آلودگی نشت نفت نمایان شد

لیلا مرگن: جنگ تحمیلی ۴۰ روزه و نشت نفتی حاصل از آن، یکی از غنی‌ترین اکوسیستم‌های جنوب کشور را نشانه رفته است. جنگل‌های حرا که زندگی بسیاری از پرندگان و آبزیان خلیج فارس به آن وابسته است، تحت تاثیر تبعات ناشی از جنگ قرار دارند. اگرچه مسئولان منابع طبیعی می‌گویند که هنوز میزان خسارات وارده به این اکوسیستم‌های ارزشمند به درستی مشخص نشده اما گویا میزان انتشار آلودگی‌ها نفتی در سواحل دو استان بوشهر و هرمزگان هم متفاوت است.

مسئولان منابع طبیعی هرمزگان می‌گویند که این آلودگی‌ها حراکاری‌های جوان را تحت تاثیر قرار داده و باعث از بین رفتن آنها شده‌اند؛ در حالی که مسئولان بوشهر که گزارشی از هدف قرار گرفتن جنگل‌های حرا یا نشت نفتی در این اکوسیستم دریافت نکرده‌اند، بیشتر نگرانند که حمایت مالی صنایع نفتی تحت تاثیر تبعات جنگ برای توسعه جنگل‌های حرا متوقف شود و آنها دیگر نتوانند به اهداف از پیش تعیین شده خود دست یابند.

دریا بوی نفت می‌دهد. لکه‌های نفتی جنگ ۴۰ روزه، این روزها با هر موج به سمت ساحل می‌آیند تا آنجا را آلوده کنند. این لکه‌ها که به ظاهر توسط موج‌ها پراکنده می‌شوند، آرام آرام در پای ریشه درختان حرا رسوب می‌کنند. لایه نفتی شکل گرفته بر روی ریشه درختان، نفس حراها را تنگ می‌کند و آلوده شدن محل استقرار این جنگل‌ها، می‌تواند تبعات جبران ناپذیری برای ادامه حیات موجودات پناه گرفته در این اکوسیستم غنی و ارزشمند فراهم کند.

جنگل‌های حرا در سواحل جنوبی کشور، قبل از اینکه موشکی شلیک شود یا جنگی در بگیرد، پناهگاه امنی برای تخم‌گذاری انواع و اقسام پرندگان مهاجر بودند. ریشه‌های شناور حرا در آب دریا، جای مناسبی برای تخم‎‌ریزی انواع ماهی‌ها و میگوها به شمار می‌رفت و این درختان که پا در آب و سر در آسمان دارند، زنجیره پیچیده‌ای از زندگی در آب‌های جنوبی را میزبانی می‌کردند. اگر تا دیروز رهاسازی محموله‌های قاچاق نفت در آب‌های خلیج فارس یا حراچینی با هدف تغذیه دام‌ها برای این اکوسیستم تهدید به حساب می‌آمد، حالا بعد از ۴۰ روز جنگ مستمر و آتش‌افروزی‌های گاه و بیگاه و ادامه‌دار دشمن، تهدیدی جدید به این جنگل‌ها تحمیل شده است. تهدیدی که می‌تواند تاثیر عمیقی بر زنجیره‌های حیات وابسته به حرا بگذارد، اما گویا هنوز برآورد دقیقی از این خسارات وجود ندارد.

نگرانی درباره توسعه جنگل‌های حرا

عبدالحسین گرشاسبی مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان بوشهر، به هفت‌صبح می‌گوید که تاکنون گزارش موثقی از نشت نفت و اصابت پرتابه‌ها به جنگل‌های حرا به این اداره ارسال نشده است. به گفته او، در سواحل استان بوشهر نشت نفت گزارش نشده و شاید اداره کل محیط زیست استان، بتواند اطلاعات دقیق‌تری در رابطه ارائه کند.
مدیرکل منابع طبیعی بوشهر البته نگران است که همچون سال‌های گذشته نتواند برنامه‌های توسعه جنگل‌های حرا در استان تحت مدیریتش را پیش ببرد زیرا بر اساس برنامه‌ریزی انجام شده، هر ساله ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار نهال حرا در نهالستان‌های بوشهر تولید می‌شود.

در سال‌های گذشته، بر اساس برنامه‌های تدوین شده که به خوبی هم پیش می‌رفت، این اداره کل با استفاده از ظرفیت شرکت‌های نفت، گاز و پتروشیمی در حوزه جنوب استان، نسبت به تهیه و کاشت نهال حرا اقدام می‌کرد.  تفاهم‌نامه‌های خوبی هم در این رابطه با صنایع نفتی منعقد شده بود و برای امسال پیش‌بینی می‌شد که بالغ بر ۳۵۰ هزار اصله نهال با استفاده از ظرفیت شرکت‌های پتروشیمی و HSEهای جنوب بوشهر، تولید و کاشته شود. منتهی گرشاسبی احتمال می‌دهد که با توجه به شرایط پیش آمد، شاید دیگر وضعیت مالی پتروشیمی‌ها به دلیل وقوع جنگ تحمیلی آن‌قدر خوب نباشند که بتوانند به کمک‌های مالی خود ادامه دهند.

تاثیر منفی نشت نفت بر تنفس درختان

مدیرکل منابع طبیعی بوشهر توضیح می‌دهد که مرداد فصل بذرگیری از گونه‌های مختلف حراست که با استفاده از ظرفیت‌های محلی، همه ساله انجام می‌شود. بذر درختان بالغ حرا پس از جمع‌آوری به نهالستان منتقل می‌شود تا بسته به شرایط موجود، نهال‌های تولید شده، ۵ تا ۶ ماه بعد به عرصه منتقل شوند.  به گفته گرشاسبی، شرایط ناشی از جنگ بعید است که روی بذردهی جنگل‌های حرا تاثیر بگذارد. ضمن آنکه در سواحل بوشهر نشت نفت و مسائل محیط زیستی هم وجود نداشته است؛

اما اگر آلودگی نفتی به سواحل این استان برسد، از این نظر که ریشه حرا در آب قرار دارد، روی تنفس درخت تاثیر می‌گذارد و تولید اکسیژن را دچار مشکل می‌کند زیرا حرا با استفاده از ظرفیت ریشه‌ها اکسیژن تولید می‌کند و مواد نفتی با رسوب بر روی ریشه، این ظرفیت را محدود می‌کنند، در نتیجه بر روی رشد گیاه و کیفیت سبزینگی درختان تاثیر می‌گذارد.

آسیب دیدن حراکاری‌های جوان

اگرچه مسئولان منابع طبیعی بوشهر می‌گویند که گزارش موثقی از نشت نفت در سواحل این استان دریافت نکرده‌اند اما سید محمدنور موسوی مدیر کل منابع طبیعی و آبخیزداری هرمزگان در گفت‌وگو با هفت صبح از آسیب دیدن حراکاری‌های جوان در اثر نشت مواد نفتی خبر می‌دهد. به گفته او، جنگ باعث وارد شدن خسارت به جنگل‌کاری‌هایی شده که در یک یا دو سال اخیر انجام شده‌اند؛

اما هنوز برآورد کاملی از میزان خسارت وجود ندارد و یک یا دو هفته آینده، بررسی‌های حاصل از انجام اقدامات اولیه، کامل خواهند شد. موسوی توضیح می‌دهد که هرجا در دریا آلودگی نفتی بوده، این آلودگی به جنگل هم رسیده و در نتیجه مشکلاتی هم برای این اکوسیستم ایجاد کرده است. این تاثیر بر نهال‌های جدیدی که در سواحل کاشته شده‌اند، بیشتر بوده است.