فریب مثبت‌های بورس را نخورید

حسن کاظم‌زاده: بورس با رسیدن شاخص به بیش از ۵ میلیون واحد و بعد از حجم سنگین روز گذشته، امروز را ۵۰-۵۰ شروع کرد و حتی نمادهای زیادی صف فروش بودند. اما هر چه زمان معاملات گذشت، فشار فروش اولیه فروکش کرد و در نهایت در پایان بازار، درصد نمادهای مثبت از منفی بیشتر شد و تراز حقیقی از منفی قابل‌توجه به مثبت تغییر جهت داد. برگشت نمادهای بانکی و بسیاری از نمادهای دیگر از صف فروش به مثبت و صف خرید، نکته‌ی قابل‌توجهی در بازار امروز بود. در مجموع هفته‌ی شگفت‌انگیز بورس، با یک چهارشنبه متعادل مثبت بسته شد و سهامداران آخر هفته‌ای که قرار است تفاهم امضا شود را با امیدواری به استقبال رفتند.

مدل بازگشایی نمادها جای انتقاد فراوان دارد و به نظر این مدل باعث شد برخی از خریداران دانسته یا نادانسته به سمت خرید نمادهای مشکل‌دار در تولید و عملیات چرخش پیدا کنند. در روزهای اول بازگشایی بورس، نمادهای بدون دامنه‌ی نوسان از صنعت دارو، سیمان، غذایی، زراعی که در محدوده‌های مثبت ۵۰ تا ۱۰۰ درصد مچ می‌شدند و حتی بعضاً در ۱۰۰ درصد برایشان صف خرید تشکیل می‌شد، مورد تأیید قرار نگرفتند و گرفتار دامنه‌ی نوسان ۳ درصدی شدند. اما در طرف دیگر، نمادهایی که مشکلات جدی در تولید و عملیات دارند و هنوز معلوم نیست چقدر این شفاف‌سازی‌ها در مورد سطح تولید قابل اتکا است، به‌راحتی در محدوده‌های ۲۰ تا ۴۰ درصد مثبت باز می‌شوند و فروشندگان خیلی راحت می‌توانند از فرصت استثنائی که برایشان به‌وجود آمده استفاده کنند. خریداری هم که از خرید نمادهای مطلوب و بنیادی بازار ناامید شده است، به سمت خرید نمادهای مشکل‌دار گرایش پیدا می‌کنند. مقایسه روند بازدهی و صندوقی که عملاً پرتفویش آسیب ناچیزی از جنگ دیده و بازدهی فارس که ۴ میلیارد دلار از دارایی‌هایش از بین رفته است، به‌خوبی نشان می‌دهد نحوه‌ی بازگشایی و مدلی که در پیش گرفته شد، چقدر در ثروت سهامداران این دو نماد مؤثر بوده است.

دلار با گپ باز شد

امروز دلار رسمی کاهش چند هزار تومانی داشت و بسیاری احساس کردند علاوه بر تقاضای سرمایه‌گذاری دلار در بازار آزاد، تقاضای تجاری در مرکز مبادله نیز در حال کاهش است. اما امروز شایعاتی در بازار می‌چرخد با توجه به رفع شدن محاصره‌ی دریایی و فعال شدن تقاضای واردکنندگان، نرخ‌های در دسترس در بازار رسمی تجاری ارز اختلاف قابل‌توجهی با ۱۴۵ هزار تومان اعلامی دارد و بعضاً حتی صحبت از نرخ‌های ۱۷۰ تا ۱۸۰ هزار تومان می‌شود. یعنی واردکننده مجبور است ارز از مرکز مبادله را با این نرخ تأمین کند که حتی از دلار آزاد بالاتر است. به همین دلیل به یکباره تقاضای قابل‌توجهی وارد بازار آزاد شده که احتمالاً افزایشی نیز خواهد بود. فعلاً قیمت تعادلی دلار توافقی و دلار آزاد مشخص نیست.

آیا نرخ سپرده تغییر می‌کند؟

بالاخره امسال دولت نرخ بهره‌ی واقعی اوراق دولتی را قبول کرد و مسخره‌بازی نرخ تابلوی حداکثر ۳۰ درصدی و چک‌بازی تمام شد. در حال حاضر در هر عرضه اوراق دولتی در حراج‌های هفتگی (بازار اولیه) نرخ براساس مظنه‌گیری از خریداران تعیین و فروخته می‌شود و به ۴۰ درصد که نرخ واقعی سود مؤثر اوراق دولتی است نزدیک شده است. اما همزمان یک اتفاقی در عملیات بازار باز یا همان ریپو اوراق دولتی بانک مرکزی افتاده است. به دلیل سقف نرخ سود قراردادهای ریپو، بانک مرکزی حاضر نیست در مقابل اوراق دولتی به بانک‌ها منابع بدهد و عملاً بازار ریپو بدون عرضه می‌ماند. امروز صحبت‌هایی در مورد واقعی شدن نرخ سود سپرده و تسهیلات نیز مطرح شد. به نظر می‌رسد بعد از واقعی شدن نرخ بهره اوراق دولتی، نرخ بهره سیستم بانکی نیز واقعی شود و احتمالاً نرخ سود رسمی بالای ۳۰ درصد در سپرده، تسهیلات و کریدورهای سیاست‌گذاری بانک مرکزی دیده خواهد شد.