افزایش کسری بازار نفت؛ اقتصاد جهان در تیررس

مقیاس فاجعه؛ ۱۰ میلیون بشکه در روز پشت تنگه

برای درک ابعاد این بحران، کافی است نگاهی به آمار بیندازیم. حدود ۹ تا ۱۰ میلیون بشکه نفت خام که روزانه از طریق تنگه هرمز عبور می‌کرد، حالا یا اصلاً صادر نمی‌شود یا با اختلال شدید و هزینه‌های بیمه و حمل چندبرابری مواجه است. این رقم تقریباً معادل ۱۰ درصد از کل مصرف روزانه نفت جهان است. وقتی یک‌دهم نفت دنیا در گروگان یک گذرگاه باریک بیفتد، قیمت‌ها فقط بالا نمی‌روند؛ جهش می‌کنند. شاخص‌های بورس لندن و نیویورک در روزهای اخیر این واقعیت را به خوبی نشان داده‌اند.

کسری ۱۱ میلیون بشکه‌ای در کمین است

اما بدترین خبر را کارشناسان برای ماه‌های آینده پیش‌بینی کرده‌اند. در حال حاضر، بسیاری از کشورهای واردکننده نفت از ذخایر راهبردی خود استفاده می‌کنند تا کمبود را جبران کنند. آمریکا، چین، هند و کشورهای اروپایی طی هفته‌های اخیر حجم قابل توجهی از این ذخایر را روانه بازار کرده‌اند. اما این ذخایر نامحدود نیستند. پیش‌بینی می‌شود با ادامه اختلالات، پس از اتمام این منابع، شکاف عرضه دوباره به سطح ۱۱ میلیون بشکه در روز بازگردد. یعنی حتی بیشتر از وضعیت فعلی.

نقد این سناریو: ۱۱ میلیون بشکه کسری یعنی چه؟ یعنی قیمت نفت می‌تواند از مرز ۱۵۰ دلار هم عبور کند. یعنی بنزین در جایگاه‌های پمپ بنزین در سراسر جهان دو تا سه برابر شود. یعنی تورم مواد غذایی و کالاهای اساسی یک جهش تاریخی دیگر را تجربه کند. و یعنی بانک‌های مرکزی جهان که تازه نفس‌هایشان به شماره افتاده، دوباره مجبور شوند نرخ بهره را بالا ببرند و اقتصادهای در حال احیا را دوباره به سمت رکود بفرستند.

بازیگران بازنده و برنده؛ چه کسی بیشتر از همه می‌سوزد؟

بازندگان اول: آسیا بدون نفت خلیج فارس. ژاپن، کره جنوبی، چین و هند، بزرگ‌ترین واردکنندگان نفت از خلیج فارس هستند. ژاپن و کره که تقریباً تمام نفت خود را وارد می‌کنند و سهم خلیج فارس در سبد وارداتی آنها بیش از ۷۰ درصد است، در خط مقدم آسیب قرار دارند. صنایع سنگین این کشورها که با نفس‌های آخر کار می‌کنند، حالا با قبض‌های انرژی سرسام‌آور مواجه خواهند شد.

بازندگان دوم: اروپای بدون گاز و نفت. اروپا پس از جنگ اوکراین، وابستگی خود به روسیه را کاهش داد اما وابستگی به خلیج فارس را افزایش داد. اختلال در تنگه هرمز، یعنی خط تولید کارخانه‌های آلمان و فرانسه دوباره به خطر می‌افتد.

برنده بی‌چون‌وچرا: روسیه. ولادیمیر پوتین این روزها شاهد تحقق رویای خود است. نفت روسیه که با تحریم‌های غرب دست و پنجه نرم می‌کرد، حالا با کسری ۱۱ میلیون بشکه‌ای جهان، به کالایی راهبردی تبدیل شده است. چین و هند که پیش‌تر تحت فشار غرب خرید نفت از روسیه را کاهش داده بودند، حالا با کمال میل و با قیمت‌های بالاتر، نفت روسیه را می‌خرند.

چشم‌انداز بازار نفت

کسری ۱۱ میلیون بشکه‌ای نفت در سایه جنگ، بزرگ‌ترین شوک عرضه به بازارهای جهانی از زمان بحران نفتی ۱۹۷۹ است. اگر تنگه هرمز تا چند ماه دیگر بازگشایی نشود، جهان با ترکیب سمی «رکود تورمی» مواجه خواهد شد: از یک سو رشد اقتصادی پایین می‌آید، از سوی دیگر تورم اوج می‌گیرد.

توصیه به سرمایه‌گذاران: طلا و اوراق قرضه دولتی آمریکا، دو پناهگاه امن سنتی، در این شرایط می‌توانند بخشی از سبد سرمایه‌گذاری را پوشش دهند. سهام شرکت‌های انرژی و سوخت‌های جایگزین نیز می‌توانند در کوتاه‌مدت بازدهی بالایی داشته باشند. اما سهام صنایع انرژی‌بر مانند حمل‌ونقل، فولاد و خودروسازی، تا پایان بحران تحت فشار خواهند بود. هوشمندانه عمل کنید، از تصمیمات هیجانی بپرهیزید و منتظر روزهای روشن‌تر باشید. پایان این بحران، پایان جنگ است و بس.