یکشنبه ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵
کوچک شدن کمسابقه رژه «روز پیروزی» در میدان سرخ، تشدید تدابیر امنیتی پیرامون پوتین، فضای سیاسی روسیه را وارد مرحلهای تازه کرده است
به گزارش سرمایه فردا، روسیه روز جمعه مراسم سالانه «روز پیروزی» را در میدان سرخ مسکو برگزار کرد؛ مراسمی که یادبود شکست آلمان نازی در جنگ جهانی دوم است و یکی از مهمترین مناسبتهای ملی و سیاسی روسیه به شمار میرود اما امسال، این رژه تفاوتی آشکار با سالهای گذشته داشت. برای نخستین بار در نزدیک به دو دهه اخیر، خبری از ستونهای عظیم تانکها، سامانههای موشکی و تجهیزات سنگین نظامی نبود و مراسم تنها با حضور یگانهای نظامی، پرواز محدود جنگندهها و نمایشهای نمادین برگزار شد؛ تغییری که مقامهای کرملین آن را ناشی از «شرایط عملیاتی جاری» و نگرانی از حملات احتمالی اوکراین عنوان کردند.
دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، تأیید کرد که تدابیر امنیتی فوقالعادهای برای مراسم امسال در نظر گرفته شده است. در هفتههای منتهی به این مراسم، بخشهایی از مسکو با اختلال در ارتباطات مخابراتی روبهرو شدند و سامانههای جنگ الکترونیک ضدپهپاد در مرکز پایتخت مستقر شد؛ اقداماتی که نشان میداد نگرانی اصلی کرملین، احتمال حمله پهپادی به قلب نمادین قدرت روسیه است. حتی برخی گزارشها حاکی از آن بود که ولادیمیر پوتین در مقطعی به لغو کامل رژه فکر کرده بود؛ اتفاقی که اگر رخ میداد، یکی از بزرگترین نشانههای نگرانی امنیتی در دوران زمامداری او محسوب میشد.
همزمان با برگزاری رژه کوچکشده روز پیروزی، گزارشهایی از سوی رسانههای مستقل روسی و غربی منتشر شد که مدعی بودند کرملین نگران احتمال سوءقصد به پوتین یا حتی تلاش برای کودتا در درون ساختار قدرت روسیه است. رسانه تحقیقی روسی «آیاستوریز» به نقل از یک نهاد اطلاعاتی اروپایی ناشناس گزارش داد حلقه امنیتی اطراف پوتین بهشدت تقویت شده و نگرانیها درباره تهدیدات داخلی افزایش یافته است. این گزارش سپس توسط شبکه «سیانان» و روزنامه «فایننشال تایمز» نیز بازتاب یافت.
بر اساس این گزارشها، دستگاههای اطلاعاتی روسیه از احتمال حمله پهپادی هدایتشده از داخل خاک روسیه نگراناند؛ سناریویی که پس از عملیاتهای موفق سرویسهای اطلاعاتی اوکراین علیه فرماندهان و تأسیسات روسی، دیگر چندان دور از ذهن به نظر نمیرسد. اکاترینا شولمان، تحلیلگر سیاسی روس، میگوید کاهش حضور عمومی پوتین و محدود شدن برنامههای او، نشانهای از نگرانی واقعی کرملین درباره امنیت شخصی رئیسجمهور روسیه است.
به گفته او، «وقتی امنیت به اولویت اول تبدیل شود، امنترین کار این است که هرگز جایی ظاهر نشوی.» عباس گالیاموف، سخنران سابق کرملین که اکنون خارج از روسیه زندگی میکند، نیز معتقد است پوتین بیش از گذشته نگران سوءقصد است، بهویژه پس از مجموعه ترورهای هدفمند فرماندهان روس توسط اوکراین. او میگوید: «در حال حاضر امنیت برای پوتین مهمتر از تصویر عمومی اوست.»
