بسیاری از مستأجران ترجیح میدهند با وجود افزایش اجارهبها، در واحد فعلی باقی بمانند تا از پرداخت هزینههای سنگین جابهجایی اجتناب کنند. این پدیده، بازار اجاره را با کاهش چرخش مستاجران مواجه کرده و در نتیجه، فایلهای عرضهشده در بازار کاهش یافته است .
تابستان، فصل نقلوانتقال مستاجران است اما در سال ۱۴۰۵، جابهجایی خانه، آنقدر گران شده که روی تصمیم تمدید کردن مستاجران تاثیر میگذارد. چون دستمزد ساعتی کارگران که با هر ساعت اضافه، میلیونها تومان به هزینهها اضافه میکند تا کرایه خودروهای باربری که بر اساس مسافت و حجم بار، رقمی قابلتوجه را تعیین میکنند میتواند به اندازه اجاره یک ماه روی دست خانواده هزینه بگذارد. از قدیم گفتند هرکه بامش بیش، برفش بیشتر؛ حالا هر خانوادهای که اثاثیهاش بیش هزینهاش بیشتر، چون تعداد کارگران اسبابکشی به میزان بار و طبقه ساختمان بستگی دارد، زیرا برخی از آپارتمانها اعلام میکنند برای جابهجایی وسایل خانه نباید از آسانسور استفاده کرد. نخستین و مهمترین بخش هزینه اسبابکشی، دستمزد کارگران است.
بر اساس تعرفههای اعلامشده در سال ۱۴۰۵، قیمت کارگر جابهجایی در تهران به ازای هر نفر، تا سقف یک ساعت، ۷۰۰ هزار تومان محاسبه میشود و در صورت تداوم کار، هر ساعت اضافه ۴۰۰ هزار تومان هزینه دارد. همچنین اگر دسترسی به ساختمان نیازمند پیادهروی بیش از ۱۵ متر باشد، هر کارگر به ازای هر متر، ۴ هزار تومان دریافت میکند . هزینه جابهجایی وسایل سنگین و حساس نیز بر اساس طبقه محاسبه میشود؛ هر طبقه بین ۹۰ تا ۲۵۰ هزار تومان هزینه دارد. با این حساب، یک اسبابکشی ساده با دو کارگر و سه ساعت کار، پیش از احتساب کرایه خودرو، حدود ۲.۵ میلیون تومان هزینه دستمزد خواهد داشت.
تفاوت کرایه خودرو از وانت شهری تا کامیون بینشهری
نوع وسیله نقلیه، تاثیر مستقیمی بر هزینه نهایی دارد. برای جابهجایی داخل شهری، وانتبار برای یک ساعت کار، بین ۸۰۰ هزار تا یک میلیون تومان و نیسانبار دو ساعته، بین ۱.۵ تا ۲ میلیون تومان قیمت دارد. کامیونهای روباز و مسقف برای سه ساعت کار، به ترتیب بین ۳.۵ تا ۴ میلیون و ۳.۵ تا ۴.۵ میلیون تومان هزینه دارند. کامیونهای ۹۱۱ و تک محور و جفت محور نیز برای سه ساعت کار، به ترتیب ۴ تا ۵ میلیون و ۴.۵ تا ۶.۵ میلیون تومان کرایه میشوند. اما اگر جابهجایی بینشهری باشد، هزینهها بر اساس مسافت و وزن بار محاسبه میشود. طبق نرخنامه سازمان راهداری، قیمت هر تن بار برای مسافتهای مختلف تعیین شده است؛ برای نمونه، کرایه هر تن بار برای مسافت ۷۵ کیلومتر حدود ۳۸۸ هزار تومان و برای ۱۰۰۰ کیلومتر حدود ۲.۰۷ میلیون تومان است.
این نرخها به عنوان کرایه خالص راننده در نظر گرفته شده و هزینههای جانبی مانند عوارض، بیمه و بارگیری به آن اضافه میشود. هزینه نهایی اسبابکشی در تهران، برآیند عوامل متعددی است؛ تعداد و ساعات کار کارگران، تعداد طبقات، مسافت پیادهروی تا خودرو، نوع وسیله نقلیه و مسافت جابهجایی. با توجه به نرخهای اعلامشده، یک اسبابکشی متوسط در تهران با دو کارگر، یک کامیون مسقف و سه ساعت کار، مجموعا بین ۶ تا ۸ میلیون تومان هزینه دارد. این رقم، برای خانوادهای با حقوق متوسط، بخش قابلتوجهی از بودجه ماهانه را به خود اختصاص میدهد و نشان میدهد که جابهجایی خانه، در سال ۱۴۰۵روی تصمیم جابهجایی تاثیرگذار است.
آیا گرانفروشی در این بخش وجود دارد؟
اتحادیه باربری و نرخنامه مصوب؛ چارچوبی برای نظارت بر بازار اسبابکشی محسوب میشود. اتحادیه صنف باربران و حملونقل کالا در شهر تهران، بهعنوان نهاد صنفی متولی، وظیفه تعیین و ابلاغ نرخنامههای مربوط به جابهجایی بار را بر عهده دارد. شرکتهای باربری موظف به رعایت این نرخهای مصوب هستند و نرخها بر اساس عوامل متعددی از جمله نوع خودرو، مسافت، تعداد کارگران، طبقات ساختمان و زمان انجام کار محاسبه میشود.
