چگونه معادلات مالی جهان بهم ریخت؟
به گزارش سرمایه فردا، در حالی که اقتصاد جهانی به سختی از زخمهای تورم و نااطمینانی بهبود مییافت، این بار با ترکیبی مرگبار از سیاستهای تجاری خصمانه و یک جنگ تمامعیار در خاورمیانه روبهرو شده است. از یکسو، تعرفههای تنبیهی گستردهٔ دولت ترامپ بیش از ۸۰ کشور را هدف گرفته و برنامهریزی اقتصادی را مختل کرده است و از سوی دیگر، آتش جنگ در ایران، خطوط حیاتی انرژی را تهدید میکند.
تعرفهها و جنگ ترکیبی که اقتصاد جهانی را تهدید میکند
به گزارش نیویورک تایمز، اقتصاد جهانی در حال حاضر با فشار مضاعفی دستوپنجه نرم میکند که ریشه در سیاستهای تجاری دونالد ترامپ و تنشهای نظامی در خاورمیانه دارد. اعمال مجدد تعرفههای گسترده بر بیش از ۸۰ کشور، فضای عدماطمینان را بر بازارهای جهانی حاکم کرده است؛ اقدامی که به گفتهٔ تحلیلگران، برنامهریزی بلندمدت کسبوکارها و سرمایهگذاریها را مختل میکند. اما به باور کارشناسان، تأثیر مخرب جنگ آمریکا و ایران بر سلامت اقتصاد جهانی به مراتب فراتر از تعرفههای تجاری است.
انسداد مسیرهای کلیدی انرژی در خلیج فارس، از جمله تنگهٔ هرمز و دریای سرخ، قیمت نفت را به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسانده است. این افزایش قیمت، زنجیرهای از تورم، افزایش هزینههای سوخت و فشار بر بازارهای مالی را به همراه داشته است. در میان مناطق مختلف جهان، اقتصادهای وابسته به صادرات در آسیا بیش از دیگر مناطق از این وضعیت دوگانه آسیب میبینند.
اقتصاد در محاصره؛ ایران در مرکز یک بحران دوگانه
در این میان، تقابل تجاری ایالات متحده و چین همچنان محور اصلی تحولات است. پکن با تکیه بر اهرم دسترسی به مواد معدنی حیاتی و عناصر خاکی کمیاب، توانسته است قدرت چانهزنی خود را حفظ کند. با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که تعرفهها عمدتاً باعث بروز تورم ماندگار شدهاند و بحران خاورمیانه نیز با تحریک قیمت انرژی و تزلزل در زنجیرههای تأمین، ریسکهایی جدی برای رشد اقتصادی جهان ایجاد کرده است. سرعت انتقال هزینهها به مصرفکنندگان در این دوره، حتی ممکن است از شوکهای پیشین نیز فراتر رود.
اقتصاد ترکیه در دو راهی انقباض و بحران
به گزارش المانیتور، جنگ ایران، چالش جدیدی برای مبارزه با تورم در ترکیه ایجاد کرده است. ترکیه که به عنوان واردکنندهٔ عمدهٔ انرژی، به شدت به نرخهای جهانی وابسته است، اکنون در تنگنای دشواری گرفتار شده است. بانک مرکزی ترکیه که نرخ بهره را در ۳۷ درصد تثبیت کرده، میان دو دوراهی گرفتار شده است: از یک سو، تداوم نرخهای بالا برای مهار تورم ۳۲ درصدی ضروری است، اما این سیاست در حال انقباض اقتصاد و فشار بر کسبوکارها، بهویژه شرکتهای کوچک و متوسط است. از سوی دیگر، کاهش زودهنگام نرخ بهره میتواند به خروج سرمایه و کاهش ذخایر ارزی منجر شود.
تحلیلگران معتقدند که سیاست پولی بهتنهایی برای حل این بحران کافی نیست و دولت باید با بهبود کیفیت هزینههای عمومی و تقویت پاسخگویی نهادی، به تقویت اعتبار برنامهٔ کاهش تورم کمک کند. هرچند تنوعبخشی به منابع انرژی، ترکیه را از خطر کمبود فیزیکی سوخت در امان نگه داشته، اما این کشور همچنان در برابر نوسانات قیمت جهانی به شدت آسیبپذیر است.
بنبست استراتژیک واشنگتن؛ وقتی غیرقابلپیشبینی بودن به دام تبدیل میشود
نیویورک تایمز در تحلیلی دیگر، وضعیت ترامپ را در جنگ ایران، نمونهای از شکست ابزار «غیرقابلپیشبینی بودن» ارزیابی کرده است. رئیسجمهور آمریکا که با هدف تغییر نظام و توقف برنامهٔ هستهای ایران وارد این درگیری شده بود، پس از ماهها نبرد و عدم دستیابی به اهداف از پیش تعیینشده، با سرخوردگی و بیثباتی سیاسی مواجه شده است. فشارهای داخلی برای خروج از جنگ، بحران در بازارهای انرژی، ضربات اقتصادی و کاهش محبوبیت، او را در موقعیت دشواری قرار داده که حتی توافقهای دیپلماتیکش با متحدان را نیز تحتالشعاع قرار داده است.
تحلیلگران سه گزینهٔ پیش روی او را بررسی میکنند: تشدید عملیات نظامی که با چالشهایی نظیر کمبود تجهیزات موشکی و هزینههای انسانی همراه است؛ تداوم تحریمهای اقتصادی که تاکنون منجر به فروپاشی حکومت ایران نشده است؛ یا اعلام پیروزی ساختگی و خروج از بحران که میتواند شکست استراتژیک او را در حل پروندهٔ هستهای ایران و کنترل تنگهٔ هرمز به عنوان میراثی منفی ثبت کند. متحدان ترامپ خواهان پایان درگیری هستند، اما او همچنان در جستجوی راهی آبرومندانه برای خروج از دامی است که خود مسبب آن بوده است.
کاهش قیمت نفت؛ امیدی شکننده در میان طوفان
وال استریت ژورنال از کاهش قیمت نفت پس از توقف حملات آمریکا به ایران خبر داده است. با فروکش کردن حملات نظامی در روز دوشنبه، بهای نفت خام برنت به زیر ۹۲ دلار و نفت وست تگزاس اینترمدیت به حدود ۸۵ دلار در هر بشکه رسید. این کاهش بیش از ۵ درصدی، نشان از نیاز مبرم بازار به اخبار مثبت پس از هفتههای پرتنش دارد که قیمت نفت را از مرز ۱۰۰ دلار عبور داده بود.
با این حال، ناظران بازار هشدار میدهند که ریسکهای کلیدی همچنان پابرجا هستند. تداوم تهدیدات حوثیها در دریای سرخ و ابهامات پیرامون اختلافات واشنگتن و تهران بر سر تنگهٔ هرمز و برنامهٔ هستهای، از جمله عوامل نگرانکننده هستند. هنوز شاهد بهبود ملموسی در رفتوآمد کشتیها از دو شریان حیاتی یعنی تنگهٔ هرمز و بابالمندب نیستیم و تحلیلگران تأکید میکنند که تا زمان حصول اطمینان بازار از پایداری کاهش تنشها و امنیت کامل مسیرهای کشتیرانی، وضعیت ترددها به حالت عادی بازنخواهد گشت. در صورت بروز هرگونه خصومت مجدد، قیمت نفت همچنان در برابر نوسانات شدید آسیبپذیر خواهد بود.