در مرکز بسیاری از تحلیلها درباره تنشهای داخلی روسیه، نام گروههایی موسوم به «سیلوویکی» مطرح میشود؛ شبکهای از چهرههای امنیتی، اطلاعاتی و نظامی که بسیاری از آنها سابقه فعالیت در کاگب شوروی را دارند و ستون فقرات قدرت پوتین محسوب میشوند. برخی تحلیلگران معتقدند جنگ اوکراین و فشارهای ناشی از تحریمهای غرب، رقابت میان این حلقههای قدرت را تشدید کرده است. رومن آنین، روزنامهنگار تحقیقی روس و بنیانگذار رسانه «آیاستوریز»، میگوید درون ساختار امنیتی روسیه شکافهایی جدی در حال شکلگیری است و گروههای مختلف بیش از گذشته بهصورت مستقل عمل میکنند.
در این میان، نام سرگئی شویگو، وزیر دفاع سابق روسیه و دبیر کنونی شورای امنیت، بارها مطرح شده است؛ سیاستمداری که سالها یکی از نزدیکترین متحدان پوتین بود و حتی تصاویر ماهیگیری و سفرهای تفریحی مشترک او با رئیسجمهور روسیه بارها از سوی کرملین منتشر شده بود. شویگو پس از ناکامیهای نظامی روسیه در جنگ اوکراین از وزارت دفاع کنار گذاشته شد، اما همچنان نفوذ قابلتوجهی در ساختار امنیتی و نظامی دارد. برخی گزارشها او را چهرهای «بیثباتکننده» توصیف کردهاند که ممکن است در آینده به تهدیدی بالقوه برای پوتین بدل شود.
همزمان با افزایش گمانهزنیها درباره تنشهای داخلی، موجی از بازداشتها و پروندههای فساد در ارتش روسیه نیز توجه ناظران را جلب کرده است. در ماههای اخیر، چندین مقام ارشد وزارت دفاع روسیه بازداشت یا محاکمه شدهاند. تیمور ایوانوف، معاون پیشین وزیر دفاع، به اتهام فساد به ۱۳ سال زندان محکوم شد. پاول پوپوف، دیگر مقام ارشد نظامی، به ۱۹ سال زندان محکوم شد و پرونده دیمیتری بولگاکوف نیز همچنان در جریان است.
جدیدترین مورد، بازداشت روسلان تسالیکوف، معاون سابق وزیر دفاع بود که به تشکیل شبکه فساد و اختلاس از بودجه عمومی متهم شده است. برای بسیاری از تحلیلگران، این بازداشتها فقط بخشی از مبارزه با فساد نیست، بلکه نشانهای از رقابت شدید میان باندهای قدرت و تلاش برای بازتوزیع نفوذ در ساختار حاکمیت روسیه است.
با وجود تمام این نشانهها، بسیاری از کارشناسان هنوز احتمال وقوع کودتا علیه پوتین را پایین میدانند. مارک گالئوتی، کارشناس سیاست روسیه، معتقد است روایت مربوط به «تهدید کودتا» ممکن است بخشی از عملیات روانی علیه نخبگان روسیه باشد تا فضای بیاعتمادی و توهم توطئه در کرملین تشدید شود. او تأکید میکند که شویگو نه حمایت کافی دارد و نه اقتدار لازم برای اقدام علیه پوتین.
الکساندرا پروکوپنکو، تحلیلگر روس و مشاور سابق بانک مرکزی، نیز میگوید ساختار قدرت در روسیه بر پایه شبکههای جداگانه وفاداری شکل گرفته است؛ شبکههایی که بیشتر برای دسترسی به منابع و نزدیکی به کرملین با یکدیگر رقابت میکنند تا برای سرنگونی پوتین. به گفته او، تا زمانی که نخبگان روسیه از حضور پوتین بیشتر از نبود او سود ببرند، انگیزهای برای اقدام علیه رئیسجمهور نخواهند داشت. اما جنگ اوکراین و تحریمهای گسترده غرب باعث کوچکتر شدن «کیک قدرت و ثروت» در روسیه شده و همین مسئله رقابت میان گروههای مختلف را شدیدتر کرده است.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا