سبقت تایوان از بریتانیا ؛ راز جهش ۴.۱۴ تریلیون دلاری در میانه آتش جنگ

به گزارش سرمایه فردا، روزهایی که تنگه هرمز بسته شده، نفت از مرز ۱۱۰ دلار عبور کرده و جهان درگیر بزرگ‌ترین بحران انرژی نیم قرن اخیر است، یک خبر اقتصادی غیرمنتظره منتشر شده: تایوان، جزیره‌ای با ۲۳ میلیون نفر جمعیت، از بریتانیا سبقت گرفته و به هفتمین بازار بزرگ جهان تبدیل شده است. ارزش بازار بورس تایوان به ۴.۱۴ تریلیون دلار رسیده و شاخص Taiex به بالاترین سطح تاریخی خود صعود کرده است. راز این جهش در دو کلمه خلاصه می‌شود: هوش مصنوعی. گزارشی از معجزه‌ای که در میان آتش جنگ رقم خورد.

عددی که جهان را شوکه کرد

تا همین چند ماه پیش، بریتانیا با اقتصاد ۴.۳ تریلیون دلاری و سابقه دویست ساله بورس لندن، جایگاه هفتم جهان را در اختیار داشت. اما در آوریل ۲۰۲۶، این جایگاه جابه‌جا شد. بر اساس داده‌های بلومبرگ، ارزش بازار سهام تایوان به ۴.۱۴ تریلیون دلار رسیده و از بریتانیا با ۴.۰۹ تریلیون دلار پیشی گرفته است. این رقم تقریباً معادل کل تولید ناخالص داخلی یک سال ایتالیا است.

نکته شگفت‌انگیزتر اینکه تایوان یکی از نخستین بازارهای بزرگی است که تمام زیان‌های ناشی از جنگ ایران و آمریکا را جبران کرده و به بالاترین سطح تاریخی خود بازگشته است. شاخص Taiex که در اسفند ۱۴۰۴ تا محدوده ۳۰,۰۰۰ واحد سقوط کرده بود، حالا از مرز ۳۷,۰۰۰ واحد عبور کرده و رکورد جدیدی به ثبت رسانده است. یعنی سرمایه‌گذاران، تایوان را امن‌تر از لندن می‌دانند.

این سبقت گرفتن، یک زلزله آماری است. بریتانیا، کشوری با جمعیت ۶۷ میلیون نفر، اقتصاد ۴.۳ تریلیون دلاری و تاریخ دویست ساله بورس، از یک جزیره آسیایی با ۲۳ میلیون نفر عقب افتاده است. صندوق بین‌المللی پول برآورد کرده که اقتصاد تایوان در سال ۲۰۲۶ حدود ۹۷۷ میلیارد دلار است، در حالی که بریتانیا ۴.۳ تریلیون دلار دارد. یعنی تایوان با اقتصادی حدود یک‌چهارم بریتانیا، توانسته ارزش بازار سهام بزرگ‌تری ایجاد کند. سرمایه‌گذاران به آینده تایوان (هوش مصنوعی) بیش از آینده بریتانیا (خدمات مالی سنتی) اعتقاد دارند.

تی‌اس‌ام‌سی؛ موتور محرک جهش ۴ تریلیون دلاری

پشت این جهش عظیم، یک نام بیشتر دیده نمی‌شود: شرکت تولید نیمه‌رساناهای تایوان (TSMC). این شرکت که ۷۰ درصد تراشه‌های جهان و ۹۰ درصد تراشه‌های پیشرفته را تولید می‌کند، در سه ماهه اول ۲۰۲۶ نتایجی فراتر از همه پیش‌بینی‌ها به ثبت رسانده است.

درآمد TSMC در این فصل به ۳۵.۹ میلیارد دلار رسید که نسبت به سال قبل ۴۰.۶ درصد رشد داشته است. سود خالص شرکت با جهش ۵۸ درصدی به ۱۸.۱ میلیارد دلار رسید و حاشیه سود ناخالص از ۵۸.۸ درصد به ۶۶.۲ درصد افزایش یافت. یعنی TSMC در هر دلار فروش، ۶۶ سنت سود ناخالص می‌کند؛ رقمی که در صنعت نیمه‌رسانا بی‌سابقه است.

مدیرعامل TSMC گفته است که تقاضا برای تراشه‌های هوش مصنوعی «بسیار بیشتر از عرضه» است و هیچ نشانه‌ای از کاهش سرعت نمی‌بیند. شرکت برنامه سرمایه‌گذاری خود را به ۵۲ تا ۵۶ میلیارد دلار افزایش داده و در حال گسترش ظرفیت تولید در تایوان و آریزوناست.

برای درک عظمت این اعداد، بیایید مقایسه‌ای انجام دهیم. سود خالص TSMC در یک فصل (۱۸.۱ میلیارد دلار) از سود خالص سالانه بسیاری از شرکت‌های بزرگ فورچون ۵۰۰ بیشتر است. رشد ۴۰.۶ درصدی درآمد در شرایطی که اقتصاد جهانی با بحران انرژی و اختلال حمل‌ونقل مواجه است، نشان می‌دهد که هوش مصنوعی یک «ابرروند» است که از موانع ژئوپلیتیکی عبور می‌کند. سهام TSMC در ۵۲ هفته گذشته ۱۴۴ درصد رشد کرده و ارزش بازار آن به حدود ۱.۹۲ تریلیون دلار رسیده است. یعنی تنها یک شرکت، یک‌چهارم کل ارزش بازار تایوان را تشکیل می‌دهد. این وابستگی، هم نقطه قوت است و هم نقطه ضعف.

