مرور سیاستهای مالی آمریکا
شروین شهریاری: در سال 1992 اسکات بسنت در اتاقی همراه با جورج سوروس بر ضد بانک مرکزی انگلستان یک شرط بندی موفق بر سر سقوط ارزش پوند کرد. دو دهه بعد نیز او یک شرط بندی مشابه بر سر کاهش ارزش ین ژاپن کرد که باعث معروف شدن او شد. در آن زمان شاید هرگز فکر نمی کرد که مدتی بعد ناچار شود در کسوت وزیر خزانه داری آمریکا از ین دفاع کند. ماه گذشته خبرنگار رویترز موفق شد عکسی از یادداشت های وی در جلسه کابینه بگیرد که روی آن نوشته شده بود: کارهایی برای انجام دادن؛ خرید 5 تا ده میلیارد دلار ین. آخرین باری که خزانه داری برای تقویت ین مداخله کرد 28 سال پیش و در جریان بحران اقتصادی شرق آسیا بود. سوال این است که چرا دوباره چنین اقدامی در دستور کار قرار گرفته است؟
ترکیب نرخ بهره پایین و سیاست مالی انبساطی دولتهای ژاپن فشار بر ین در طی سالهای اخیر را افزایش داده است. بسیاری از سرمایه گذاران برای استفاده از تفاوت نرخهای بهره، به ین استقراض کرده اند و آن را در داراییهای دلاری با بازده بالاتر سرمایه گذاری کرده اند. کسی نمی داند ابعاد این انتقال منابع چقدر است اما برخی منابع ابعاد آن را تا 4 تریلیون دلار برآورد می کنند که از تولید ناخالص داخلی اقتصاد هند بزرگتر است. این روند ممکن است تا مدتی بدون اشکال به نظر برسد اما وقتی تورم و نگرانی از کسری بودجه رو به افزایش گذاشت مساله به یک مشکل برای اقتصاد داخلی تبدیل شد. ژاپن بزرگترین دارنده خارجی اوراق خزانهداری آمریکا و تنها کشوری است که بیش از یک تریلیون دلار اوراق قرضه آمریکا را در اختیار دارد. اگر ژاپن بخواهد به مداخله در بازار برای دفاع از ارزش ین ادامه دهد احتمالا ناچار می شود بخشی از این اوراق را جهت کسب دلار و خرید ین بفروشد؛ رویکردی که در شرایط فعلی که اوراق قرضه تحت فشار عرضه هستند مطلوب بسنت نیست. به همین دلیل، او وارد میدان شد.
افزافش مداخلات آمریکا در بازار پولی
لیست مداخلات او محدود به ین نمانده است. بسنت قمار بزرگی در بازار اوراق نیز انجام داده است. او به عنوان وزیر خزانهداری که قرار است صرفاً مسئول تأمین مالی دولت باشد، حالا تخصص خود در پیشبینی و معامله نرخها را وارد کار کرده است. در دو سال اخیر بخش بزرگی از انتشار ناخالص اوراق خزانهداری آمریکا متوجه اوراق کوتاهمدت بوده است. او در واقع روی این احتمال شرط بندی می کند که نرخهای بلند مدت پایین خواهد آمد و می تواند بدهی جدید را با نرخ های پایین برای مدت طولانی قفل کند. برای سالها سیاست خزانه داری آمریکا انتشار منظم و قابل پیش بینی اوراق قرضه با سررسیدهای مختلف بوده است. بسنت اما یک تریدر است. او نه تنها قاعده سنتی انتشار منظم اوراق را بر هم زده، بلکه تأمین مالی نیازهای بلندمدت دولت را با اتکای بیشتر به بدهی کوتاهمدت انجام میدهد. اقدامی که برخی اقتصاددانان آن را مترادف با سیال نمودن بخش غیر نقدشونده تر از اوراق قرضه و دارای آثار انبساطی مشابه چاپ پول در میان مدت می دانند.
نکته جالب این است که وقتی او به مقام وزرات رسید دورۀ خود را با انتقادات تند و تیز از نفر قبلی یعنی ژانت یلن بابت اجرای همین سیاست آغاز کرد. او در واقع معتقد بود که خزانه داری آمریکا با یک اقدام پرریسک در زمینه انتشار بیش از اندازه اوراق کوتاه مدت با اهداف انتخاباتی، «ثبات مالی بلندمدت دولت آمریکا» را با تهدید مواجه کرده است. حالا اما او در همان پوزیشن دقیقا همان کاری را انجام می دهد که منتقد آن بوده است. همانطور که در بازار ارز نیز بر خلاف توصیۀ همیشگی خزانه داری به کشورهای دیگر مبنی بر عدم مداخله و لزوم فضا دادن به بازار آزاد برای تعیین نرخها عمل می کند.
اما نتیجۀ شرط بندی «بسنت معامله گر» در مقام وزیر خزانه داری در بازار ارز و اوراق قرضه تا کنون چگونه بوده و چشم انداز پیش رو چیست؟ در ماکروسکوپ هفتۀ آینده به پاسخ این پرسش می پردازیم.