سیاست ترامپ در رسانه‌ها

به گزارش سرمایه فردا، در حال حاضر جامعه آمریکا تحت تاثیر پرونده اپستین بیشترین التهاب سیاسی را دارد. ایمیلی درست پیش از ساعت چهار بعدازظهر، در صندوق ورودی «لیزی جانسون» فرود آمد؛ نه در واشنگتن، نه در نیویورک، بلکه در اوکراینِ زیر آتش. خبرنگار واشنگتن‌پست در روزهایی این پیام را دریافت کرد که روسیه بارها شبکه برق اوکراین را هدف قرار داده بود و او، چند روز پیش‌تر، ناچار شده بود داخل خودرویش، بدون گرما، برق یا آب، کار کند و گزارش‌هایش را با مداد بنویسد، چون جوهر خودکار در سرما یخ می‌زد. موضوع ایمیل کوتاه و سرد بود: «خبری دشوار». در متن آمده بود: «سِمت شما در چارچوب تغییرات سازمانی امروز حذف شده است.» دلیلی که ارائه شد، کلیشه‌ای بود: «هم‌راستا شدن با نیازهای در حال تغییر کسب‌وکار». پاسخ جانسون به‌سرعت به تاریخ رسانه آمریکا راه یافت: «من وسط یک منطقه جنگی از واشنگتن‌پست اخراج شدم. چه می‌توان گفت؟»

تصمیمی که لرزه بر رسانه انداخت

لیزی جانسون تنها نبود. تصمیم جف بزوس، میلیاردر صاحب آمازون و مالک واشنگتن‌پست، برای اخراج بیش از ۳۰۰ نفر که نزدیک به یک‌سوم نیروی انسانی روزنامه است، موجی از شوک و خشم به راه انداخت. در این پاکسازی گسترده، کل بخش ورزشی، بخش‌های مهم فرهنگی و محلی، و همه خبرنگاران مستقر در مناطق «کم‌خبر اما حیاتی» مانند اوکراین و خاورمیانه حذف شدند. برای بسیاری، این تصمیم تنها یک اقدام اقتصادی نبود؛ بلکه نشانه‌ای هشداردهنده از شکنندگی دموکراسی آمریکا در برابر فشارهای دونالد ترامپ و عصر «ترامپ ۲.۰» تلقی شد.

سکوت طولانی خانواده گراهام، خاندان افسانه‌ای واشنگتن‌پست در دوران واترگیت، شکست. دان گراهام، پسر کاترین گراهام، مالک تاریخی روزنامه، گفت: «امروز، روز بدی است.» باب وودوارد، نیمی از دوگانه افشاگر واترگیت، تنها گفت: «من خرد شده‌ام» و مارتی بارون، سردبیر افسانه‌ای پیشین پست، بی‌پرده‌تر از همه سخن گفت: «این یکی از تاریک‌ترین روزهای تاریخ یکی از بزرگ‌ترین نهادهای خبری جهان است. او بزوس را به «تلاش‌های تهوع‌آور برای جلب رضایت ترامپ» متهم کرد و گفت این اقدام «لکه‌ای زشت» بر اعتبار واشنگتن‌پست خواهد بود.

اعتراض در خیابان، غیبت در قدرت

چند صد نفر مقابل ساختمان واشنگتن‌پست تجمع کردند؛ کارکنان، روزنامه‌نگاران و حامیان رسانه آزاد. یکی از کارکنان فنی گفت: «انگار هیچ اهمیتی برای این نهاد و آدم‌هایی که آن را سرپا نگه داشته‌اند، قائل نیستند.» اما در روز اعلام اخراج‌ها، بزوس جایی دیده نشد. رویارویی با کارکنان شوکه‌شده، به سردبیر فعلی، مت مری، واگذار شد؛ آن هم از پشت صفحه پلتفرم مکالمه تصویری آنلاین «زوم.» تناقض زمانی تلخ‌تر شد که بزوس همان هفته، با لبخند در فلوریدا از وزیر دفاع ترامپ در مقر شرکت فضایی «بلو اوریجین» استقبال می‌کرد.

