سرمایه‌گذاران هوشمند در این فضا نباید به دنبال خرید و فروش هیجانی باشند. باید بنشینند، با داده‌های بنیادی کار کنند، و سهم‌هایی را انتخاب کنند که هم از نظر ارزندگی وضعیت مناسبی داشته باشند و هم در برابر ریسک‌های سیستماتیک آسیب‌پذیری کمتری نشان دهند.

به گزارش سرمایه فردا، در شرایطی که تورم همه دارایی‌ها را بلعیده، بازار سرمایه تنها بازاری است که تا همین چند وقت پیش جا مانده بود. دلار جهش کرد، طلا رکورد زد، مسکن و خودرو و حتی گوشی موبایل چندین برابر شدند، اما بورس درجا زد. حالا این عقب‌ماندگی دارد جبران می‌شود. شاخص کل رشد خوبی داشته و شاخص هموزن هم سقف زده است. سوال اینجاست: آیا بورس به یک پناهگاه امن در برابر تورم تبدیل شده است؟ پاسخ روشن نیست. فعالان بازار به دو دسته تقسیم شده‌اند: از یک سو، شرکت‌های صادراتی (پتروشیمی و فولاد) که با رفع محاصره دریایی و کاهش اختلاف دلار نیما و آزاد، جان تازه‌ای گرفته‌اند. از سوی دیگر، شرکت‌های ریالی (تولید داخل، مصرف داخل) که هیچ ارتباطی با محاصره دریایی ندارند و مشتری‌های خود را از مرزهای شرق، غرب و شمال تأمین می‌کنند. برخی از این سهم‌ها دیگر ارزندگی ندارند و برخی هنوز جای رشد دارند. با نرخ بهره واقعی عمیقاً منفی و تورم کالایی سنگین، اقبال به بازارهای سرمایه‌ای بیشتر از همیشه است. اما آیا این اقبال ادامه‌دار خواهد بود؟

دو دسته سهم در یک بازار؛ صادراتی‌ها در انتظار رفع محاصره

بازار سرمایه امروز به دو بخش کاملاً مجزا تقسیم شده است. بخش اول، شرکت‌هایی هستند که قبلاً نمادشان بسته بود و مشکلات داشتند و حالا تازه در حال بازگشایی هستند. حدود ۴۲ نماد در این دسته قرار می‌گیرند. بخشی از این نمادها مربوط به زنجیره فولاد است و بخشی دیگر مربوط به زنجیره پتروشیمی.

تحلیلگران معتقدند اگر عدم تخاصم با طرف آمریکایی اتفاق بیفتد و محاصره دریایی باز شود، شرکت‌های پتروشیمی می‌توانند تحولات خوبی را تجربه کنند. فعال اقتصادی دیگر نگرانی از بابت سیاست‌گذار داخلی ندارد، چون فاصله دلار آزاد و نیما کم شده است. به همین دلیل است که بازار این گروه از سهم‌ها را مثبت باز می‌کند، هلدینگ‌هایشان مثبت باز می‌شوند و گاهی صف خرید تشکیل می‌شود. شاخص کل نیز به همین دلیل رشدهای خوبی را تجربه می‌کند.

سهم‌های ریالی؛ قهرمانان بی‌ربط به محاصره دریایی

بخش دوم بازار سرمایه، شرکت‌هایی هستند که تولید داخل و مصرف داخل دارند. این شرکت‌ها یا از مرزهای شرق و غرب صادرات زمینی انجام می‌دهند و یا از مسیر شمال کشور تجارت می‌کنند. این گروه از سهم‌ها هیچ ارتباطی به محاصره دریایی ندارند. بازار این سهم‌ها را با اقبال فراوان می‌خرد. صنایعی مثل سیمان، زراعت، غذایی، و دارویی در این دسته قرار می‌گیرند.

همین اقبال باعث شده که شاخص هموزن (که بیشتر متأثر از سهم‌های کوچک و متوسط است) سقف زنی کند و رشد خوبی داشته باشد. به عبارت دیگر، بازار امروز دیگر فقط به پتروشیمی و فولاد وابسته نیست. سهم‌های ریالی که از تحریم‌ها و محاصره دریایی ضربه نمی‌خورند، دارند موتور رشد بازار را روشن نگه می‌دارند.

