فینال جام جهانی ۲۰۲۶ با شکستن همه رکوردهای تماشاگر و سرگرمی، بزرگترین ستارههای موسیقی، سینما و تلویزیون را گرد هم آورد تا در نمایشی فشرده و باشکوه، بزرگترین ویترین سرگرمی جهان را خلق کنند
رامتین لطیفی: فینال جامجهانی ۲۰۲۶ در ورزشگاه متلایف نیوجرسی، بیش از آنکه یک مسابقه فوتبالی باشد، به نمادی از جذابیت جهانی فوتبال و صنعت سرگرمی تبدیل شد. اسپانیا با گل دقیقههای اضافه فران تورس، آرژانتین را با نتیجه ۱ بر صفر شکست داد و عنوان قهرمانی را کسب کرد اما آنچه این رویداد را ماندگار کرد، استقبال بیسابقه تماشاگران بود.
برآوردهای اولیه نشان میدهد این فینال با حدود ۱.۵ تا ۱.۸ میلیارد مخاطب جهانی، رکورد فینال ۲۰۲۲ قطر با ۱.۴۲۲ میلیارد تماشاگر را شکست و در مقایسه با ادوار پیشین جهش چشمگیری داشت: فینال ۲۰۱۸ روسیه با ۱.۱۲ میلیارد، ۲۰۱۴ برزیل با ۱.۰۱۳ میلیارد و ۲۰۱۰ آفریقای جنوبی با ۹۰۹.۶ میلیون تماشاگر. میزبانی مشترک آمریکا، کانادا و مکزیک، فرمت ۴۸ تیمی، حضور ستارگانی مانند لیونل مسی و لامین یامال و پوشش گسترده دیجیتال از عوامل کلیدی این افزایش بودند.
البته میزبانی آمریکا نیز سبب شد تا مردم این کشور که علاقه چندانی به فوتبال ندارند هم به جمع تماشاگران بپیوندند و تعداد مخاطبان این دوره را ارتقا دهند. به این ترتیب، فینال جامجهانی ۲۰۲۶ نهتنها از نظر تعداد تماشاگران، بلکه در آمیختگی ورزش با سرگرمی، استانداردهای جدیدی تعریف کرد. این رویداد بار دیگر تأیید کرد که فینال جامجهانی، پرتماشاگرترین رویداد ورزشی جهان است و فوتبال فراتر از یک بازی، زبانی جهانی برای اتحاد و هیجان بهشمار میرود.
نسخه فوتبالی سوپربول
فیفا و برگزارکنندگان مسابقات تصمیم گرفتند نسخه فوتبالی نمایشهای پرزرقوبرق «سوپربول» یا همان فینال لیگ ملی فوتبال آمریکایی را به نمایش بگذارند؛ نمایشی که در آن، هر ثانیه ارزش طلا داشت و هیچ ستارهای فرصت خودنمایی طولانی پیدا نمیکرد. آغاز این کنسرت با حضور مدونا بود؛ حضوری که بیش از آنکه به یک اجرای زنده شباهت داشته باشد، به یک سکانس سینمایی میمانست.
ویدیویی که به نظر از پیش ضبط شده بود، دو اسطوره فوتبال برزیل، رونالدو و رونالدینیو را نشان میداد که سوار بر یک جیپ از تونلهای زیر ورزشگاه عبور میکنند. آنها پس از پیمودن مسیری طولانی وارد زمین شدند، اما زمانی که به مرکز میدان رسیدند، ترانه «موسیقی» به پایان رسیده بود و سهم مدونا تنها گرفتن دستان دو اسطوره فوتبال و بالا بردن آنها در برابر تماشاگران بود.
پس از آن نوبت به گوستاوو دودامل، رهبر نامدار ارکستر، رسید تا قطعه مشهور «ارتش هفت ملت» را رهبری کند. اجرایی که برای مخاطبان ایرانی یک غافلگیری ویژه نیز داشت. بیژن مرتضوی در کنار دودامل روی صحنه حاضر شد و با نوازندگی خود، یکی از متفاوتترین لحظات این مراسم را رقم زد؛ حضوری کوتاه اما قابل توجه که نام یک هنرمند ایرانی را در کنار بزرگترین چهرههای موسیقی جهان قرار داد.
سپس نوبت به گروه کرهای بیتیاس رسید. این گروه تنها یک دقیقه و ۴۰ ثانیه فرصت داشت تا بخشی از ترانه پرطرفدار «دینامیت» را اجرا کند؛ زمانی که شاید برای یک اجرای معمولی بسیار کوتاه باشد اما در این نمایش فشرده، فرصتی برابر با دیگر فوقستارهها محسوب میشد. یکی از غیرمنتظرهترین بخشهای مراسم، ورود جیسون سودیکیس در نقش شخصیت محبوب «تدلاسو» بود. او با همان لحن و شخصیت آشنای سریال، جاستین بیبر را با گیتار به میدان آورد تا خواننده کانادایی نسخهای آکوستیک از ترانه «همهچیز هلهلویا» از آلبوم «سواگ ۲» را به تنهایی اجرا کند؛ اجرایی صمیمی که در تضاد با شکوه و هیاهوی دیگر بخشهای مراسم قرار داشت.