رابرت مک‌کارتنی، خبرنگار باسابقه پست، که ۳۹ سال در این روزنامه کار کرده، تفاوت بزوس امروز با بزوس دوران نخست ریاست‌جمهوری ترامپ را «تکان‌دهنده» می‌داند. او می‌گوید: «آن زمان بزوس را منجی می‌دیدیم. پول تزریق می‌کرد، دخالت نمی‌کرد و در برابر ترامپ می‌ایستاد.» اما سال ۲۰۲۶، بزوس دیگری را نشان می‌دهد؛ همان کسی که اجازه داد شعار معروف «دموکراسی در تاریکی می‌میرد» زیر لوگوی روزنامه باقی بماند، اما هم‌زمان چراغ‌های تحریریه را یکی‌یکی خاموش کرد.

گمانه‌زنی‌ها درباره انگیزه‌های سیاسی

هیچ‌کس نمی‌تواند این تصمیم را به فقر بزوس نسبت دهد. او با ثروتی حدود ۲۴۵ میلیارد دلار، چهارمین فرد ثروتمند جهان است. به گفته خبرنگار نیویورک‌تایمز، بزوس می‌تواند زیان سالانه ۱۰۰ میلیون دلاری پست را با درآمد یک هفته‌اش جبران کند. همین موضوع، گمانه‌زنی‌ها درباره انگیزه‌های سیاسی را تقویت کرده است؛ به‌ویژه با یادآوری شکایت آمازون در سال ۲۰۱۹ علیه دولت ترامپ، زمانی که این شرکت قرارداد ۱۰ میلیارد دلاری پنتاگون را از دست داد و آن را «انتقام‌گیری سیاسی» خواند. البته باید تاکید کرد واشنگتن‌پست تنها نیست.

از سال ۲۰۰۰ تاکنون، حدود ۳۵۰۰ روزنامه آمریکایی تعطیل شده‌اند. یک‌چهارم آمریکایی‌ها اکنون در «بیابان‌های خبری» زندگی می‌کنند. تازه‌ترین قربانی، «پیتسبورگ پست‌گازت» است؛ روزنامه‌ای که در ۱۷۸۶ تأسیس شد و در ماه مه آخرین شماره‌اش را منتشر می‌کند. بسیاری از روزنامه‌های باقی‌مانده نیز به دست میلیاردرهای فناوری و سرمایه‌گذاران افتاده‌اند؛ مالکان جدیدی که رسانه را نه به‌مثابه نهاد عمومی، بلکه دارایی قابل مهار می‌بینند.

ترامپ و رسانه‌ای منتقد

دونالد ترامپ سال‌هاست به رسانه‌ها اعلان جنگ داده است؛ از قطع بودجه رسانه‌های عمومی گرفته تا شکایت‌های میلیاردی و فشار بر مالکان. نتیجه، رسانه‌ای فرسوده، مرعوب و محتاط است. ترامپ امروز با اعتمادبه‌نفس یک پادشاه رفتار می‌کند:

خبرنگار زن سی‌ان‌ان را با صدای بلند و بدون هیچ لکنتی تحقیر می‌کند، ویدئوهای نژادپرستانه منتشر می‌کند، نیروهای شبه‌نظامی به خیابان‌ها می‌فرستد و هم‌زمان، آماده می‌شود تا در صورت تهدید در انتخابات میان‌دوره‌ای، بنیادهای دموکراسی را هدف بگیرد. تلخ‌ترین تناقض اینجاست: بسیاری از هنجارهای دموکراتیکی که ترامپ امروز در حال نابودی آن‌هاست، از استقلال وزارت دادگستری گرفته تا نظارت رسانه‌ای، پس از رسوایی واترگیت شکل گرفتند و پرسش طلای این است که واترگیت را چه کسی افشا کرد؟ دو خبرنگار شجاع، در روزنامه‌ای به نام واشنگتن‌پست. امروز، همان روزنامه زیر تیغ تصمیم‌هایی قرار گرفته که نه‌فقط تحریریه، بلکه یکی از ستون‌های دموکراسی را تضعیف می‌کند. بنابراین سیاست ترامپ در رسانه‌ها ابهام و تخریب شخصیتی خبرنگاری است که سوالاتی می‌پرسد که اساسا او را به چالش می‌کشد.