تاثیر استیبل‌کوین‌ها بر بازارها

 آتریسا سپهریان: شاید مهم‌ترین خبر در سال ۲۰۲۶، سبقت حجم معاملات استیبل‌کوین‌ها از دو غول صنعت پرداخت یعنی ویزا  و مسترکارت باشد. بر اساس گزارشی از استاندارد چارترد در مارس ۲۰۲۶، استیبل‌کوین‌ها در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۷.۶ تریلیون دلار حجم تراکنش را ثبت کرده بودند، اما پیش‌بینی‌ها برای سال ۲۰۲۶ بسیار فراتر از این رقم است. داده‌های آماری نشان می‌دهد که حجم معاملات خام (Raw Volume) استیبل‌کوین‌ها در سال ۲۰۲۶ به رقمی بین ۴۰ تا ۴۶ تریلیون دلار خواهد رسید‌. این رقم در مقایسه با حجم پرداخت سالانه ترکیبی ویزا و مسترکارت (حدود ۲۶ تریلیون دلار) ، یک جهش عظیم و بی‌سابقه محسوب می‌شود.

نکته جالب‌تر اینکه، حتی اگر حجم تراکنش‌های الگوریتمی و معاملات بات‌ها را کنار بگذاریم و تنها تراکنش‌های ارگانیک را محاسبه کنیم، استیبل‌کوین‌ها موفق شده‌اند به رقمی بین ۹ تا ۱۱ تریلیون دلار در سال دست یابند که به تنهایی با کل حجم پرداخت سالانه مسترکارت حدود ۱۰ تریلیون دلار رقابت می‌کند‌. سال ۲۰۲۶ را بدون تردید می‌توان سال بلوغ استیبل‌کوین‌ها نامید. داده‌های منتشر شده از منابع معتبری چون جی‌پی‌مورگان، استاندارد چارترد و ویزا نشان می‌دهد که حجم معاملات استیبل‌کوین‌ها نه تنها از بسیاری از شبکه‌های پرداخت سنتی پیشی گرفته، بلکه سرعت رشد آن نیز کم‌نظیر بوده است.

این روزها، در حالی که تنگه هرمز روی نفتکش‌ها بسته شده و یک حواله ساده بانکی می‌تواند هفته‌ها معطل بماند، یک پنجره ناگهانی رو به جهان باز شده است. استیبل‌کوین‌ها، آن ارزهای دیجیتالی که قیمتشان مثل کوه ثابت است و خبری از نوسانات  سایر ارزهای دیجیتال در آنها نیست، به ابزاری حیاتی برای مردم سرمایه‌گذاران تبدیل شده‌اند. چراکه ثبات‌شان اعتماد می‌آورد و سرعت انتقال‌شان، مرزها و قدرت دولت‌ها را بی‌معنا می‌کند، اما  آیا می‌شود بلاک‌چینی ساخت که هم مثل شیشه شفاف باشد و هم حریم شخصی‌ات را حفظ کند؟

میلیاردها دلار مبادله در سکوت

بازار استیبل‌کوین‌ها دیگر مثل قدیم در حاشیه نیست. گزارش‌های تخصصی می‌گویند در چهار سال گذشته، حجم پولی که از این راه جابه‌جا شده، چندین برابر شده است، زیرا در بازارهای مالی پذیرفته شده و استفاده از آنها در خرید و فروش‌های اینترنتی، و مهم‌تر از همه، فراری که افراد و کسب‌وکارها از دست نظام بانکی سنتی زده‌ان را بیشتر کرده است. کسی آمار دقیق سهم ایرانی‌ها یا دیگر کشورهای تحریم‌شده از بازار استیل کوین ها را نمی‌داند، اما تحلیلگران باتجربه مطمئن‌اند سهمشان خیلی بیشتر از چیزی است که فکرش را بکنیم. زیرا یک تاجر در ایران برای فرستادن ۱۰ هزار دلار باید هفته‌ها منتظر بماند و بعد هم نگران باشد که وسط راه، پولش در یک بانک واسط بلوکه می‌شود، یا نه. اما همین الان، می‌تواند ریال را تبدیل به استیبل‌کوین کند، در یک صرافی غیرمتمرکز، و کمتر از ده دقیقه بعد، پول به هر جای دنیا رسیده است؛  این دیگر یک «راه تجارت» است؛ نه یک حقه سوداگرانه.

بزرگ‌ترین استیبل‌کوین دنیا، تتر (USDT)، با ارزشی بالغ بر ده‌ها میلیارد دلار، همچنان سلطان بی‌چالش این بازار است. جالب اینجاست که حجم معاملات روزانه تتر، نه تنها از بیت‌کوین، که از خیلی از جفت‌ارزهای معروف در بازارهای سنتی هم بیشتر شده است، یعنی هر روز، میلیاردها دلار، بدون اینکه رد پایی از یک بانک مرکزی یا صرافی متمرکز به جا بگذارند، در قالب توکن‌های USDT از این سر دنیا به آن سر دنیا می‌چرخند.

مهاجرت پول از صرافی‌های زیر ذره‌بین تا بازارهای آزاد

صرافی‌های بزرگی مثل بایننس، کوکوین و اوکی‌ایکس، که خیلی از مردم آنجا حساب دارند، هر روز بیشتر زیر فشار کشورهای غربی هستند تا قوانین سختگیرانه احراز هویت را اعمال کنند و حساب کشورهای تحریم‌شده را ببندند. همان فشاری که این روزها به بایننس برای محدود کردن خدمات به ایرانی‌ها وارد شده، یک زنگ خطر جدی بود. اگر این روند ادامه پیدا کند و این غول‌ها حساب همه کاربران ایرانی را یک‌جا ببندند، قضیه به کجا می‌کشد؟ پاسخ را باید در صرافی‌های غیرمتمرکز (DEX) جستجو کرد.

پلتفرم‌هایی مثل «یونی‌سواپ» و «ریدیوم» روی قراردادهای هوشمند کار می‌کنند و هیچ مدیر مرکزی ندارند که بخواهد یک کیف پول خاص را مسدود کند. در این صرافی‌ها، شما مستقیم از کیف پول شخصی‌تان (مثل متامسک) با استخرهای نقدینگی معامله می‌کنید؛ نه صاحب پلتفرم می‌تواند جلوی تراکنشتان را بگیرد، نه هیچ پلیسی. پس هرچه فشار روی صرافی‌های متمرکز بیشتر شود، کاربران را با آغوش باز به سوی این دنیای کاملاً غیرقابل رهگیری هل می‌دهد. این همان پارادوکس عجیبی است که ناظران مالی را سردرگم کرده؛ هرچه بیشتر فشار بیاورند، مردم به ابزارهایی فرار می‌کنند که سانسور در آنها معنایی ندارد.

اینجا به معمای اصلی فناوری بلاک‌چین نمایان می‌شود؛ آیا می‌شود سیستمی داشت که هم شفاف باشد و هم خصوصی؟ خوشبختانه، پاسخ مثبت است. بلاک‌چین‌هایی مثل بیت‌کوین و اتریوم ذاتاً شبه‌ناشناس هستند؛ همه می‌توانند تراکنش‌ها را ببینند، اما به جای اسم افراد، یک رشته حروف و عدد نامفهوم (آدرس کیف پول) می‌بینند. این سطح از شفافیت برای ناظرانی مثل «گروه ویژه اقدام مالی» (FATF) کافی نیست. اما نسل جدیدی از فناوری‌های رمزنگاری در راه است تا این تعادل را برقرار کند.یکی از جذاب‌ترین‌شان، «اثبات‌های دانش صفر» (Zero-Knowledge Proofs) است.

کاری که این فناوری می‌کند، عین جادوست: به کاربر اجازه می‌دهد بدون اینکه جزئیات تراکنش مبلغ، فرستنده و گیرنده را لو بدهید، صحت آن را اثبات کنید. یعنی می‌توانید ثابت کنید به اندازه کافی پول دارید و تراکنشتان قانونی است، بدون اینکه کسی بفهمد چقدر پول دارید یا برای چه کسی می‌فرستید. اگر این فناوری در استیبل‌کوین‌ها پیاده شود، نهادهای نظارتی می‌توانند جلوی پولشویی را بگیرند، بدون اینکه حریم خصوصی شهروندان عادی را لگدمال کنند.