واکنش اقتصاد جهانی به جنگ

به گزارش سرمایه فردا، بازار انرژی جهان با تجاوز آمریکا و رژیم صهیونی لرزید. قیمت گاز طبیعی در اروپا با جهشی نزدیک به ۵۰ درصد به بالاترین سطح یک ساله خود رسید. شرکت دولتی قطر انرژی اعلام کرده به دلیل در بودن نفتکش ها و بسته بودن تنگه هرمز، تولید گاز طبیعی مایع (LNG) را متوقف کرده‌است. در همین حال، تنگه هرمز، شاهرگ حیاتی انرژی جهان، عملاً مسدود شد و ده‌ها نفتکش در آب‌های آزاد سرگردان ماندند. این فقط یک شوک قیمتی ساده نیست. این زلزله‌ای است که از دل خاورمیانه آغاز شده و قرار است زنجیره اقتصاد جهانی را از کارخانه‌های بزرگ اروپا تا سفره‌های مردم عادی بلرزاند. گزارشی از تأثیر افزایش ۵۰ درصدی قیمت گاز بر شرکت‌ها، تورم و بازارهای مالی.

آینده‌های گاز طبیعی اروپا روز دوشنبه تا ۵۰ درصد افزایش یافت و به بالاترین سطح یک ساله ۴۸ یورو به ازای هر مگاوات ساعت رسید. این بزرگ‌ترین جهش قیمت گاز در اروپا از زمان بحران انرژی ۲۰۲۲ است. هرچند قیمت‌ها بعداً تا ۴۳ یورو تعدیل شد، اما پیام روشن بود: جهان وارد دوره جدیدی از بی‌ثباتی انرژی شده است. اما علت این جهش چیست؟

افزایش ۵۰ درصدی قیمت گاز، باعث افزایش هزینه تولید بالاتر، حاشیه سود کمتر و در نهایت، تعطیلی خطوط تولید می‌شود و شرکت‌های انرژی‌بر اروپا اولین قربانیان این بحران هستند. صنعت پتروشیمی که به شدت به خوراک گاز وابسته است، با جهش قیمت مواد اولیه مواجه می‌شود

سه عامل دست به دست هم داده‌اند. نخست، توقف تولید قطر انرژی، یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان گاز جهان، پس از حمله پهپادی به تأسیسات راس لافان. این مجتمع‌ها مسئول حدود ۲۰ درصد از تأمین جهانی LNG هستند. دوم، بسته شدن عملی تنگه هرمز موثر است اپراتورهای حامل LNG جریان تانکرها را از این آبراه حیاتی متوقف کرده‌اند و تأمین از سایر تولیدکنندگان کلیدی گاز در خاورمیانه را محدود کرده‌اند. سوم، ذخایر گاز اتحادیه اروپا که در حال حاضر زیر ۳۱ درصد در معادله بازار جهانی نقش زیادی دارد، در مقایسه با ۴۰ درصد در همین زمان سال گذشته وضعیت الان خوب نیست، این سه عامل، یک طوفان کامل را شکل داده‌اند. طوفانی که قرار است اقتصاد اروپا را در آستانه بهار، با کابوسی به نام «تورم گازی» مواجه کند.

کدام صنایع قربانی نرخ بالای گاز می‌شوند؟

افزایش ۵۰ درصدی قیمت گاز، باعث افزایش هزینه تولید بالاتر، حاشیه سود کمتر و در نهایت، تعطیلی خطوط تولید می‌شود و شرکت‌های انرژی‌بر اروپا اولین قربانیان این بحران هستند. صنعت پتروشیمی که به شدت به خوراک گاز وابسته است، با جهش قیمت مواد اولیه مواجه می‌شود. این صنعت که محصولات خود را با قیمت‌های نزدیک به بازارهای جهانی عرضه می‌کند، در کوتاه‌مدت ممکن است بتواند بخشی از افزایش هزینه را به قیمت نهایی منتقل کند، اما در بلندمدت، با کاهش تقاضا مواجه خواهد شد.

صنعت فولاد و سیمان که از بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان انرژی هستند، با افزایش شدید هزینه تولید روبه‌رو می‌شوند. در شرایطی که بازارهای جهانی با رکود دست و پنجه نرم می‌کنند، این صنایع نمی‌توانند قیمت‌های خود را به راحتی افزایش دهند. کاهش حاشیه سود و تعدیل نیرو از تبعات ادامه جنگ است. صنایع غذایی و خدمات عمومی نیز از این موج در امان نخواهند ماند. افزایش هزینه گاز برای این بخش‌ها به‌طور اجتناب‌ناپذیر به قیمت تمام‌شده کالاها و خدمات منتقل می‌شود. توقف تأمین از قطر تهدیدی برای حدود ۱۵ درصد از واردات LNG به اتحادیه اروپا است و رقابت برای پیشنهادات را از منابع آمریکایی افزایش می‌دهد. این یعنی اروپا باید برای پر کردن ذخایر خالی خود، با آسیا رقابت کند و گاز را با قیمت‌های بالاتری بخرد.

