رایگان شدن سمپادها برای تیزهوشان

سارا خادمی:این روزها هر جایی که بروید، از صف نانوایی تا توی ایستگاه مترو و تاکسی، تقریبا حتما والدینی را می‌بینید که حرف و حدیثی درباره ثبت نام مدرسه‌ها دارند. موضوعی که به قول معروف این روزها نقل هر مجلسی شده و خانواده‌هایی که بچه مدرسه‌ای دارند را حسابی درگیر کرده است. ثبت نام مدرسه که قبلا یک کار ساده اداری بود حالا تبدیل به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های حوزه آموزش شده و هر روز یک خبر جدید درباره‌اش می‌آید. اما میان همه این شلوغی‌ها، بحث مدرسه‌های سمپاد یا همان استعدادهای درخشان و نظارت بر مدرسه‌های غیردولتی، داغ‌تر از بقیه است.

رایگان شدن سمپادها برای تیزهوشان

بیایید از سمپاد شروع کنیم که برای خیلی از پدر و مادرها مثل یک رویا می‌ماند. الهام یاوری، رئیس سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان، می‌گوید که امسال اتفاق خوبی که در این حوزه افتاده، رایگان شدن کامل حق ثبت نام برای دانش‌آموزان چهار دهک اول درآمدی است. یعنی اگر بچه‌ای باهوش و مستعد باشد و در دهک‌های یک تا چهار قرار بگیرد، دیگر لازم نیست خانواده‌اش نگران هزینه‌های سنگین ثبت نام باشند. همچنین دانش‌آموزان تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) در زمان ثبت‌نام آزمون‌های ورودی از پرداخت هرگونه هزینه معاف هستند.

رئیس سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان در مورد شیوه محاسبه شهریه ثبت نام در این مدارس نیز گفته که مبنای محاسبه این رقم، معادل ۵۰ درصد شهریه مصوب مدارس غیردولتی هم‌تراز با شهر محل استقرار مدرسه است و مبلغ نهایی به صورت پویا و با رعایت ضوابط هر سال تحصیلی تعیین می‌شود.یاوری مدعی شده که رقم نهایی پس از استعلام از اداره مشارکت‌های مردمی و مدارس غیردولتی استان، به پیشنهاد واحدهای تخصصی و با تأیید مدیرکل آموزش‌وپرورش استان تعیین و سپس به‌صورت رسمی به مدارس ابلاغ می‌شود تا فرآیند دریافت وجه، شفاف، دقیق و مستند باشد.

یاوری معتقد است که سمپاد نباید فقط برای پولدارها باشد و عدالت اجتماعی یعنی همین که پول مانع پیشرفت یک بچه بااستعداد نشود. حتی بچه‌هایی که تحت پوشش کمیته امداد هستند هم از پرداخت هر هزینه‌ای برای آزمون ورودی معاف شده‌اند.اما نکته مهمی که در حرف‌های رئیس سمپاد وجود دارد و باید به آن دقت کرد، بحث نظارت است. یاوری تاکید کرده که این موضوع «خط قرمز» سازمان است. او می‌گوید نظارت بر اجرای این قانون در تمام استان‌ها با جدیت پیگیری می‌شود تا هیچ بچه‌ای به خاطر شرایط مالی پشت در مدرسه‌های سمپاد نماند. در واقع او معتقد است که آموزش باکیفیت یک سرمایه انسانی برای کل کشور است و نباید آن را پولی کرد. برای بقیه دانش‌آموزانی هم که شاید در این چهار دهک نباشند اما باز هم مشکل مالی داشته باشند، راهکارهایی مثل تخفیف در نظر گرفته شده که بعد از تایید شورای مدرسه و رئیس اداره استعدادهای درخشان استان، اعمال می‌شود. این یعنی یک سیستم نظارتی که سعی می‌کند منعطف باشد تا حق کسی ضایع نشود.

وقتی خود مسئولان منتقد می‌شوند

حالا اگر از بحث سمپاد کمی فاصله بگیریم و به مدرسه‌های غیردولتی پایتخت نگاه کنیم، می‌بینیم که آنجا هم خبرهای نظارتی زیادی هست. حسین مدامی، که مسئول رسیدگی به شکایات آموزش و پرورش شهر تهران است، خودش از منتقدان چالش شهریه‌ها و خدمات ارائه نشده است. او می‌گوید که تمام مدرسه‌های غیردولتی موظف هستند پول‌هایی را که بابت خدماتی مثل اردو، سرویس رفت و آمد یا غذا از والدین گرفته‌اند اما آن خدمت را انجام نداده‌اند، به خانواده‌ها برگردانند.

مدامی با صراحت اعلام کرده که اگر مدرسه‌ای پولی اضافه بر شهریه مصوب گرفته باشد و مثلا بچه‌ها را به اردویی که وعده داده بود نبرده باشد، باید آن مبلغ را دقیق محاسبه کند و به اولیا پس بدهد. او می‌گوید رویکرد ما «قانون‌مدار و حمایتی» است و می‌خواهیم هم حق مردم حفظ شود و هم مدارس در یک فضای شفاف کار کنند. جالب‌تر اینکه او خبر داده برای سال تحصیلی آینده، کلا دریافت هرگونه وجه بابت هزینه‌های جانبی مازاد بر شهریه ممنوع است. این تصمیم بزرگ برای این گرفته شده که ابهام‌های مالی کم شود و اعتماد مردم به سیستم آموزشی برگردد.

واژه مشترکی به نام عدالت

وقتی این دو بخش از خبرها را کنار هم می‌گذاریم، می‌بینیم که یک کلمه مشترک در همه آن‌ها وجود دارد: «عدالت». چه در مدرسه‌های سمپاد که یاوری می‌گوید نباید فقر مانع تحصیل نخبگان شود و چه در مدرسه‌های غیردولتی که مدامی می‌گوید نباید پول زور از مردم گرفت، هدف یکی است. اما همه می‌دانیم که نوشتن قانون یک چیز است و اجرای آن چیز دیگر. برای همین است که بحث نظارت این‌قدر اهمیت پیدا کرده است. خانواده‌ها این روزها به دنبال این هستند که ببینند آیا واقعا این وعده‌ها عملی می‌شود؟ آیا واقعا آن دانش‌آموز مستعد روستایی در دهک اول می‌تواند بدون دغدغه در سمپاد درس بخواند؟ یا آیا آن پدر و مادری که برای سرویس مدرسه‌ای که نیمه‌کاره رها شده پول داده‌اند، مبلغشان را پس می‌گیرند؟