اثر جنگ بر رمزارزها

به گزارش سرمایه فردا، امروز، بازار ارزهای دیجیتال با یک شوک سنگین و ناگهانی روبه‌رو شد. بیت‌کوین که تا پیش از اعلام خبر حمله اسرائیل و آمریکا به ایران در محدوده ۶۶ هزار دلار نوسان می‌کرد، در عرض چند دقیقه سقوط کرد و تا ۶۳,۸۴۰ دلار پایین آمد. بیش از ۱۰۰ میلیون دلار پوزیشن لانگ اهرمی لیکویید شد و کندل‌های فروش پرحجم، یکی پس از دیگری ظاهر شدند. این سقوط فقط برای بیت‌کوین نبود. شاخص عملکرد ۲۰ ارز بزرگ بازار را نشان می‌دهد، در ۲۴ ساعت بیش از ۶ درصد افت کرد. اتریوم بیش از ۸ درصد سقوط کرد و آلت‌کوین‌ها مانند سولانا و دوج تا ۱۰ درصد ریزش داشتند. کل بازار کریپتو در این موج نزولی، ده‌ها میلیارد دلار از ارزش خود را از دست داد.

اما چرا بازار ارزهای دیجیتال اینقدر سریع و شدید به این خبر واکنش نشان داد؟ پاسخ در ماهیت این دارایی‌ها نهفته است. ارزهای دیجیتال، برخلاف تصوری که گاهی درباره «طلای دیجیتال» بودنشان وجود دارد، در عمل رفتاری شبیه به دارایی‌های پرریسک دارند. وقتی خبرهای بد می‌رسد، سرمایه‌گذاران به سمت امنیت فرار می‌کنند و کریپتو معمولاً اولین جایی است که فروخته می‌شود.

الگوی تکراری در تاریخ بازارهای مالی

اتفاقی که امروز افتاد، یک الگوی تکراری در تاریخ بازارهای مالی است. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که تنش‌های ژئوپلیتیکی در خاورمیانه معمولاً سه اثر همزمان بر بازارهای مالی دارند. اول، قیمت کالاهایی مثل نفت بالا می‌رود و انتظارات تورمی را افزایش می‌دهد. دوم، دلار آمریکا به طور موقت تقویت می‌شود که این خود فشار بیشتری بر بازار کریپتو وارد می‌کند. و سوم، اگر تنش‌ها ادامه پیدا کند، ممکن است در میان‌مدت بحث «دارایی امن» بودن بیت‌کوین دوباره مطرح شود و سرمایه به سمت آن برگردد. در سه ساعت اولیه پس از آغاز تنش‌ها، ۶۵۰ میلیارد دلار به سمت بازار فلزات گرانبها سرازیر شد. طلا ۱.۳۳ درصد رشد کرد و نقره ۳.۸۲ درصد بالا رفت. این یعنی سرمایه‌ها به سرعت از دارایی‌های پرریسک به سمت دارایی‌های امن کلاسیک حرکت کردند.

در چنین شرایطی، همه ارزهای دیجیتال به یک اندازه آسیب نمی‌بینند. یک سلسله‌مراتب از مقاومت و آسیب‌پذیری وجود دارد. بیت‌کوین در این ریزش حدود ۶.۴۴ درصد سقوط کرد و به ۶۳,۶۵۱ دلار رسید. هر چند این عدد بزرگی است، اما نسبت به خیلی از آلت‌کوین‌ها کمتر آسیب دید. دلیلش نقدینگی بالاتر و پذیرش گسترده‌تر بیت‌کوین است. با این حال، سطح حمایت ۶۲ تا ۶۳ هزار دلار برای بیت‌کوین حیاتی است. اگر این سطح بشکند، احتمال لیکوییدی شدن زنجیره‌وار و سقوط بیشتر وجود دارد. در مقابل، آلت‌کوین‌های بزرگ مثل اتریوم، سولانا و سایر آلت‌کوین‌ها آسیب بسیار شدیدتری می‌بینند. اتریوم با بیش از ۸ درصد سقوط به محدوده ۱,۸۳۵ دلار رسید. سولانا تا ۹ تا ۱۰ درصد ریزش داشت. دلیلش روشن است: در شرایط بحران، سرمایه‌گذاران ابتدا دارایی‌های پرریسک‌تر را می‌فروشند و اگر لازم باشد، بعداً به سراغ بیت‌کوین می‌روند. همچنین برخی ارزهای دیجیتال که در کشورهای منطقه خاورمیانه یا بازارهای نوظهور محبوبیت بیشتری دارند، ممکن است فشار مضاعفی را تجربه کنند. سرمایه‌گذاران منطقه‌ای که مستقیماً تحت تأثیر جنگ قرار می‌گیرند، برای تأمین نقدینگی یا کاهش ریسک، دارایی‌های خود را می‌فروشند.

