فولاد ایران زیر سایه بحران انرژی و رقابت ناسالم

وی گفت کاهش تولید علاوه بر آسیب به سودآوری، بازارهای صادراتی را نیز تحت تأثیر قرار داده است زیرا شرکت‌ها موظف به تأمین نیاز داخلی و عرضه در بورس کالا هستند و صادرات در اولویت دوم قرار می‌گیرد. وی افزود مشکل اصلی صادرات فولاد در حال حاضر استفاده گسترده از کارت‌های بازرگانی است که تضمینی برای بازگشت ارز به چرخه رسمی کشور ندارند. او توضیح داد در بندر شهید رجایی بیش از ۲۴ کشتی آماده بارگیری و حدود ۲۵ کشتی کوچک و بزرگ در انتظار صادرات محصولات فولادی هستند که بخش عمده آن‌ها با کارت‌های بازرگانی انجام می‌شود و این روند به بازارهای صادراتی آسیب می‌زند.

وکیلی گفت بررسی‌ها نشان می‌دهد صادرات شمش با کارت‌های بازرگانی در محدوده ۳۷۰ تا ۳۸۰ دلار انجام می‌شود در حالی‌که قیمت منطقه‌ای بالای ۴۴۰ دلار است و این اختلاف ۶۰ تا ۷۰ دلاری ضربه بزرگی به صنعت فولاد وارد می‌کند. وی افزود علیرغم وجود دستورالعمل‌های متعدد از سوی نهادهای حاکمیتی و بانک مرکزی، این ضوابط کارساز نبوده و عملاً قاچاق محصولات زنجیره فولاد اتفاق می‌افتد که نیازمند ورود جدی دولت است.

وی گفت یکی دیگر از فشارهای سنگین بر شرکت‌های فولادی نرخ تسعیر ارز است که بر اساس ضوابط بانک مرکزی در تالار اول بین ۶۹ تا ۷۰ هزار تومان تعیین می‌شود. وی افزود این نرخ صادرات را برای تولیدکننده غیراقتصادی می‌کند و زمینه سوءاستفاده کارت‌های بازرگانی را فراهم می‌سازد. او تأکید کرد اگر نرخ ارز اصلاح شود و تولیدکنندگان نیز بتوانند از همان نرخ استفاده کنند، منافع آن به شرکت‌های سهامی عام و در نهایت به بازار بورس منتقل خواهد شد.

وکیلی گفت موضوع دیگر در حوزه فروش، فرمول قیمت‌گذاری در بورس کالاست که هر هفته پایه قیمت شمش بر اساس فرمولی غیرکارآمد بازتنظیم می‌شود و موجب رقابت‌های غیرمنطقی و افزایش‌های ۲۰ درصدی در بازار می‌گردد. وی افزود این روند فشار بیشتری بر تولیدکنندگان وارد کرده و نیازمند بازنگری جدی است. او در پایان گفت ایران با توجه به ظرفیت‌های خود می‌تواند بازارهای صادراتی در منطقه و کشورهای حاشیه خلیج فارس را ارتقا دهد، اما تحقق این هدف نیازمند اصلاحات اساسی در سیاست‌های ارزی، صادراتی و قیمت‌گذاری است.

رضا وکیلی معاون بازاریابی و فروش فولاد خوزستان گفت ایران برای حضور مؤثر در بازارهای منطقه‌ای نیازمند برنامه‌ریزی دقیق است زیرا علاوه بر ورود محصولات چینی، بسیاری از کشورهای منطقه خود به سمت تولید فولاد حرکت کرده‌اند. وی افزود فولاد خوزستان به عنوان صادرکننده برتر کشور همواره در بازارهای منطقه حضور داشته و ماهی نیست که محصولات این شرکت در کشورهای همسایه مصرف نشود.

وی گفت ظرفیت ایجاد شده فولاد در کشور حدود ۵۵ میلیون تن است اما کمتر از ۶۰ درصد آن مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد. او افزود با وجود این محدودیت‌ها ایران همچنان بزرگ‌ترین تولیدکننده فولاد در منطقه است و این جایگاه نتیجه سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای است که طی سال‌های گذشته در صنعت فولاد انجام شده است.

وکیلی گفت کشورهای منطقه نیز به سرعت در حال رشد در این حوزه هستند. وی افزود عربستان پس از ایران با تولید حدود ۱۰ میلیون تن فولاد در جایگاه دوم قرار دارد در حالی که این رقم در سال ۲۰۰۸ تنها یک میلیون تن بود. او توضیح داد عمان و امارات نیز روند مشابهی را طی کرده‌اند و تولید خود را افزایش داده‌اند.

وی گفت حضور مؤثر در بازارهای منطقه‌ای الزامات خاصی دارد که مهم‌ترین آن تأمین پایدار انرژی و توسعه زیرساخت‌های ریلی و بندری است. او افزود صنعت فولاد ایران سالانه بیش از ۷ میلیارد دلار ارزآوری دارد و محصولات آن به شمال آفریقا، غرب آسیا و جنوب شرق آسیا صادر می‌شود.

وکیلی گفت سرمایه‌گذاری در کشورهای خارجی نیز نیازمند فراهم شدن شرایط و پوشش ریسک‌هاست. وی افزود وضعیت عمومی فولاد در دنیا با مازاد عرضه مواجه است و تقاضا کمتر از عرضه است. او توضیح داد بخش عمده این شرایط ناشی از تغییرات در بازار داخلی چین است؛ کشوری که بزرگ‌ترین تولیدکننده و مصرف‌کننده فولاد جهان محسوب می‌شود. وی افزود چین در سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰ صادرات چندانی نداشت اما در سال ۲۰۲۴ بیش از ۱۱۰ میلیون تن فولاد در کل زنجیره صادر کرده است که تأثیر زیادی بر بازار جهانی گذاشته است.