بورس در انتظار سیگنال

به گزارش سرمایه فردا، با انتصاب عبدالناصر همتی به عنوان رئیس کل جدید بانک مرکزی، گمانه‌زنی‌ها درباره تغییر جهت سیاست‌های پولی و ارزی کشور شدت گرفته است. پویا مظفری، کارشناس بازار سرمایه، در تحلیلی کوتاه اما جامع، به بررسی تأثیر این تغییر بر بازارها و انتظاراتی که از همتی می‌رود، پرداخت.

همتی ۹۸ با همتی ۱۴۰۴ تفاوت دارد

مظفری با اشاره به سابقه همتی در دوران ریاست پیشین خود بر بانک مرکزی گفت: «ما الزاما نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم همان سیاست‌هایی که در سال‌های ۹۸ و ۹۹ اجرا می‌شد، دوباره تکرار شود. آن موقع فضای کشور فرق می‌کرد؛ فضای سیاسی متفاوت بود، فضای ارزی متفاوت بود، انتظارات کشور متفاوت بود. همه چیز تغییر کرده است.»

وی با یادآوری شرایط خاص آن دوران افزود: «آن موقع کرونا بود و برای اینکه اقتصاد بازیابی شود و دوباره به مدار برگردد، مجبور شدند نرخ بهره را پایین بیاورند. شاید واقعاً آن اتفاق نرخ بهره به آن شدت، دوباره تکرار نشود. ما یک تجربه داریم از ترکیب نرخ بهره پایین و نرخ دلاری که آرام‌آرام با انتظارات بالا می‌رود و از طرف دیگر به دلار آزاد چسبیده است. این ترکیب می‌توانست یک بورس بسیار شاداب ایجاد کند، اما باید منطقی ببینیم که امسال چه می‌شود.»

اولین مأموریت؛ مدیریت نرخ ارز

این کارشناس بازار سرمایه با بررسی سیاست‌های ارزی همتی در دوره قبل گفت: «اولین موضوع، حفظ ارزش پول ملی یا همان مدیریت نرخ ارز است. همتی در دوره قبل سیاستی داشت که صرافی‌های ملی فعالانه در بازار ارز کار می‌کردند و خیلی جدی در این بازار فعال بودند. به هیچ عنوان اینطور نبود که این صرافی‌های کوچک و معاملات تراستی داخل و خارج کشور بی‌تأثیر باشند. این موضوع می‌تواند بیاید و بازار ارز را مدیریت کند و احتمالاً با همان متد می‌تواند جلو برود.»

مظفری تأکید کرد: «البته یک نکته مهم وجود دارد؛ شما نمی‌توانید قیمت تعادلی نرخ ارز را تعیین کنید. این دست رئیس کل نیست. رئیس کل موظف است سیاست‌هایی بگذارد که حرکت به سمت آن قیمت تعادلی را آرام کند، بهتر کند و فشارش به جامعه را کمتر کند. در نظام اقتصادی-سیاسی ایران، رئیس کل نهایتاً ۲۰ درصد می‌تواند روی بخش تعادلی نرخ ارز تأثیر داشته باشد.»

سیاست پولی؛ معمای انبساط یا انقباض

وی در بخش دیگری به سیاست‌های پولی دوران همتی اشاره کرد و گفت: «سیاست‌گذاری پولی در دوره قبل همتی بسیار انبساطی بود و نرخ بهره حقیقی بسیار منفی شد. این موضوع باعث حرکت شدید در تمام بازارها شد. تحریم‌ها هم بود، اما آن برهه جدیدتر بود و آشنایی کمتری با آن وجود داشت.»

مظفری با مقایسه شرایط فعلی با دوران فرزین افزود: «سیاستی که آقای فرزین تا الان داشت، عمدتاً نرخ بهره حقیقی صفر بود. این سیاست از روز اول برای جلوگیری از التهاب بازارها طراحی شده بود، اما شکست خورد؛ مخصوصاً بعد از جنگ ۱۲ روزه شکست خورد و ابتدای سال هم یک بار شکست خورده بود. سیاست بعدی فرزین این بود که نرخ تأمین ارز واردات پایین باشد تا از این روش تورم را کنترل کند که آن هم شکست خورد.»

این تحلیلگر با ابراز تردید درباره مسیر آینده گفت: «من صادقانه باید بگویم نمی‌دانم رئیس کل جدید سیاست پولی را باید انبساطی کند یا انقباضی. اگر از انقباض کم کند، بازارها به شدت ملتهب می‌شوند. این موضوع کاملاً نامشخص است.»

افزایش سرمایه بانک‌ها؛ مأموریت جدی همتی

مظفری نظارت بر بانک‌ها را یکی دیگر از وظایف مهم رئیس کل جدید دانست و گفت: «بحث افزایش سرمایه بانک‌ها خیلی جدی است. الان بانک‌ها برنامه‌هایی می‌دهند برای اینکه بتوانند به استانداردهای سرمایه‌ای مد نظر برسند. همتی در دوره قبل هم روی این موضوع خیلی جدی کار می‌کرد. بحث نظارت بر نظام پرداخت شامل شاپرک و شتاب و پرداخت‌های الکترونیکی هم جزو وظایف اوست که نفر اول ایستاده‌گیر این موضوعات، رئیس کل بانک مرکزی است.