یکی از مهم‌ترین مکانیسم‌هایی که در این ریزش‌ها فعال می‌شود، لیکوییدی شدن پوزیشن‌های اهرمی است. در عرض ۱۵ دقیقه اول پس از اعلام خبر حمله، بیش از ۱۰۰ میلیون دلار پوزیشن لانگ لیکویید شد. در ۲۴ ساعت، این رقم به بیش از ۴۴۵ میلیون دلار رسید و بیش از ۱۳۵ هزار معامله‌گر موقعیت‌های خود را از دست دادند. این یک اثر گلوله برفی دارد. وقتی قیمت شروع به سقوط می‌کند، پوزیشن‌های اهرمی لیکویید می‌شوند، که خود فشار فروش بیشتری ایجاد می‌کند، که باعث سقوط بیشتر و لیکوییدی شدن پوزیشن‌های بعدی می‌شود. این چرخه تا جایی ادامه پیدا می‌کند که یا تقاضای خرید قوی وارد شود، یا اهرم‌ها از بازار پاک شوند.

بازارهای سنتی سهام تعطیل بودند

تحلیلگران به یک نکته مهم اشاره می‌کنند که این حمله در روزی رخ داد که بازارهای سنتی سهام تعطیل بودند. در چنین شرایطی، ارزهای دیجیتال که ۲۴ ساعته و ۷ روز هفته معامله می‌شوند، به عنوان یک «شیر اطمینان» برای احساسات بازار عمل می‌کنند. سرمایه‌گذارانی که می‌خواهند ریسک خود را کاهش دهند، ابتدا در بازار کریپتو اقدام به فروش می‌کنند. به همین دلیل، گاهی ریزش آخر هفته کریپتو می‌تواند پیش‌نمایشی از واکنش بازارهای سنتی در روز بعد باشد.

حالا باید دید در روزهای آینده چه خواهد شد. تحلیل‌گران سه سناریو برای آینده نزدیک ترسیم می‌کنند. سناریوی اول که احتمال بیشتری هم دارد، واکنش محدود ایران است، مثلاً با حملات موشکی یا پهپادی نمادین. در این صورت، بیت‌کوین ممکن است کمی بیشتر تا محدوده ۶۲ هزار دلار پایین برود، اما ظرف یکی دو روز تثبیت شود. سناریوی دوم با احتمال متوسط، تشدید درگیری‌ها و واکنش گسترده ایران است. در این حالت، بیت‌کوین ممکن است ۶۰ هزار دلار را هم آزمایش کند و نفت به بالای ۱۰۰ تا ۱۲۰ دلار برسد. آلت‌کوین‌ها آسیب بسیار شدیدتری خواهند دید. سناریوی سوم با احتمال پایین، کاهش تنش و آتش‌بس سریع است. در این صورت، بیت‌کوین ممکن است سریعاً بازگردد. الگوهای تاریخی نشان می‌دهد که پس از بحران‌های ژئوپلیتیکی، بیت‌کوین به طور متوسط ۳۰ درصد در ۵۰ روز بازگشت داشته است.

آنچه امروز در بازار ارزهای دیجیتال دیدیم، یک درس مهم داشت در چشم طوفان جنگ، سرمایه‌گذاران به سمت دلار، طلا و اوراق قرضه فرار می‌کنند، نه به سمت کریپتو. در روزهای آینده، چشم‌ها به دو نقطه دوخته شده؛ اول، تحولات میدانی و واکنش ایران به این حمله. دوم، سطح ۶۲ هزار دلار برای بیت‌کوین. اگر این سطح حفظ شود، احتمال بازگشت وجود دارد. اگر بشکند، باید منتظر موج بعدی فروش باشیم.

