قیمت بنزین در ایران و انگلیس

دولت ایران، سوخت را با یارانه‌های کلان می‌فروشد. به عنوان مثال، میانگین قیمت بنزین در بریتانیا در ماه اوت ۲۰۲۳ لیتری ۱/۴۴ پوند بود که با نرخ فعلی ارز، معادل ۸۸,۰۰۰ تومان به ازای هر لیتر است. قیمت گذاری بنزین، همچون بسیاری موارد دیگر در ایران امری ساده نیست. دولت هر ماه برای ۶۰ لیتر اول، بنزین را لیتری ۱,۵۰۰ تومان می‌فروشد و برای ۱۵۰ لیتر بعدی، بنزین را لیتری ۳,۰۰۰ تومان عرضه‌ می‌کند. یک کارگر بریتانیایی ممکن است فکر کند که قیمت بنزین در ایران به طرز خنده‌آوری ارزان است. اما آیا همان کارگر بریتانیایی درآمد ساعتی ۰/۶۴ پوند را در ازای بنزین ارزان می‌پذیرد؟

برای تحلیل بهتر، قیمت بنزین را باید در چارچوب قدرت خرید بسنجیم:

حداقل دستمزد برای یک کارگر انگلیسی ۱۰/۴۲ پوند در ساعت است. یعنی یک کارگر در انگلستان با یک ساعت کار می تواند ۷/۲۵ لیتر بنزین بخرد.

حداقل دستمزد در ایران، طبق آمار وزارت کار، کمی بیش از ۷ میلیون تومان در ماه است. این درآمد معادل ۳۸,۰۰۰ تومان در ساعت است. با این درآمد کارگر ایرانی می تواند حدود ۲۶ لیتر بنزین را با قیمت لیتری ۱,۵۰۰ تومان یا ۱۳ لیتر بنزین را با قیمت لیتری ۳,۰۰۰ تومان بخرد.

دولت بریتانیا حدود ۵۵ درصد مالیات و عوارض به قیمت بنزین اضافه می‌کند. یعنی بریتانیا از فروشِ سوخت، عایدی دارد. قیمت بنزین بدون مالیات و عوارض در بریتانیا لیتری ۰/۹۴ پوند است. این بدان معناست که در شرایطی مشابه شرایط ایران، یک کارگر انگلیسی با حداقل دستمزد می تواند ۱۱ لیتر بنزین بخرد.

برخی از خبرگزاری‌های ایران گفته‌اند که دولت به فکر افزایش قیمت بنزین به لیتری ۸,۰۰۰ تومان است. با این قیمت، یک کارگر ایرانی با حداقل دستمزد می‌تواند کمتر از ۵ لیتر بنزین بخرد. اگر دولت ایران مصمم به افزایش قیمت بنزین باشد و در عین حال بخواهد آن را با قدرت خرید شهروندان منطبق کند، باید قیمت بنزین را به حدود لیتری ۳,۵۰۰ تومان افزایش دهد. این قیمت، معادل قیمت بنزین در بریتانیا با قدرت خرید یک کارگر بریتانیایی خواهد بود.

قیمت بنزین در ایران با توجه به حقوق کارگران ارزان نیست. همانطور که در انگلستان کارگری با حقوق ساعتی نیم پوندی کار نمی‌کند./