هوش مصنوعی در مقابل جنگ؛ سرمایه‌ها کدام مسیر را انتخاب کردند؟

سوالی که این روزها ذهن بسیاری از تحلیلگران را مشغول کرده این است: چرا سرمایه‌گذاران در بحبوحه بدترین بحران ژئوپلیتیکی دهه‌های اخیر، پول خود را به تایوان می‌آورند؟ پاسخ را می‌توان در یک جمله خلاصه کرد: هوش مصنوعی از جنگ قوی‌تر است.

علیرغم تنش‌ها در خاورمیانه، بسته شدن تنگه هرمز و تهدیدات علیه تایوان از سوی چین، سرمایه‌گذاران موسسه‌ای به این نتیجه رسیده‌اند که رونق هوش مصنوعی یک روند ساختاری و بلندمدت است، نه یک حباب موقتی. شرکت‌های بزرگ فناوری مانند انویدیا، اپل و ایام‌دی که مشتریان اصلی TSMC هستند، سفارشات خود را ماه‌ها قبل بسته‌اند و تا سال ۲۰۲۷ برنامه تولید دارند.

تحلیلگران بانک آمریکا می‌گویند که سرمایه‌گذاران هوش مصنوعی را «تنها چرخه‌ای که اهمیت دارد» می‌دانند. TSMC اعلام کرده که بخش محاسبات با کارایی بالا (که شامل تراشه‌های هوش مصنوعی می‌شود) حالا بیش از ۵۰ درصد درآمد این شرکت را تشکیل می‌دهد و رشد آن نسبت به فصل قبل ۵۵ درصد بوده است.

این یک تغییر پارادایم در ذهنیت سرمایه‌گذاران جهانی است. قبلاً، جنگ به معنای فرار سرمایه به سمت بازارهای امن (طلا، دلار، اوراق خزانه آمریکا) بود. اما این بار، سرمایه‌ها به سمت هوش مصنوعی فرار کرده‌اند. پیام این است: رشد فناوری، از امنیت ژئوپلیتیکی مهم‌تر شده است. البته این یک قمار بزرگ است. اگر جنگ گسترش پیدا کند و تایوان درگیر شود، این سرمایه‌ها یک‌شبه نابود می‌شوند. اما تا آن روز، سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند در سودآورترین صنعت تاریخ بمانند.

آینده؛ رتبه ششم جهان در چشم‌انداز

اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، تایوان احتمالاً به زودی از فرانسه هم سبقت خواهد گرفت و به ششمین بازار بزرگ جهان تبدیل می‌شود. ارزش بازار فرانسه حدود ۴.۳ تریلیون دلار است و تایوان با ۴.۱۴ تریلیون دلار، فاصله بسیار کمی دارد. بر اساس برخی گزارش‌ها، تایوان در مقاطعی حتی به طور موقت از فرانسه هم پیشی گرفته است.

کارشناسان سه عامل را برای ادامه این رشد ضروری می‌دانند: ادامه رونق هوش مصنوعی، کاهش تنش‌های ژئوپلیتیکی و توانایی TSMC در حفظ حاشیه سود بالا با وجود سرمایه‌گذاری‌های عظیم. TSMC پیش‌بینی کرده که درآمد آن در سال ۲۰۲۶ بیش از ۳۰ درصد رشد خواهد کرد و تا سال ۲۰۲۹ نرخ رشد مرکب سالانه ۲۵ تا ۲۹ درصد خواهد داشت.

سبقت از بریتانیا یک دستاورد تاریخی است، اما سبقت از فرانسه می‌تواند پیام بزرگ‌تری داشته باشد: ورود یک اقتصاد آسیایی به جمع پنج اقتصاد برتر جهان. نکته جالب اینکه تایوان با جمعیت ۲۳ میلیون نفر، حدود یک‌سوم فرانسه جمعیت دارد. یعنی سرانه ارزش بازار سهام در تایوان حدود سه برابر فرانسه است. این نشان می‌دهد که اقتصاد تایوان به شدت «سهام‌محور» و مبتنی بر شرکت‌های فناوری بزرگ است، در حالی که اقتصاد فرانسه هنوز به خدمات، گردشگری و صنایع سنتی وابسته است.

پیروزی یک صنعت بر یک جنگ

بازار بورس تایوان با جهش به ۴.۱۴ تریلیون دلار و سبقت گرفتن از بریتانیا، نشان داد که هوش مصنوعی از جنگ قوی‌تر است. در روزهایی که تنگه هرمز بسته شده، قیمت نفت سر به فلک کشیده و اقتصاد جهانی در آستانه رکود قرار دارد، سرمایه‌گذاران موسسه‌ای میلیاردها دلار به سمت تراشه‌ساز تایوانی سرازیر کرده‌اند.

TSMC با درآمد ۳۵.۹ میلیارد دلاری، سود ۱۸.۱ میلیارد دلاری و حاشیه سود ۶۶ درصدی، ثابت کرده که «موتور محرک» انقلاب هوش مصنوعی است. این شرکت به تنهایی یک‌چهارم ارزش بازار تایوان را تشکیل می‌دهد و رشد آن، کل بازار را بالا کشیده است.

سبقت گرفتن از بریتانیا، یک پیروزی نمادین برای اقتصاد تایوان است. اما این پیروزی شکننده است. هرگونه تشدید تنش با چین یا گسترش جنگ در خاورمیانه می‌تواند این جهش را متوقف کند. با این حال، تا آن روز، سرمایه‌گذاران به این نتیجه رسیده‌اند که بهترین مکان برای پول‌هایشان، جایی است که آینده ساخته می‌شود: تایوان، جزیره تراشه‌ها.