در ادامه، شکیرا و خواننده نیجریهای برنا بوی روی صحنه آمدند و ترانه «دای دای»؛ سرود رسمی جام جهانی ۲۰۲۶ را اجرا کردند. این اجرا که با رقص، نورپردازی و جلوههای ویژه همراه بود، یکی از پرانرژیترین لحظات کنسرت به شمار میرفت و ورزشگاه را به وجد آورد اما درست زمانی که شمارش معکوس پایان برنامه آغاز شده بود، شخصیتهای دوستداشتنی ماپتها بار دیگر وارد صحنه شدند و این بار در کنار کریس مارتین، خواننده گروه «کولدپلی»، آخرین دقایق این نمایش ۱۱ دقیقهای را به پایان رساندند.
از پست مالون تا تیموتی شالامی؛ ستارهها همهجا بودند
شگفتیهای مراسم فینال تنها به کنسرت میان دو نیمه محدود نشد. پیش از آغاز مسابقه، پست مالون با اجرای سه قطعه فضای ورزشگاه را گرم کرد و آیشو اسپید، استریمر و چهره مشهور شبکههای اجتماعی، ترانه «جام جهانی» را برای هواداران اجرا کرد. اندکی پیش از سوت آغاز بازی نیز جنیفر هادسون سرود ملی ایالات متحده را خواند و سپس رابی ویلیامز، نیکول شرزینگر و لائورا پائوزینی با اجرای ترانه رسمی دیگر فیفا با عنوان «اشتیاق»، حالوهوای مراسم را تکمیل کردند.
در بخش دیگری از برنامه، تام کروز با سخنرانی کوتاهی از اهمیت این رویداد جهانی گفت و در واپسین لحظات پیش از آغاز مسابقه، تیموتی شالامی با ورود به زمین و آوردن توپ رسمی مسابقه، آخرین پرده از نمایش پرستاره افتتاحیه را کامل کرد. اگرچه محدودیت زمانی ۱۱دقیقهای باعث شد هیچیک از این فوقستارهها بیش از حدود دو دقیقه روی صحنه نباشند اما همین زمان اندک نیز کافی بود تا فیفا یکی از پرستارهترین و پرهزینهترین برنامههای تاریخ جامجهانی را به نمایش بگذارد؛ نمایشی که بیش از آنکه یک کنسرت باشد، رژهای از مشهورترین چهرههای موسیقی، سینما، تلویزیون و فوتبال جهان بود؛ رژهای که نشان داد جام جهانی امروز تنها یک تورنمنت ورزشی نیست، بلکه بزرگترین صحنه صنعت سرگرمی جهان نیز به شمار میرود.
جام جهانی ۲۰۲۶ به روایت آمار
جامجهانی ۲۰۲۶ نهتنها از نظر ورزشی بلکه در ابعاد اقتصادی، گردشگری و زیرساختی نیز رکوردهای بیسابقهای بر جای گذاشت. این تورنمنت ۴۸ تیمی که در ۱۶ شهر سه کشور میزبان یعنی ایالات متحده، کانادا و مکزیک برگزار شد، بیش از ۶.۲۵ میلیون تماشاگر حضوری را به ورزشگاهها کشاند و اشغال ۹۹.۷ درصدی صندلیها را ثبت کرد. البته تعداد کل مسافران و گردشگران در دوره جامجهانی در این کشورها به بیش از ۱۳ میلیون نفر رسید.
سه کشور میزبان میلیاردها دلار برای آمادهسازی زیرساختها سرمایهگذاری کردند. ایالات متحده به عنوان اصلیترین میزبان، بیشترین سهم را در نوسازی استادیومها و حملونقل داشت. کانادا و مکزیک نیز بر بهبود امکانات شهری و استادیومهای موجود تمرکز کردند. هرچند ارقام دقیق نهایی هنوز در حال نهاییسازی است اما برآوردهای اولیه نشاندهنده هزینههای ۱۴ تا ۲۱ میلیارد دلاری برای کل پروژه است که بخش عمده آن توسط بخش خصوصی و درآمدهای تبلیغاتی جبران شد.
جالب است بدانید قطر که زیرساختهای لازم ورزشی و حمل و نقل را نداشت و مجبور شد تمامی آنها را بسازد، برای میزبانی جامجهانی بیش از ۲۲۰ میلیارد هزینه کرد اما این سه کشور به دلیل دارا بودن زیرساختهای حمل و نقل، هتلهای متعدد و استادیومهای ورزشی، هزینه چندانی را متحمل نشدند. برای مثال نوسازی استادیومها و زیرساختهای شهری و حمل و نقل برای آمریکا تنها ۸ میلیارد دلار هزینه در پی داشته است.
گفتنی است، مثل همیشه فیفا برنده اصلی جام جهانی است و از این رویداد سود قابلتوجهی برده. درآمدهای مستقیم فیفا از حق پخش تلویزیونی، اسپانسرها و بلیتفروشی حاصل شده است. این رقم در جامجهانی قطر ۷.۵ میلیارد دلار اعلام شده بود و در این جامجهانی به دلیل افزایش تعداد تیمها و افزایش فروش حق پخشهای تلوزیونی، حدود ۱۷ میلیارد دلار تخمین زده میشود.