دلار ارزان؛ رابطه متناقض

این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به یک نکته کلیدی درباره دیدگاه همتی نسبت به نرخ ارز گفت: «فکر می‌کنم همتی دنبال کنترل نوسان باشد، نه دنبال ارز ارزان. چنانچه در دوره قبل هم دیدیم، همتی دلار ارزان نمی‌فروخت. نه به مردم، نه با صرافی، نه به صنایع و نه به واردکننده. سرکوب کردن صنایع با دلار ارزان در کارنامه او دیده نمی‌شود.»

وی در مورد سیاست پولی همتی افزود: «فکر می‌کنم جلوی رشد ترازنامه بانک‌ها را بگیرد. این بحث خیلی جدی به نظرم برای او خواهد بود. در بانک‌ها هم بحث افزایش سرمایه یک کار خیلی جدی است که همتی واقعاً اینطور نبود که بی‌تفاوت از کنارش رد شود.»

—

مدیریت انتظارات؛ برگ برنده همتی

مظفری یکی از نقاط قوت همتی را تعامل فعالانه با افکار عمومی دانست و گفت: «همتی با انتظارات خوب بازی می‌کرد. هم فعال بود. دوران وزارت اقتصاد هم همینطور بود. تا یک اتفاقی می‌افتاد که خلاف نظرش بود، در بازارها می‌آمد، گفتگوی ویژه خبری می‌رفت، توییت می‌زد، مطلب می‌نوشت و انتظارات را مدیریت می‌کرد. این یک موضوع بسیار مهم است که در کارنامه او وجود دارد.»

بودجه و همتی؛ محل اختلاف جدی

این تحلیلگر با اشاره به مهمترین انتظار از رئیس کل جدید گفت: «آنچه از همتی انتظار می‌رود این است که سیاست فروش دلار صادراتی را به نرخ نزدیک به آزاد پیگیری کند. این همان چیزی است که در بودجه آمده و فکر می‌کنم محل اختلاف جدی دولت و همتی هم سر همین موضوع بوده است. بودجه مشخصاً می‌گوید دلاری که شرکت‌ها می‌فروشند باید به دلار بازار آزاد نزدیک باشد. این یک موضوع بسیار مهم است که فکر می‌کنم همتی آن را پیگیری کند.»

مظفری در پایان جمع‌بندی کرد: «افزایش سرمایه بانک‌ها، قاعده‌مند شدن پایه پولی و سیاست‌های پولی از دیگر موضوعاتی است که احتمالاً همتی دنبال خواهد کرد. اما اینکه سیاستش انبساطی خواهد بود یا انقباضی، واقعاً نمی‌دانم. امروز اوراق ۳۹ درصد می‌خرم برای یکی از صندوق‌ها و نمی‌دانم همتی این را پایین می‌آورد یا نه. در مجموع، ترکیب همتی و وزیر اقتصاد جدید را با بودجه‌ای که آمده، می‌تواند نویدبخش اتفاقات خوبی باشد. امیدوارم این ترکیب کمک کند.»

کارشناس بازار سرمایه، با بررسی کارنامه عبدالناصر همتی در دوران ریاست پیشین بر بانک مرکزی گفت: «همتی دلار ارزان نمی‌فروخت، نه به مردم و نه به صنایع، اما سیاست پولی او در دوره جدید با توجه به تغییر شرایط، یک معمای بزرگ است. نمی‌دانم نرخ بهره ۳۹ درصد را پایین می‌آورد یا نه.»

مدیریت انتظارات با توییت

پویا مظفری، یکی از نقاط قوت رئیس کل جدید بانک مرکزی را تعامل فعالانه با افکار عمومی دانست و گفت: «همتی در دوران قبل، تا اتفاقی می‌افتاد خلاف نظرش، می‌آمد توییت می‌زد، مطلب می‌نوشت، گفتگوی ویژه خبری می‌رفت و انتظارات را مدیریت می‌کرد. این برگ برنده او در شرایط پرالتهاب کنونی است.»

یک کارشناس بازار سرمایه با اشاره به سابقه انبساطی همتی در دوره قبل، از عدم قطعیت درباره مسیر آینده سیاست پولی خبر داد و گفت: «اگر از انقباض کم کند، بازارها به شدت ملتهب می‌شوند. امروز اوراق ۳۹ درصد می‌خرم و واقعاً نمی‌دانم رئیس کل جدید این نرخ را پایین می‌آورد یا نه.»

تأثیر انتصاب عبدالناصر همتی بر بازارهای مالی را بررسی کرد و گفت: «احتمالاً سیاست فروش دلار صادراتی به نرخ نزدیک به آزاد که در بودجه آمده، محل اختلاف جدی دولت و همتی بود و حالا باید ببینیم او چگونه این موضوع را پیگیری می‌کند. افزایش سرمایه بانک‌ها و قاعده‌مند شدن پایه پولی از دیگر مأموریت‌های جدی اوست.»