افزایش بهای انرژی معمولاً به سرعت به سایر کالاها، از جمله مواد غذایی و محصولات صنعتی، سرایت می‌کند. این انتقال هزینه، تورم را در سراسر زنجیره اقتصاد دامن می‌زند. تأثیر مستقیم بر تورم تولیدکننده. افزایش قیمت گاز، هزینه تولید را برای کارخانه‌ها افزایش می‌دهد. این افزایش هزینه به قیمت کالاهای نهایی منتقل می‌شود و تورم تولیدکننده را بالا می‌برد. تأثیر غیرمستقیم بر تورم مصرف‌کننده. حمل‌ونقل گران‌تر می‌شود، مواد غذایی گران‌تر می‌شود و همه چیز گران‌تر می‌شود.

خانوارها برای تأمین نیازهای اولیه خود باید پول بیشتری بپردازند. فشار بر خانوارهای کم‌درآمد افزایش می‌یابد. هزینه انرژی برای خانوارهای کم‌درآمد اهمیت بیشتری دارد چون سهم بزرگتری از بودجه خود را صرف این مخارج می‌کنند. افزایش قیمت گاز، این خانوارها را بیش از دیگران تحت فشار قرار می‌دهد. بر اساس داده‌های یورواستات، به طور متوسط، برق، گاز و دیگر سوخت‌ها ۴.۶ درصد از کل هزینه‌های خانوار در اتحادیه اروپا را تشکیل می‌دهند. این رقم در کشورهای با قدرت خرید پایین‌تر، به مراتب بیشتر است. اگر درگیری در خاورمیانه طولانی شود و تنگه هرمز برای مدت طولانی بسته بماند، قیمت گاز می‌تواند به‌طور پایدار در سطوح بالای ۵۰ یورو تثبیت شود. این سناریو می‌تواند تورم را در اروپا تا ۲ تا ۳ درصد افزایش دهد.

واکنش بازارهای مالی به شوک گازی

واکنش بازارهای مالی به شوک گازی، سریع و بی‌رحم بود. در لندن، شاخص «فوتسی ۱۰۰» یک درصد کاهش یافت و بازارهای بزرگ اروپایی نیز با کاهش‌های بیشتری روبه‌رو شدند. بازار سهام. شرکت‌های انرژی‌بر که بیشترین آسیب را از افزایش قیمت گاز می‌بینند، با فشار فروش سنگینی مواجه شدند. صنایع خودروسازی، شیمیایی و حمل‌ونقل هوایی در صف اول فروش قرار گرفتند. همزمان با سقوط بازارهای سهام، قیمت طلا نیز حدود دو درصد افزایش یافت و به ۵ هزار و ۳۸۸ دلار در هر اونس رسید.

طلا به عنوان پناهگاه امن سنتی، بار دیگر مقصد اصلی سرمایه‌های فراری شد. نفت خام برنت، شاخص جهانی قیمت نفت، پس از توقف کشتی‌ها در نزدیکی تنگه هرمز حدود ۱۰ درصد افزایش یافت و به بیش از ۸۲ دلار در هر بشکه رسید. برخی تحلیلگران هشدار داده‌اند اگر درگیری طولانی شود، قیمت نفت می‌تواند از ۱۰۰ دلار عبور کند. دلار آمریکا به عنوان ارز ذخیره جهان، تقویت شد و ارزهای کشورهای واردکننده انرژی، به ویژه در آسیا، با کاهش ارزش مواجه شدند. این تحولات نشان‌دهنده یک تغییر بزرگ در رفتار سرمایه‌گذاران است. آنها دارایی‌های پرریسک را رها می‌کنند و به سمت پناهگاه‌های امن می‌گریزند. طلا، دلار و اوراق خزانه آمریکا، مقصد اصلی این سرمایه‌های سرگردان هستند.

شوک ۵۰ درصدی قیمت گاز، آغاز یک دوره جدید از بی‌ثباتی در بازار انرژی است. شرکت‌های بزرگ با افزایش هزینه تولید و کاهش سودآوری مواجه می‌شوند. تورم دوباره سر بر می‌آورد و سفره‌ها را کوچک‌تر می‌کند. بازارهای مالی نیز در این میان، با نوسانات شدید و فرار سرمایه‌ها دست و پنجه نرم می‌کنند. اگر جنگ در خاورمیانه ادامه یابد و تنگه هرمز برای مدت طولانی بسته بماند، اروپا با چالشی بی‌سابقه مواجه خواهد شد. پر کردن ذخایر گازی خالی، با قیمت‌های بالای ۵۰ یورو، می‌تواند اقتصاد این قاره را برای سال‌ها با رکود تورمی مواجه کند.

در روزهای جنگ، هیچ‌کس در امان نیست. نه کارخانه‌های بزرگ آلمان، نه خانوارهای کم‌درآمد مجارستان، و نه سرمایه‌گذاران خرد در بازارهای سهام، همه و همه در گرداب تورمی که از خاورمیانه برخاسته، گرفتار خواهند شد.