خروج آمریکا از سازمان جهانی بهداشت

به گزارش سرمایه فردا، ایالات متحده، یک سال پس از اعلام رسمی دونالد ترامپ در نخستین روز دور دوم ریاست‌جمهوری‌اش، خروج از سازمان جهانی بهداشت را نهایی کرد؛ رخدادی که نه‌تنها خطی تازه میان واشنگتن و جامعه جهانی کشید، بلکه با بدهی معوق بیش از ۱۳۰میلیون دلاری این کشور به سازمان همراه شد و پرونده‌ای مبهم و نیمه‌تمام برجا‌ گذاشت. مقام‌های دولت ترامپ همچنین اذعان می‌کنند که هنوز مجموعه‌ای از مسائل حل‌نشده باقی مانده است؛ از جمله قطع دسترسی آمریکا به داده‌های حیاتی کشورهای دیگر که در گذشته هشدارهای اولیه برای مهار بیماری‌های نوظهور را فراهم می‌کرد.

کارشناسان بهداشت عمومی این جدایی را زنگ خطری برای سراسر جهان و حتی خود آمریکا می‌دانند. لورنس گاستین، استاد حقوق سلامت جهانی در دانشگاه جورج‌تاون، این تصمیم را «ویرانگرترین اقدام یک رئیس‌جمهور در طول زندگی‌ام» توصیف می‌کند؛ اقدامی که به باور او، مسیر توسعه واکسن‌ها و درمان‌های نوین را برای پژوهشگران آمریکایی پرهزینه و کند خواهد کرد.

سازمان جهانی بهداشت، معمار اصلی پاسخ جهانی به تهدیدهایی همچون ابولا، ام‌پاکس و فلج اطفال است و برای کشورهای کم‌درآمد، ستون فنی، تجهیزاتی و آموزشی محسوب می‌شود. آمریکا نیز طی دهه‌ها نه‌تنها از مهم‌ترین حامیان مالی، بلکه از تأمین‌کنندگان اصلی نیروی انسانی متخصص در ساختار این سازمان بوده است. طبق آمار وزارت بهداشت آمریکا، این کشور به طور متوسط سالانه ۱۱۱ میلیون دلار حق عضویت و حدود ۵۷۰ میلیون دلار کمک داوطلبانه به این نهاد پرداخت می‌کرد.

تأثیر این خروج، فراتر از عدد و رقم است. جاد والسون، استاد بیماری‌های عفونی دانشگاه جانز هاپکینز، می‌گوید: «تنها در یک سال، بیش از ۷۵۰ هزار مرگ اضافی رخ خواهد داد؛ بیشترشان در میان کودکان.» او تأکید می‌کند که سازمان جهانی بهداشت اکنون «ناچار به کوچک‌شدن» شده و توان پایش تهدیدهای تازه، حمایت از زنجیره تأمین دارو و تجهیزات و پشتیبانی از نظام سلامت کشورها به‌طور محسوسی کاهش یافته است.

سوءمدیریت سازمان جهانی بهداشت

ترامپ در فرمان اجرایی خود خروج از این سازمان را نتیجه «سوءمدیریت سازمان جهانی بهداشت در بحران کرونا»، «ناتوانی در اصلاح ساختاری» و «نفوذ سیاسی برخی دولت‌ها» معرفی کرد. اما منتقدان می‌گویند هرچند این سازمان در همه‌گیری کرونا خطاهایی داشت، ازجمله تأخیر در پذیرش هوابرد بودن ویروس اما هیچ کشور قدرتمندی به تنهایی توان مقابله با تهدیدهای فرامرزی را ندارد. پیامدهای خروج، محدود به بودجه نیست. با توقف رسمی همکاری، حضور آمریکا در کمیته‌های تخصصی، گروه‌های تصمیم‌گیری و شبکه‌های اطلاعاتی سازمان قطع شده است؛ ازجمله نظام جهانی رصد سویه‌های آنفلوآنزا که مبنای به‌روزرسانی واکسن‌ها در سراسر جهان است. به گفته گاستین، «این اطلاعات همواره آمریکا را در صف نخست دریافت واکسن‌های جدید قرار می‌داد؛ اکنون این مزیت از دست رفته است.» دولت ترامپ مدعی است که در حال تنظیم توافق‌های دوجانبه با کشورهای مختلف برای تبادل اطلاعات است، اما کارشناسان این ادعا را خوش‌بینانه می‌دانند.

گاستین می‌پرسد: «آیا چین چنین قراردادی را با آمریکا امضا می‌کند؟ کشورهای آفریقایی چطور؟ کشورهایی که ترامپ بر آنها تعرفه سنگین وضع کرده، داده‌های حساس خود را مستقیم ارائه می‌دهند؟» او این ادعا را «مضحک» توصیف می‌کند.

در سطح حقوقی نیز ماجرا پایان نیافته است. گاستین معتقد است رئیس‌جمهور حق نداشته بدون مصوبه کنگره، خروج از سازمانی را که عضویت در آن با رأی کنگره تصویب شده، اعلام کند. افزون بر این، آمریکا از پرداخت بیش از ۱۳۳ میلیون دلار بدهی سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ خود نیز خودداری کرده است؛ در حالی که طبق مقررات سازمان، تسویه این بدهی شرط جدایی است. به گفته تحلیلگران، خروج آمریکا از سازمان جهانی بهداشت در زمانی رخ می‌دهد که جهان بیش از هر دوره دیگری به همکاری‌های علمی و اطلاعاتی نیاز دارد؛ تصمیمی که نه‌تنها سپر جهانی در برابر بیماری‌ها را تضعیف می‌کند، بلکه خود آمریکایی‌ها را در برابر تهدیدهای فرامرزی «تنها و بی‌پشتوانه» رها خواهد کرد.