ساخت‌وساز در ۱۴۰۵ نمی‌ارزد

به گزارش سرمایه فردا، ساختن خانه همیشه یکی از آرزوهای طبقه متوسط ایرانی بوده است. آرزویی که در سال‌های گذشته هر روز از دسترس دورتر شده است. اگر تا چند سال قبل خانواده‌ای می‌توانست با پس‌انداز چند ساله، زمینی در روستای پدری خود بخرد و خانه‌ای کوچک بسازد، امروز بسیاری از مردم حتی جرأت حساب‌وکتاب هزینه‌های ساخت چنین خانه‌هایی را هم ندارند. افزایش پی‌درپی قیمت مصالح ساختمانی، رشد دستمزدها، کمبود برخی اقلام و نااطمینانی نسبت به آینده، بازار ساخت‌وساز را به وضعیتی رسانده که فعالان این حوزه از «خواب کامل بازار» حرف می‌زنند.

برای درک آنچه در بازار ساختمان می‌گذرد، سراغ حمیدرضا درودی یکی از فعالان حوزه ساخت‌وساز در مناطق روستایی و ویلاسازی استان مرکزی رفتیم. او سال‌هاست در این حوزه کار می‌کند و از نزدیک شاهد تغییرات قیمت‌ها و افت تقاضاست. درودی صحبت را با مقایسه قیمت‌ها آغاز می‌کند. مقایسه‌ای که شاید بهتر از هر نمودار و آماری بتواند عمق بحران را نشان ده.. او می‌گوید: «اگر بخواهیم فقط سیمان را مثال بزنیم، پارسال هر پاکت ۵۰ کیلویی حدود ۴۰ هزار تومان بود. الان همان پاکت به حدود ۲۹۰ هزار تومان رسیده است.»

این افزایش قیمت محدود به سیمان نیست. تقریباً هر کالایی که در ساخت یک ساختمان استفاده می‌شود، جهش‌های سنگینی را تجربه کرده است. از آجر گرفته تا سنگ، آهن‌آلات، لوله‌ها و اتصالات. درودی ادامه می‌دهد: « پارسال آجر کامیونی حدود ۱۱ میلیون تومان درمی‌آمد. الان به حدود ۲۸ میلیون تومان رسیده. سنگ لاشه‌ای که برای دیوارکشی و محوطه‌سازی استفاده می‌شود، قبلاً یک کامیونش حدود ۴ میلیون تومان بود و الان حدود ۱۵ میلیون تومان شده است.» این اعداد زمانی بیشتر معنا پیدا می‌کنند که بدانیم در یک پروژه ساختمانی متوسط، ده‌ها قلم کالای مشابه مصرف می‌شود. وقتی هر بخش از هزینه‌ها چند برابر شود، طبیعی است که قیمت نهایی ساختمان جهش شدیدی پیدا کند.

آهنی که طلا شد

در میان مصالح ساختمانی، آهن‌آلات همیشه سهم مهمی در هزینه‌های ساخت داشته‌اند. با این حال فعالان بازار می‌گویند رشد قیمت این بخش نیز فراتر از تصور بوده است. درودی می‌گوید: «قوطی آهنی ۶ متری را قبلاً ۳۰۰ یا ۴۰۰ هزار تومان می‌خریدیم. الان قیمتش به بیش از دو میلیون تومان رسیده. تقریباً هر چیزی که به آهن مربوط می‌شود چند برابر شده است.»
به گفته او، بسیاری از سازندگان خرد که سرمایه محدودی دارند، در خرید آهن‌آلات با مشکل مواجه شده‌اند. پروژه‌ای که زمانی با بودجه مشخصی آغاز می‌شد، حالا در میانه راه با کمبود نقدینگی روبه‌رو می‌شود و گاهی ماه‌ها متوقف می‌ماند.

لوله‌هایی که چند برابر شدند

افزایش قیمت در بخش تأسیسات نیز چشمگیر است. لوله‌های آب و گاز که بخش مهمی از هزینه‌های هر ساختمان را تشکیل می‌دهند، در سال‌های اخیر رشد سنگینی داشته‌اند. درودی توضیح می‌دهد: «لوله آب واقعاً خیلی گران شده. مثلاً لوله دو اینچ را اگر حساب کنیم، متری حدود ۱۲۰ هزار تومان بود و الان به حدود ۶۵۰ هزار تومان رسیده است.» این افزایش هزینه‌ها علاوه بر این که روی سازندگان اثر می‌گذارد، در نهایت قیمت تمام‌شده ساختمان را بالا می‌برد و مصرف‌کننده نهایی باید هزینه آن را بپردازد. موضوعی که قدرت خرید مردم را بیش از پیش کاهش داده است.

ساخت هر متر چند تمام می‌شود؟

یکی از پرسش‌های مهم برای کسانی که قصد ساخت دارند، هزینه نهایی هر مترمربع ساختمان است. درودی با اشاره به قیمت فعلی مصالح می‌گوید: «اگر بخواهیم سرانگشتی حساب کنیم، الان هزینه ساخت در این مناطق حدود متری ۳۵ تا ۴۰ میلیون تومان درمی‌آید.» البته این رقم بسته به نوع ساختمان، کیفیت مصالح، موقعیت جغرافیایی و امکانات مورد استفاده می‌تواند بیشتر هم باشد. با این حال حتی همین برآورد نیز نشان می‌دهد که ساخت یک خانه ۱۰۰ متری به سرمایه‌ای چند میلیارد تومانی نیاز دارد. رقمی که برای بسیاری از خانوارها دست‌نیافتنی است.

مردم دیگر توان ساخت ندارند

یکی از مهم‌ترین دلایل رکود فعلی، کاهش شدید قدرت خرید خانوارهاست. حتی اگر فردی زمینی در اختیار داشته باشد، تأمین هزینه ساخت برای او بسیار دشوار شده است. درودی معتقد است بخش زیادی از جامعه دیگر توان ورود به پروژه‌های ساختمانی را ندارد. او می‌گوید: «با این قیمت‌ها واقعاً زور خیلی‌ها نمی‌رسد خانه بسازند. هزینه‌ها آن‌قدر بالا رفته که مردم قید ساخت را می‌زنند.»
این موضوع در شرایطی رخ می‌دهد که مسکن همچنان یکی از مهم‌ترین نیازهای خانوارهاست. کاهش ساخت‌وساز می‌تواند در سال‌های آینده به کمبود عرضه و فشار بیشتر بر بازار مسکن منجر شود.