بازگشت آخرین پانداها

به گزارش سرمایه فردا، خانه پاندای باغ‌وحش اوئنو در توکیو این روزها شلوغ‌تر از همیشه است؛ بازدیدکنندگانی که ساعت‌ها زودتر آمده‌اند تا برای آخرین بار با شائو شائو و لی‌لی، دوقلوهای محبوب متولد ۲۰۲۱، خداحافظی کنند. هفته آینده این دو پاندا که طبق قرارداد در مالکیت چین هستند، به سیچوان بازگردانده می‌شوند و ژاپن برای نخستین بار از سال ۱۹۷۲ بدون پاندا خواهد ماند؛ نشانه‌ای نمادین از سردی بی‌سابقه روابط پکن و توکیو.

پانداها طی نیم قرن گذشته فراتر از جاذبه گردشگری، نماد دوستی چین و ژاپن بوده‌اند و بیش از ۳۰ قلاده از آنها در این مدت به ژاپن قرض داده شده است. اما تنش‌های ژئوپلیتیک اخیر، به‌ویژه اظهارات سانائه تاکائیشی، نخست‌وزیر محافظه‌کار ژاپن که گفته بود در صورت حمله چین به تایوان ممکن است نیروهای دفاع شخصی ژاپن مداخله کنند، همه‌چیز را تغییر داده است. پکن این سخنان را «دخالت» توصیف کرد و در واکنش، گردشگری، برنامه‌های فرهنگی و اکنون «دیپلماسی پاندا» را عملاً متوقف کرده است.

چین تاکنون با وجود درخواست‌های رسمی دولت توکیو، هیچ برنامه‌ای برای ارسال پانداهای جدید اعلام نکرده و رسانه‌های دولتی این کشور نیز احتمال ازسرگیری این همکاری را «بسیار کم» می‌دانند؛ مگر آنکه تنش‌ها کاهش یابد. در ژاپن، این وضعیت موجی از ناراحتی عمومی ایجاد کرده؛ بازدیدکنندگان که با قرعه‌کشی انتخاب می‌شوند، ساعت‌ها در صف می‌ایستند تا آخرین نگاه را به پانداها بیندازند و برخی از آنها می‌گویند احساس می‌کنند «تنبیه» شده‌اند.

در حالی‌که نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد ایستادگی تاکائیشی در برابر فشار چین محبوبیت او را افزایش داده، تحلیلگران معتقدند پکن عملاً با بازگرداندن پانداها پیام روشنی درباره حساسیت موضوع تایوان ارسال کرده است. آنگونه که پژوهشگران روابط دو کشور می‌گویند، پانداها «پیشران سیاست» نیستند، بلکه «آینه روابط»اند؛ حضوری که وقتی روابط گرم است آسان می‌شود و وقتی روابط سرد می‌شود، پایان می‌گیرد. یکشنبه، آخرین گروه بازدیدکنندگان با بلیت‌های قرعه‌کشی‌شده در اوئنو جمع خواهند شد تا بدرقه‌ای احساسی برای دوقلوهای محبوب رقم بزنند. بیرون محوطه، کسانی که نتوانسته‌اند وارد شوند با ماکت‌های پاندا عکس می‌گیرند و بنری بر دیوار پیام کوتاهی را تکرار می‌کند که شاید پایان یک دوره را رقم بزند: «متشکریم شائو شائو.»