کارشناسان سازمان ملل تأکید کردهاند که این سناریوها (بازگشت تدریجی نفت و گاز به تعادل طی ۱.۵ سال) فقط در صورتی معتبر هستند که طی ماههای آینده جنگ جدیدی در خاورمیانه آغاز نشود.
جدیدترین تحلیلهای سازمان ملل نشان میدهد که قیمت نفت به سادگی کاهش نخواهد یافت. بر اساس نمودارهای منتشر شده توسط کارشناسان این سازمان، امسال خبری از نفت زیر ۹۰ دلار نخواهد بود و در سال آینده نیز نفت به سختی به زیر ۸۰ دلار خواهد رسید. این پیشبینی در حالی ارائه میشود که بسیاری از تحلیلگران انتظار داشتند با کاهش تنشها و بازگشایی احتمالی تنگه هرمز، قیمت نفت به سرعت اصلاح شود. اما واقعیت میدانی بسیار پیچیدهتر است و زنجیره تأمین نفت جهان به شدت آسیب دیده است.
از دست رفتن بیش از یک میلیارد بشکه نفت
دلیل اصلی این پیشبینی تیره، اختلال طولانیمدت در عرضه نفت خاورمیانه است. تنگه هرمز حدود ۹۰ روز است که عملاً بسته شده و در این مدت صنعت نفت جهان بیش از یک میلیارد بشکه نفت را از دست داده است. این رقم عظیم، معادل بیش از ۱۰ روز مصرف جهانی نفت است. برای اینکه قیمت سوخت به وضعیت عادی بازگردد، ابتدا باید این ذخایر از دست رفته دوباره پر شوند. برای پر کردن این ذخایر، به ظرفیت اضافی چاههای نفت نیاز است. مشکل اصلی اینجاست که چنین ظرفیت اضافی در جهان بسیار محدود است. کشورهای تولیدکننده نفت (اوپک و غیر اوپک) در حال حاضر با حداکثر ظرفیت خود تولید میکنند و ذخیره چندانی برای افزایش سریع تولید ندارند. حتی اگر این ظرفیتها نیز فعال شوند، بازار جهانی نفت دستکم به ۱.۵ سال تولید فشرده و اضافهکاری نیاز دارد تا دوباره به تعادل برسد. یعنی حداقل تا اواخر سال ۲۰۲۷، بازار نفت با کمبود عرضه مواجه خواهد بود و قیمتها در سطوح بالا باقی خواهند ماند.
تأخیر در بازگشت جریان نفت؛ حتی اگر تنگه باز شود
نکته مهم دیگری که کارشناسان سازمان ملل به آن اشاره کردهاند، تأخیر فیزیکی در بازگشت جریان نفت به بازارهای جهانی است. حتی اگر تنگه هرمز همین امروز باز شود و تردد نفتکشها از سر گرفته شود، نخستین محموله سوخت حاصل از چاههای متوقفشده خاورمیانه زودتر از یک ماه دیگر به پالایشگاههای اروپا نخواهد رسید. برای کشورهای دورتر مانند ژاپن، استرالیا و فیلیپین، این زمان احتمالاً تا میانه تابستان (حدود ۳ تا ۴ ماه دیگر) طول خواهد کشید. بنابراین، اثر مثبت بازگشایی تنگه هرمز بر قیمت نفت با تأخیر قابل توجهی (حداقل یک تا دو ماه) در بازارهای جهانی منعکس خواهد شد. در این فاصله، قیمت نفت همچنان در سطوح بالا باقی خواهد ماند.
قیمت گاز؛ وضعیت بدتر از نفت
نکته جالب دیگر اما مربوط به قیمت گاز طبیعی است. برخلاف نفت که ممکن است تا یک سال آینده کاهش یابد، قیمت گاز احتمالاً امسال اصلاً کاهش نخواهد یافت و شاید حتی افزایش نیز پیدا کند. دلیل اصلی این موضوع، کاهش شدید ذخایر گاز در تأسیسات ذخیرهسازی اروپا است. در حال حاضر، ذخایر گاز اروپا به حدود ۳۵ تا ۳۷ درصد سقوط کرده است که بسیار پایینتر از میانگین فصلی (۵۰ تا ۶۰ درصد) است. اروپا برای عبور از زمستان ۲۰۲۷-۲۰۲۶، نیاز به تزریق حدود ۱۴۵ میلیارد مترمکعب گاز تا نوامبر ۲۰۲۶ دارد. با توجه به اختلال در عرضه الانجی قطر (به دلیل بسته بودن تنگه هرمز) و کاهش صادرات گاز روسیه، رسیدن به این هدف بسیار دشوار است. در نتیجه، انتظار میرود قیمت گاز در اروپا (شاخص TTF) در زمستان ۲۰۲۶ به محدوده ۵۰ تا ۷۰ یورو در هر مگاواتساعت (و حتی بالاتر) برسد. در حال حاضر، قیمت TTF حدود ۳۰ یورو است. جهش دو تا سه برابری قیمت گاز، فشار تورمی عظیمی را بر اقتصاد اروپا وارد خواهد کرد.
سناریوی جنگ جدید؛ تهدید باقیمانده
کارشناسان سازمان ملل تأکید کردهاند که این سناریوها (بازگشت تدریجی نفت و گاز به تعادل طی ۱.۵ سال) فقط در صورتی معتبر هستند که طی ماههای آینده جنگ جدیدی در خاورمیانه آغاز نشود. اگر درگیریهای نظامی تشدید شود و تأسیسات نفتی و گازی بیشتری هدف قرار گیرد، یا تنگه هرمز مجدداً مسدود شود، زمان بازگشت به تعادل بسیار طولانیتر خواهد شد و قیمت نفت و گاز ممکن است به سطوح بیسابقهای (بیش از ۱۵۰ دلار برای نفت و بیش از ۱۰۰ یورو برای گاز) برسد. بنابراین، سرمایهگذاران و فعالان اقتصادی باید نه تنها به تحولات فعلی، بلکه به ریسک تشدید تنشها در ماههای آینده نیز توجه داشته باشند. موفق باشید.
