جهش ۳۱۶ درصدی سود شبندر

به گزارش سرمایه فردا، شرکت پالایش نفت بندرعباس (شبندر) در سال مالی منتهی به ۲۹ اسفند ۱۴۰۴، یکی از درخشان‌ترین عملکردهای خود را ثبت کرده است. این شرکت به ازای هر سهم ۲,۱۲۶ ریال سود شناسایی کرده که نسبت به سال قبل ۳۱۶ درصد رشد داشته است. سود خالص شرکت به ۸۷۱,۲۹۳ میلیارد ریال رسیده و با سرمایه ثبت‌شده ۴۰۹,۷۴۲ میلیارد ریال، بازدهی خیره‌کننده‌ای را به نمایش گذاشته است. این جهش سودآوری عمدتاً ناشی از افزایش کرک اسپرد (تفاوت قیمت نفت خام و فرآورده‌های نفتی) و افزایش نرخ ارز بوده است. اما آیا این رشد پایدار است و آیا شبندر در سال ۱۴۰۵ نیز می‌تواند چنین عملکردی تکرار کند؟ در این گزارش، عوامل مؤثر بر این رشد و چشم‌انداز آینده را بررسی می‌کنیم.

جهش ۳۱۶ درصدی سود؛ رکوردی که نیاز به تحلیل دارد

شبندر در سال ۱۴۰۴ به ازای هر سهم ۲,۱۲۶ ریال سود محقق کرده است که نسبت به سال قبل (حدود ۵۱۱ ریال) رشد ۳۱۶ درصدی را نشان می‌دهد. این رشد، یکی از بالاترین نرخ‌های رشد سود در میان شرکت‌های پالایشی در سال ۱۴۰۴ محسوب می‌شود. سود خالص شرکت به ۸۷۱,۲۹۳ میلیارد ریال رسیده است. با سرمایه ثبت‌شده ۴۰۹,۷۴۲ میلیارد ریال، نسبت سود خالص به سرمایه حدود ۲۱۲ درصد است. این یعنی شرکت در یک سال، بیش از دو برابر کل سرمایه خود سود ساخته است. در گزارش تلفیقی نیز سود خالص ۸۷۱,۴۱۷ میلیارد ریال ثبت شده که رشد ۳۱۶ درصدی را تأیید می‌کند.

با این حال، صورت‌های مالی شبندر «حسابرسی نشده» است و ممکن است پس از حسابرسی، تغییراتی در اعداد ایجاد شود. همچنین، برای درک بهتر این رشد، باید به عوامل مؤثر بر سودآوری شرکت نگاه کرد.

عوامل رشد سود؛ کرک اسپرد و نرخ ارز

سودآوری شرکت‌های پالایشی به شدت تحت تأثیر دو عامل کلیدی قرار دارد: «کرک اسپرد» (تفاوت قیمت نفت خام و فرآورده‌های نفتی) و «نرخ ارز». در سال ۱۴۰۴، هر دو عامل به نفع شبندر عمل کردند. اول، قیمت نفت خام در بازارهای جهانی به دلیل ریسک‌های ژئوپلیتیکی (جنگ خاورمیانه) افزایش یافت، اما قیمت فرآورده‌های نفتی (بنزین، گازوئیل، نفت کوره) با سرعت بیشتری رشد کرد. این افزایش کرک اسپرد، حاشیه سود پالایشگاه‌ها را به شدت بالا برد. دوم، افزایش نرخ ارز (از حدود ۵۰ هزار تومان به ۱۵۰-۱۶۰ هزار تومان) باعث شد درآمدهای ریالی شرکت (که بر اساس دلار محاسبه می‌شود) به شدت افزایش یابد. همچنین، هزینه‌های ثابت شرکت (مانند استهلاک و هزینه‌های تعمیر و نگهداری) به صورت ریالی و با سرعت کمتری افزایش یافت. این ترکیب، منجر به رشد انفجاری سودآوری شبندر شد.

پایداری یا موقتی بودن رشد؟

با وجود این رشد چشمگیر، دو ریسک مهم وجود دارد که می‌تواند سودآوری شبندر را در سال ۱۴۰۵ تحت تأثیر قرار دهد. اول، «کاهش قیمت نفت» و «کاهش کرک اسپرد». با امضای توافق ایران و آمریکا و بازگشت نفت ایران به بازار، قیمت نفت کاهش یافته و احتمالاً کرک اسپرد نیز به سطح عادی خود بازخواهد گشت. دوم، «کاهش نرخ ارز». با کاهش نرخ ارز (به ۱۵۰-۱۶۰ هزار تومان)، درآمد ریالی شرکت کاهش خواهد یافت. همچنین، با رفع تحریم‌ها و بازگشایی مسیرهای تجاری، هزینه‌های حمل و نقل و تأمین قطعات ممکن است کاهش یابد، اما این کاهش هزینه‌ها نمی‌تواند کاهش درآمد ناشی از افت نرخ ارز را جبران کند. بنابراین، به نظر می‌رسد رشد ۳۱۶ درصدی سود شبندر در سال ۱۴۰۴ یک «رویداد موقتی» بوده و در سال ۱۴۰۵، سودآوری شرکت به سطوح پایین‌تری بازخواهد گشت. سرمایه‌گذاران باید این ریسک را در تصمیم‌گیری‌های خود لحاظ کنند.

تحلیل P/E و ارزش‌گذاری

با فرض قیمت سهام شبندر حدود ۷,۰۰۰ تا ۸,۰۰۰ ریال، نسبت P/E این شرکت در سال ۱۴۰۴ حدود ۳.۳ تا ۳.۷ واحد بوده است. این نسبت در مقایسه با P/E صنعت پالایش (حدود ۵-۶ واحد) بسیار پایین است. اما این P/E پایین به دلیل موقتی بودن رشد سود است. اگر سودآوری شبندر در سال ۱۴۰۵ به ۱,۰۰۰-۱,۲۰۰ ریال کاهش یابد، P/E شرکت به حدود ۶-۷ واحد افزایش می‌یابد که با میانگین صنعت همخوانی دارد. سرمایه‌گذاران باید با دید بلندمدت و با در نظر گرفتن ریسک کاهش سودآوری، اقدام به سرمایه‌گذاری کنند.

جمع‌بندی و توصیه

شبندر در سال ۱۴۰۴ عملکرد فوق‌العاده‌ای داشته است و رشد ۳۱۶ درصدی سود، نشان‌دهنده توانایی این شرکت در استفاده از شرایط مطلوب بازار (کرک اسپرد بالا و نرخ ارز بالا) است. با این حال، عوامل این رشد (کرک اسپرد و نرخ ارز) موقتی هستند و احتمالاً در سال ۱۴۰۵ سودآوری شرکت کاهش خواهد یافت. سرمایه‌گذاران باید با احتیاط و با دید میان‌مدت و بلندمدت اقدام کنند. منتظر انتشار گزارش حسابرسی شده و شفاف‌سازی مدیریت درباره برنامه‌های توسعه‌ای و راهکارهای حفظ سودآوری در شرایط عادی باشید. در صورت تأیید پایداری سود، شبندر می‌تواند گزینه مناسبی برای سرمایه‌گذاری باشد، اما نباید انتظار تکرار رشد ۳۱۶ درصدی را داشت. صبر و تحلیل، کلید موفقیت در سرمایه‌گذاری در صنعت پالایش است.