پایگاه خبری سرمایه فردا

جنگ ایران و آمریکا بیش از جنگ روسیه و اوکراین به بازارهای جهانی نفت آسیب زده است. دلیل این ادعا، بسته شدن تنگه هرمز است که روزانه ۲۰ درصد از نفت جهان از آن عبور می‌کرد. پیش از جنگ، روزانه حدود ۱۴ میلیون بشکه نفت از این آبراه عبور می‌کرد، اما اکنون این رقم به کمتر از ۴۰۰ هزار بشکه کاهش یافته است. این یعنی ۹۸ درصد کاهش ظرفیت، که ۱۵ برابر شوک نفتی ناشی از جنگ اوکراین است.

قرارداد ۱۹۲۱ یک سند تاریخی است که از نظر حقوقی هنوز محل اختلاف میان ایران و روسیه است. ایران آن را باطل می‌داند و روسیه آن را همچنان معتبر. اما فارغ از بحث‌های حقوقی، واقعیت‌های میدانی نشان می‌دهد که احتمال مداخله مستقیم نظامی روسیه در جنگ کنونی بسیار کم است.

روسیه سرمایه‌گذاری زیادی برای آماده‌سازی زیرساخت‌های مسیر دریای شمالی که در امتداد سواحل شمالی آن قرار دارد، انجام داده ‌ اما با چالش یخ‌های متراکم به ویژه در فصل زمستان مواجه است. این یخ‌ها مانع حرکت کشتی‌ها می‌شوند و آن‌ها را در معرض احتمال برخورد با کوه‌های یخ قرار می‌دهند.

جنگ اوکراین در شرایطی به بن‌بست استراتژیک رسیده که پوتین وعده شکست کامل اوکراین را داده بود و حالا با هزینه بالای نظامی مواجه شده، تجربه جنگ آلمان و فرانسه راهبرد موفقیت را نشان داده است.

شانس تحقق آتش‌بس میان روسیه و اوکراین همچنان پایین ارزیابی می‌شود، اما نشانه‌های سیاسی و اقتصادی حاکی از آن است که این توافق می‌تواند در ماه‌های آینده شکل بگیرد. پیامدهای چنین رویدادی نه‌تنها معادلات ژئوپلیتیک را تغییر خواهد داد، بلکه برندگان و بازندگانی در عرصه اقتصاد جهانی برجای خواهد گذاشت.

در حالی که مذاکرات صلح اوکراین ادامه دارد، اتحادیه اروپا همچنان میان مصادره دارایی‌های روسیه، تأمین مالی جنگ و نگرانی از آینده امنیتی خود سرگردان است. اختلافات داخلی، هشدارهای مسکو، کمبود بودجه اوکراین و ادعاهای اطلاعاتی درباره احتمال گسترش جنگ، تصویری از بحرانی چندلایه را ترسیم می‌کند که نه پایان آن روشن است و نه راه‌حل آن در دسترس.

در حالی که اوکراین زیر شدیدترین فشار نظامی روسیه در شرق کشور قرار دارد، خبرهایی از تدوین طرح صلح ۲۸‌بندی میان آمریکا و روسیه منتشر شده است؛ طرحی که واگذاری بخشی از قلمرو اوکراین را مطالبه می‌کند و با مخالفت شدید کی‌یف روبه‌رو شده است. هم‌زمان، اروپا با توافق‌های تسلیحاتی تازه در کنار اوکراین ایستاده و چشم‌انداز آتش‌بس همچنان دور از دسترس به نظر می‌رسد.

در حالی‌که ایران پایان رسمی قطعنامه ۲۲۳۱ را اعلام کرده، غرب با روایت سیاسی از بازگشت تحریم‌ها سخن می‌گوید. آنچه در شورای امنیت جریان دارد، نه جدال حقوقی، بلکه امتداد رقابت قدرت میان شرق و غرب است.

در حالی‌که تحریم‌های غرب با هدف فلج‌سازی اقتصادهای مستقل طراحی شده‌اند، کشورهای متحد مقابل آمریکا با بازآرایی ساختارهای تولید، توسعه مسیرهای تجاری جایگزین، و بهره‌گیری از نهادهای چندجانبه مانند بریکس و شانگهای، نشان داده‌اند که مقاومت اقتصادی نه‌تنها ممکن است، بلکه می‌تواند به بستری برای بازتعریف جایگاه ژئوپلیتیکی کشورها در نظم جهانی تبدیل شود. این مسیر، از تاب‌آوری صنعتی تا دیپلماسی مالی، اکنون به الگویی برای عبور از فشارهای یک‌جانبه بدل شده است.