آیا بورس یک پناهگاه امن است؟

سوال مهمی که این روزها ذهن سرمایه‌گذاران را درگیر کرده، این است: آیا بورس واقعاً یک پناهگاه امن در برابر تورم است؟ پاسخ قطعی وجود ندارد. هیچ‌کس نمی‌تواند پیش‌بینی کند بازار از این به بعد چه مسیری را طی خواهد کرد.

عدهای معتقدند بازار از این به بعد باید به سمت شرکت‌های ریالی بیاید. شرکت‌هایی که ارزندگی دارند، سودآوری خوبی دارند و هنوز جای رشد دارند. اما تعداد زیادی شرکت هم هستند که نه در دسته صادراتی‌ها قرار می‌گیرند، نه در دسته ریالی‌های ارزنده. بعضی از این شرکت‌ها اصلاً تولیدی ندارند، بعضی مشکل دارند، و بعضی در قیمت‌های فعلی خیلی گران هستند.

به نظر می‌رسد این هفته یا حداکثر هفته آینده، بازار به یک تعادل نسبی برسد. خیلی از سهم‌ها به بازدهی ۵۰ درصدی رسیده‌اند و ممکن است کنفرانس‌هایی تشکیل شود و اطلاعات بیشتری در اختیار بازار قرار گیرد. پس از رسیدن به تعادل، فعالان اقتصادی باید بنشینند و با ماشین حساب دقیق بررسی کنند که کدام سهم‌ها وضعیت بهتری خواهند داشت.

نرخ بهره حقیقی منفی؛ مهم‌ترین محرک بازار

در اقتصاد ایران، مهم‌ترین پارامتر مؤثر بر بازار سرمایه، «نرخ بهره حقیقی» است. الان نرخ بهره حقیقی به شدت منفی است. یعنی تورم و نرخ بهره اسمی اصلاً قابل قیاس با هم نیستند. همین موضوع باعث شده که اقبال به بازارهای سرمایه‌گذاری (از جمله بورس) بسیار افزایش پیدا کند.

دومین پارامتر مهم، نزدیک شدن نرخ دلار توافقی به دلار آزاد است. وقتی سیاست ارزی سرکوب نرخ ارز توافقی را نداریم، شرکت‌های صادرات‌محور خیلی خوب می‌توانند عمل کنند. از طرفی، با حذف شدن ارز ۲۸۵۰۰ تومانی، شرکت‌ها به دلار توافقی متصل شده‌اند و دلار توافقی هم به دلار آزاد متصل شده است. یعنی عملاً این شرکت‌ها رشد جدی سودآوری دلاری را تجربه کرده‌اند. نمونه‌های این تحول را می‌توان در صنایع غذا، دارو و زراعت مشاهده کرد.

وضعیت فعلی مناسب است، اما محتاط باشید

به نظر می‌رسد وضعیت بازار سرمایه فعلاً مناسب باشد و سرمایه‌گذاران توانسته‌اند بازدهی خوبی کسب کنند. اما این به معنای ادامه‌دار بودن این روند نیست. اگر فضای عدم تخاصم با طرف آمریکایی حفظ شود، کلیت بازار سرمایه می‌تواند جذاب باشد و مسیر صعودی خود را ادامه دهد. اما اگر تنش‌ها دوباره بالا بگیرد، حتی بهترین سهم‌های بنیادی هم ممکن است دچار ریزش شوند.

سرمایه‌گذاران هوشمند در این فضا نباید به دنبال خرید و فروش هیجانی باشند. باید بنشینند، با داده‌های بنیادی کار کنند، و سهم‌هایی را انتخاب کنند که هم از نظر ارزندگی وضعیت مناسبی داشته باشند و هم در برابر ریسک‌های سیستماتیک آسیب‌پذیری کمتری نشان دهند. تورم کالایی سنگین است، نرخ بهره حقیقی منفی است، و دلار توافقی به آزاد نزدیک شده است. اینها همه به نفع بورس است. اما هیچ‌کس نمی‌تواند پیش‌بینی کند که فردا چه خبری از مذاکرات می‌رسد. بازار سرمایه هنوز یک پناهگاه امن مطلق نیست. فقط می‌تواند در بلندمدت، بهتر از سایر بازارها ارزش دارایی‌ها را حفظ کند.