پایگاه خبری سرمایه فردا

کارشناسان سازمان ملل تأکید کرده‌اند که این سناریوها (بازگشت تدریجی نفت و گاز به تعادل طی ۱.۵ سال) فقط در صورتی معتبر هستند که طی ماه‌های آینده جنگ جدیدی در خاورمیانه آغاز نشود.

برآورد ۲۰ میلیارد دلار خسارت سالانه قطر و از کار افتادن ۱۷ درصد از ظرفیت LNG این کشور، ابعاد واقعی فاجعه انرژی در خلیج فارس را آشکار می‌کند. این در حالی است که وزارت انرژی آمریکا با ارائه سناریوهای خوش‌بینانه تلاش می‌کند از تشدید بحران جلوگیری کند.

داده‌های دهه گذشته نشان‌دهنده یک تغییر بنیادین در ساختار بازار جهانی انرژی است. مرکز ثقل تقاضای نفت از غرب به شرق، از اروپا و آمریکا به چین و هند منتقل شده است.

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، اعلام وضعیت فوق‌العاده در حوزه انرژی را «ضرورتی برای زنده ‌ماندن کشور» توصیف کرده است. به گفته وزارت انرژی اوکراین، در سه هفته گذشته بیش از ۱۲۰۰ تأسیسات انرژی، از نیروگاه‌های برق گرفته تا پست‌های انتقال، هدف حمله قرار گرفته‌اند.

بازار جهانی نفت و گاز در آستانه تحولات بزرگ قرار دارد؛ از ورود پرقدرت شل به آب‌های آنگولا و تلاش این کشور برای احیای صنعت نفت پس از خروج از اوپک، تا هشدار آژانس بین‌المللی انرژی درباره موج بی‌سابقه عرضه LNG و پیامدهای آن بر قیمت و امنیت انرژی، و در نهایت قرارداد ۴ میلیارد دلاری چین برای ساخت سازه‌های دریایی در قطر که نقطه عطفی در همکاری‌های انرژی خاورمیانه و شرق آسیا محسوب می‌شود.

در بحبوحه تحولات ژئوپلیتیک و فناوری، انرژی به نقطه تلاقی منافع ملی، رقابت‌های جهانی و آینده‌نگری اقتصادی تبدیل شده است. هشدار مشترک آمریکا و قطر به اروپا درباره مقررات پایداری، کاهش هزینه‌های تولید نفت شیل با هوش مصنوعی، اتحاد استراتژیک واشنگتن و کانبرا علیه سلطه چین بر عناصر نادر، و تلاش دولت آمریکا برای بازسازی ذخایر نفتی، همگی نشانه‌هایی از بازآرایی قدرت در جهان انرژی هستند.

اتحادیه اروپا با تصویب پیش‌نویس آیین‌نامه‌ای جدید، واردات نفت و گاز از روسیه را تا سال ۲۰۲۸ به‌طور کامل متوقف خواهد کرد و این قاره را به دژ ممنوعه انرژی روسیه بدل می‌کند. هم‌زمان، هند نیز تحت فشار آمریکا برای کاهش خرید نفت روسیه قرار گرفته و پالایشگاه‌های بزرگ این کشور از جمله ریلاینس، به‌دنبال جایگزینی منابع خاورمیانه‌ای هستند. در حالی‌که اروپا مسیر قطع کامل را برگزیده، هند میان تهدید تعرفه‌ها و حفظ منافع مصرف‌کنندگان خود، در حال سنجش گام‌های بعدی است.

سرمایه‌گذاری گسترده چین در انرژی‌های تجدیدپذیر، این کشور را به بزرگ‌ترین تولیدکننده انرژی پاک جهان تبدیل کرده است—جایگاهی که نه‌تنها حاصل ظرفیت داخلی، بلکه نتیجه نفوذ فزاینده پکن در زنجیره‌های تأمین جهانی و پروژه‌های زیرساختی در اقتصادهای نوظهور، به‌ویژه در آفریقاست. با مشارکت در ۸۴ پروژه انرژی در قاره سیاه طی چهار سال اخیر، چین اکنون نقشی راهبردی در گذار انرژی آفریقا ایفا می‌کند؛ هرچند ابهام در سازوکارهای مالی همچنان نگرانی‌های جدی برای پایداری این نفوذ ایجاد کرده است.

در حالی که ترامپ با هدف کسب جایزه صلح نوبل، مذاکراتی بی‌سابقه با پوتین را آغاز کرده، رهبران اروپایی و زلنسکی با نگرانی وارد کاخ سفید شدند تا از توافقی بدون حضور و منافع خود جلوگیری کنند. این نشست که به «مهم‌ترین رویداد دیپلماتیک سال» لقب گرفته، نه‌تنها درباره آتش‌بس و تضمین‌های امنیتی، بلکه درباره واگذاری سرزمین، فروش تسلیحات و آینده عضویت اوکراین در ناتو نیز تصمیم‌ساز بود. ترامپ با دیپلماسی شخصی و تلفن مستقیم با پوتین، مسیر تازه‌ای برای صلح ترسیم کرده که ممکن است به قیمت تغییر مرزها و تثبیت نفوذ آمریکا در معادلات امنیتی اروپا تمام شود.