برای معامله‌گران، این شرایط شمشیری دولبه است. از یک سو، نوسانات شدید فرصت‌های کوتاه‌مدت ایجاد می‌کند. از سوی دیگر، استفاده از اهرم در این شرایط می‌تواند یک اشتباه مرگبار باشد. توصیه تحلیلگران این است: تا روشن شدن وضعیت، از معاملات اهرمی دوری کنید و منتظر بمانید تا گرد و غبار بنشیند. بازار کریپتو این روزها شبیه دریایی است که طوفانی شده؛ بهتر است قایق‌های کوچک اهرمی را به ساحل بکشیم و صبر کنیم تا هوا آرام شود.

بازار ارزهای دیجیتال موشک باران شد

شنبه، ۹ اسفند ۱۴۰۴، آسمان موشکی شد و بازار دیجیتال هم فرو ریخت. همزمان با آغاز حملات گسترده آمریکا و اسرائیل به ایران، بازار ارزهای دیجیتال یکی از شدیدترین شوک‌های تاریخ خود را تجربه کرد. در عرض تنها یک ساعت، ۱۲۸ میلیارد دلار از ارزش کل بازار کریپتو محو شد و بیت‌کوین تا ۶۳,۰۳۸ دلار سقوط کرد. این گزارش روایت سقوطی است که نه از روی نمودارها، که از آسمان تهران آغاز شد.

هفته‌ای که به شنبه سیاه ختم شد، با امید آغاز شده بود. دور سوم مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در ژنو در جریان بود و سرمایه‌گذاران به کاهش تنش‌ها دل بسته بودند. آنها به دیپلماسی اعتقاد داشتند و برای روزهای آرام پس از توافق برنامه می‌ریختند. اما مذاکرات فروپاشید و فضای دیپلماسی جای خود را به غرش جنگنده‌ها داد. بازار کریپتو که هفته را با امید به توافق آغاز کرده بود، در روزهای پایانی با نشانه‌های هشدار مواجه شد. شاخص S&P ۵۰۰ و نزدک ریزش کردند، انویدیا ۴.۲ درصد سقوط کرد و داده‌های تورم آمریکا بالاتر از حد انتظار منتشر شد. اما هیچ‌کس آماده شوک شنبه نبود. هیچ کس فکر نمی‌کرد که صلح تا این حد شکننده باشد.

ساعت ۶ صبح شنبه، بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ همزمان عملیات نظامی گسترده‌ای را با نام‌های «شیر غران» و «خشم حماسی» علیه ایران اعلام کردند. چند دقیقه بعد، انفجارهایی در تهران و چندین استان دیگر گزارش شد. خبرگزاری‌ها یکی پس از دیگری تصاویر دودگرفته آسمان تهران را مخابره می‌کردند و جهان در شوک فرو رفته بود. واکنش بازار کریپتو اما فوری و بی‌رحم بود. در عرض ۱۵ دقیقه، بیش از ۱۰۰ میلیون دلار پوزیشن لانگ لیکویید شد. مجموع لیکوییدها در یک ساعت از ۱۳۶ میلیون دلار گذشت. حجم فروش مشتقات بیت‌کوین در یک ساعت ۱.۸ میلیارد دلار افزایش یافت. گویی بازار دیجیتال، بازتابی از انفجارهای تهران بود.

سوزانا استریتر، استراتژیست ارشد سرمایه‌گذاری در وِلت کلاب، می‌گوید: «اگرچه خطر درگیری به دلیل تجمع نیروهای آمریکا در خلیج‌فارس در حال جوشیدن بود، اما امیدها به مذاکرات تازه بسته شده بود و اقدام نظامی قاطع زودتر از آنچه انتظار می‌رفت رخ داد.» اما شاید مهم‌ترین روایت این سقوط، تغییر هویت بیت‌کوین باشد. جاستین د‌نتان، رئیس تحقیقات آرکتیک دیجیتال، توضیح می‌دهد: «مثل همیشه، وقتی رویدادهای بحرانی در رخ می‌دهد، بیت‌کوین نقش شیر فشار را بازی می‌کند.» اما واقعیت تلخ‌تر این است: بیت‌کوین دیگر «طلای دیجیتال» نیست. در ماه‌های اخیر، مسیر طلا و بیت‌کوین از هم جدا شده است. وقتی طلا به دلیل تقاضای سرمایه‌گذاران برای پناهگاه امن به اوج می‌رفت، بیت‌کوین در سراشیبی سقوط قرار داشت. رویایی که سال‌ها برای آن ساخته شده بود، در برابر اولین طوفان واقعی نقش بر آب شد.

