین شرایطی، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، شفافیت عملکردی و پاسخ‌گویی عمومی است. مبین انرژی به دلیل نقشی که در قلب صنعت پتروشیمی دارد، تنها یک شرکت اقتصادی نیست؛ یک نهاد زیرساختی است که عملکرد آن بر تولید، صادرات، اشتغال و حتی امنیت انرژی کشور اثر مستقیم می‌گذارد. بنابراین طبیعی است که انتظار از این شرکت، فراتر از ارائه چند عدد درآمد و تولید باشد.

یکی از نقاطی که نیازمند توجه جدی است، نحوه مدیریت ریسک‌های عملیاتی است. وابستگی کامل صنایع پتروشیمی به یک تأمین‌کننده یوتیلیتی، هرچند از نظر اقتصادی برای مبین سود است اما برای بقیه هزینه بالاست.