تورم سه‌رقمی از هشدار تا واقعیت

به گزارش سرمایه فردا، آخرین داده‌های مرکز آمار ایران، تصویری تکان‌دهنده از وضعیت معیشت خانوارها در بهار ۱۴۰۵ ترسیم کرده است. تورم سه‌رقمی دیگر یک پیش‌بینی یا هشدار نیست؛ به واقعیتی روزمره تبدیل شده که در آن مواد اولیه سفره مردم، جهش‌هایی را تجربه کرده‌اند که حتی در استانداردهای اقتصادهای بحران‌زده نیز بی‌سابقه به نظر می‌رسد. از روغن نباتی که قیمت آن پنج برابر شده تا گوشت قرمز که رسماً از سبد غذایی بسیاری از خانواده‌ها حذف شده است، این گزارش به تحلیل ابعاد این فاجعه اقتصادی می‌پردازد.

رکوردداران گرانی؛ روغن، برنج و گوشت در صدر فاجعه

بررسی جزئیات داده‌های مرکز آمار نشان می‌دهد که گروه روغن‌های خوراکی با اختلاف فاحشی، بحرانی‌ترین وضعیت را تجربه می‌کنند. روغن نباتی جامد با جهشی خیره‌کننده معادل ۳۷۴.۹ درصد، رکورددار گرانی در میان تمام کالاهای اساسی است. قیمت هر کیلوگرم این محصول از حدود ۸۱ هزار تومان در سال قبل، به بیش از ۳۸۴ هزار تومان رسیده است؛ رشدی تقریباً پنج برابری. روغن مایع نیز با ۳۰۸.۱ درصد افزایش در رتبه دوم قرار دارد و قیمت یک بطری ۹۰۰ میلی‌لیتری آن از ۷۴ هزار تومان به ۳۰۱ هزار تومان جهش کرده است.

در گروه غلات، برنج خارجی درجه یک با ۲۰۸.۸ درصد افزایش، قیمتی سه برابر نسبت به سال قبل پیدا کرده است. برنج ایرانی درجه یک نیز با ۱۷۳.۵ درصد رشد، از کیلویی ۱۸۰ هزار تومان به ۴۹۳ هزار تومان رسیده است. حبوبات نیز در همین دامنه، افزایشی بین دو تا سه برابری را تجربه کرده‌اند.

بخش پروتئین که مستقیماً با سلامت و تغذیه جامعه در ارتباط است، صحنه گرانی‌های کمرشکنی بوده است. قیمت مرغ ماشینی با ۱۹۱.۲ درصد رشد، از کیلویی ۹۸ هزار تومان به بیش از ۲۸۶ هزار تومان رسیده و تخم‌مرغ نیز با ۱۷۰.۵ درصد افزایش، از کیلویی ۷۳ هزار تومان به ۱۹۹ هزار تومان جهش یافته است. گوشت گاو و گوساله با ۱۵۶.۱ درصد افزایش، هر کیلوگرم را از ۶۰۰ هزار تومان به بیش از یک میلیون و ۵۳۰ هزار تومان رسانده و گوشت گوسفندی با ۱۱۰ درصد رشد، قیمتی دو برابر (بیش از یک میلیون و ۵۴۰ هزار تومان) پیدا کرده است. لبنیات نیز با افزایشی بین ۷۰ تا ۱۳۰ درصدی، تقریباً دو برابر شده‌اند.

وقتی اقلام جانبی هم لوکس می‌شوند

نکته قابل تأمل دیگر، گسترش دامنه تورم به اقلامی است که تا دیروز جزو کالاهای معمولی محسوب می‌شدند. سس مایونز با ۱۹۰ درصد افزایش و رب گوجه‌فرنگی با ۷۱ درصد رشد، نشان می‌دهند که هیچ قلم خوراکی از موج گرانی در امان نمانده است. کمترین میزان افزایش قیمت در این لیست، متعلق به کره پاستوریزه با ۴۷.۹ درصد است که آن هم در مقایسه با استانداردهای جهانی تورم، عددی بسیار بالایی محسوب می‌شود.

مجلس وارد میدان شد؛ نظارت یا مداخله؟

در واکنش به این وضعیت بحرانی، مجلس شورای اسلامی امروز در یک جلسه وبیناری ویژه، به موضوع گرانی‌های اخیر ورود کرده است. نمایندگان با بررسی ابعاد فشار سنگین اقتصادی بر طبقه متوسط و ضعیف، خواستار پاسخگویی متولیان و تشدید نظارت‌ها برای مهار این وضعیت شده‌اند. انتظار می‌رود نهادهای نظارتی و تعزیراتی، نظارت دقیق‌تری بر زنجیره تأمین و توزیع داشته باشند تا از خودسری‌های قیمتی در بازار جلوگیری شود.

با این حال، باید پرسید که آیا مشکل اصلی، نظارت بر توزیع است یا ریشه‌های عمیق‌تری مانند رشد پایه پولی، کسری بودجه و انتظارات تورمی؟ تشدید برخورد با گرانفروشان، اگرچه لازم و ضروری است، اما به تنهایی نمی‌تواند تورم ناشی از ناترازی‌های ساختاری را مهار کند. تا زمانی که دولت ناچار به استقراض از بانک مرکزی باشد و نقدینگی بدون پشتوانه تولید افزایش یابد، فشار تورمی بر تمام اقلام خوراکی ادامه خواهد یافت.

جمع‌بندی؛ از هشدار به واقعیت، از واقعیت به فاجعه؟

داده‌های مرکز آمار ایران در بهار ۱۴۰۵، تأییدی بر این واقعیت تلخ است که تورم سه‌رقمی از یک هشدار تئوریک، به واقعیتی لمس‌شدنی در سفره روزانه مردم تبدیل شده است. جهش‌های ۳۷۵ درصدی در روغن و ۱۹۱ درصدی در مرغ، دیگر در قالب آمار و ارقام خلاصه نمی‌شوند؛ این اعداد یعنی مادری که دیگر نمی‌تواند برای فرزندانش مرغ بپزد، پدری که تخم‌مرغ را از سبد صبحانه حذف کرده، و خانواده‌ای که گوشت قرمز را تنها در مهمانی‌های خاص می‌بیند. ورود مجلس و تشدید نظارت‌ها، گام‌های ضروری اما ناکافی هستند. درمان اصلی، بازگشت به تعادل در بودجه، توقف چاپ پول، و بازسازی اعتبار پول ملی است. تا آن زمان، این آمارها همچنان رو به وخامت خواهند رفت و «گران‌ترین»های جدیدی به این فهرست غم‌انگیز اضافه خواهند شد.