بر اساس نرخنامه اتحادیه باربری تهران در سال ۱۴۰۵، هزینه حمل اثاثیه بر اساس ساعات پایه و سپس هزینه هر ساعت اضافه محاسبه میشود. برای نمونه، کرایه پایه یک خاور مسقف برای حمل اثاثیه منزل در تهران حدود ۹۰۰ هزار تومان برای دو ساعت کار بوده و هر ساعت اضافه حدود ۲۵۰ هزار تومان هزینه دارد. همچنین دستمزد هر کارگر اسبابکشی برای دو ساعت کار اولیه حدود ۳۵۰ هزار تومان و هر ساعت اضافه بین ۱۵۰ تا ۲۵۰ هزار تومان محاسبه میشود. نظارت بر اجرای این تعرفهها و رسیدگی به تخلفات احتمالی، بر عهده نهادهای متعددی است. اتحادیه صنف باربران بهعنوان نهاد صنفی بالادست، علاوه بر تعیین نرخنامه، وظیفه رسیدگی به شکایات مردمی را نیز بر عهده دارد. شهروندان در صورت بروز تخلف، میتوانند با ارائه مدارکی مانند بارنامه، فاکتور و مستندات خسارت، به اتحادیه مراجعه کنند
آیا گرانفروشی در بازار باربری رخ میدهد؟
با وجود نرخنامههای مصوب، گزارشها و تجربیات میدانی نشان میدهد که گرانفروشی در این بخش به کرات رخ میدهد. یکی از دلایل اصلی، عدم شفافیت در اعلام تمام هزینههاست. برخی شرکتها هزینه اولیه را پایین اعلام میکنند، اما در زمان بارگیری یا تخلیه، هزینههای جانبی مانند تعداد طبقات، زمان انتظار، بستهبندی یا حمل وسایل سنگین را به مبلغ نهایی اضافه میکنند. همچنین فعالان غیرمجاز و شرکتهای فاقد مجوز از اتحادیه باربری، بدون رعایت نرخنامههای مصوب فعالیت کرده و با قیمتهای غیرواقعی و بعضا بسیار پایین، مشتری را جذب کرده و سپس با هزینههای پنهان، صورتحساب نهایی را افزایش میدهند.
اتحادیه باربری تهران به صراحت به شهروندان هشدار داده که برای جلوگیری از بروز هرگونه مشکل، خسارت احتمالی یا کلاهبرداری در فرآیند جابهجایی اثاثیه، صرفاً از خدمات باربریهای دارای مجوز رسمی استفاده کنند. بر اساس اعلام یک شرکت باربری معتبر، نرخها بر اساس نرخ اتحادیه تعیین میشوند، اما تحقق آن در عمل نیازمند نظارت بیشتر نهادهای مسئول است. اگر تا چند سال پیش، اسبابکشی یک هزینه متعارف و قابلپیشبینی بود، امروز به یکی از دغدغههای اصلی مستاجران تبدیل شده است. نقلوانتقال در تهران نه تنها با افزایش سرسامآور اجارهبها همراه است، بلکه هزینه جابهجایی نیز خود به مانعی جدی برای تغییر محل سکونت بدل شده است.
بر اساس بررسیهای صورتگرفته، هزینه اسبابکشی یک واحد ۸۰ متری در تهران با احتساب خدمات متداول، بین ۸ تا ۳۵ میلیون تومان برآورد میشود. بیشترین سهم این هزینه، به دستمزد کارگران حمل بار تعلق دارد که بین ۱۰ تا ۱۲ میلیون تومان است و نزدیک به نیمی از هزینه کل را تشکیل میدهد. پس از آن، کرایه کامیون مسقف داخلشهری تا ۵ میلیون تومان، خدمات بستهبندی حرفهای با ۴.۵ تا ۶ میلیون تومان و حمل وسایل حجیم مانند یخچال سایدبایساید یا پیانو با ۲ تا ۸ میلیون تومان، دیگر هزینههای اصلی هستند.
خدمات جانبی نیز هزینههای قابلتوجهی دارند؛ ۸ ساعت نظافت منزل ۱.۵ تا ۲.۵ میلیون تومان و نصب هر دستگاه لباسشویی یا ظرفشویی ۶۵۰ هزار تا ۱.۲ میلیون تومان هزینه در بر دارد. در شرایطی که اجارهبها در تهران در یک سال گذشته بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته و سقف افزایش ۲۵ تا ۳۰ درصدی برای سال جاری نیز در دست بررسی است، این هزینه اضافی، نقل مکان را به تصمیمی بسیار سنگین تبدیل کرده است، زیرا بسیاری از خانوارها بیش از ۴۰ تا ۵۰ درصد درآمد ماهانه خود را صرف اجاره میکنند و توان مالی چندانی برای هزینههای اضافی ندارند .