در این میان، تنها یک دارایی مسیر متفاوتی را پیمود. گلدجر، استیبل‌کوین طلاپشتوانه، با ۴.۴۱ درصد رشد به ۱۷۱.۰۸ دلار رسید. این یعنی سرمایه‌گذارانی که به دنبال پناهگاه امن بودند، به جای بیت‌کوین، به سراغ دارایی رفتند که واقعاً با طلا پشتیبانی می‌شود. آنها دیگر به شعارها اعتقاد نداشتند؛ می‌خواستند چیزی را در دست بگیرند که واقعاً ارزش دارد. در مقابل، سولانا با سقوط ۷.۴ درصدی، بایننس کوین با ۸.۲۸ درصد کاهش و دوج‌کوین با ریزش ۱۱.۰۷ درصدی، تصویری از وحشت فراگیر در بازار آلت‌کوین‌ها ترسیم کردند. ریپل نیز ۹.۶۸ درصد سقوط کرد. سیلوین اولیو، تحلیلگر کریپتوکوانت، درباره این سقوط می‌گوید: «جریان‌ها بیشتر توسط احساسات و مدیریت ریسک هدایت می‌شوند تا پویایی‌های ساختاری، که نیاز به رویکردی محتاطانه دارد.»

بیت‌کوین در محدوده ۶۴,۰۰۰ دلار تثبیت شد

بیت‌کوین در محدوده ۶۴,۰۰۰ دلار تثبیت شده، اما این تثبیت شکننده است. تحلیلگران سطح ۶۰,۰۰۰ دلار را به عنوان آخرین سنگر حمایتی معرفی کرده‌اند. شکست این سطح می‌تواند سقوط تا ۵۵,۰۰۰ دلار را به دنبال داشته باشد. با این حال، تاریخ پرونده جالبی دارد. پس از درگیری ژوئن ۲۰۲۵ که اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران حمله کرد، بیت‌کوین حدود ۶ درصد سقوط کرد، اما در دو ماه بعد ۶۲ درصد رشد کرد و به بالاترین سطح تاریخی خود رسید. تحلیلگران این پدیده را «اثر فنری» می‌نامند. اما تفاوت امروز با گذشته در یک چیز است: بازار شکننده‌تر است. بیت‌کوین از اوج ۱۲۶,۰۰۰ دلاری اکتبر ۲۰۲۵ تا امروز حدود ۵۰ درصد سقوط کرده. اهرم‌های سنگین تا حد زیادی تخلیه شده‌اند، اما اعتماد هنوز بازنگشته است. اعتماد، آن سرمایه نامرئی، در این بازار دیگر یافت نمی‌شود.

۹ اسفند ۱۴۰۴، روزی فراموش‌نشدنی در تاریخ کریپتو بود. نه فقط به خاطر سقوط ۱۲۸ میلیارد دلاری در یک ساعت، بلکه به خاطر پایان یک افسانه. دیگر بیت‌کوین «طلای دیجیتال» نیست. دیگر در بحران‌ها پناهگاه امن محسوب نمی‌شود. با تشدید تنش‌ها و احتمال گسترش درگیری به کشورهای همسایه که میزبان پایگاه‌های آمریکا هستند، چشم‌انداز کریپتو برای روزهای آینده مبهم است. سرمایه‌گذاران خرد در دو راهی فروش با زیان یا انتظار برای بازگشت، سرگردان مانده‌اند. شنبه‌ای که با انفجار در تهران آغاز شد، با سقوط در بیت‌کوین پایان یافت. در بازار کریپتو، آرامش قبل از طوفان، همیشه فریبنده است. و این بار، طوفان از راه رسید و همه چیز را با خود برد.