تقویت نقش ایرلاین‌ها در اقتصاد/ کیش‌ایر محور اقتصاد منطقه آزاد

به گزارش سرمایه فردا،

محمد نصیری، عضو کمیسیون عمران مجلس با اشاره به اینکه محاصره دریایی، فرصتی برای توجه دوباره ایرلاین‌های منطقه‌ای است، گفت:  منطقه آزاد با مسیر هوایی قابل اتکا، یعنی یک کارخانه با درِ ورودی. تصور کنید در جزیره کیش یا قشم هتل ساخته شده، منطقه ویژه اقتصادی تجهیز شده، اما مسافر یا تاجر چگونه باید بیاید و برود؟ قطعا حمل‌ونقل بومی نقش مهمی در این دستاورد دارد. مناطق آزاد برای حیاتشان به «حضور مستمر» گردشگر و سرمایه‌گذار و تاجر نیاز دارند و این حضور مستمر جز با پروازهای منظم و قابل پیش‌بینی ممکن نیست. از این رو،  منطقه آزاد کیش که باند فرودگاه دارد، باید یک ایرلاین اختصاصی  داشته باشد‌ و از ظرفیت آن هم جهت با منافع استفاده کرد در غیر این صورت، آن فرودگاه فقط یک هزینه نگهداری است، نه یک درآمدزای ملی.

وی با بیان اینکه در سال‌های گذشته ایران برنامه توسعه متوازن حمل‌ونقل نداشته و این عدم توازن چه هزینه‌ای بر کشور تحمیل کرده است، گفت: نزدیک به ۹۰ درصد جابجایی کالا از طریق بنادر جنوبی (بندرعباس، عسلویه، چابهار و…) انجام می‌شد. یعنی یک اکوسیستم نامتعادل و فوق‌العاده شکننده است. حالا که محاصره دریایی تشدید شده و کشتی‌ها یا نمی‌توانند پهلو بگیرند یا با تأخیرهای ماه‌ها مواجه هستند، اتفاقاً می‌فهمیم که اگر تنها به یک کریدور تکیه کنیم چه بلایی سر اقتصاد می‌آید. این محاصره یک هشدار بود، اما از نظر من یک فرصت هم هست. فرصت برای تنوع‌بخشی به کریدورهای حمل‌ونقل. اگر ۱۰ درصد از آن بار سنگین و حجیم را از مسیر دریا خارج کنیم و با هواپیما (یعنی همان کارگو هوایی برای کالاهای سبک و با ارزش) جابجا کنیم، نه تنها مشکل کم شده، بلکه یک صنعت جدید در کشور دوباره جان می‌گیرد.

نصیری با تاکید بر اینکه وجود ایرلاین در مناطق آزاد، فراتر از حمل بار،  تأثیر زیادی بر گردشگری و سرمایه‌گذاری دارد، گفت:  جذب سرمایه. سرمایه‌گذار خارجی وقتی به منطقه آزاد می‌آید، اولین سؤالش این است: «چطور می‌توانم کالای تولیدی خود را به سرعت به بازار مقصد برسانم؟» اگر پاسخ دهیم با هواپیمای اختصاصی و منظم، اعتمادش جلب می‌شود. اگر بگوییم با کشتی و صف انتظار، فرار می‌کند. لایه سوم: توسعه گردشگری. توریست خارجی و داخلی به دنبال سفری «بدون دغدغه» است. تأخیر پرواز، قیمت‌های نجومی، نبود پرواز برگشت؛ اینها قاتل گردشگری هستند. یک ایرلاین بومی و مقرون‌به‌صرفه می‌تواند گردشگری یک منطقه را متحول کند.

بعضی آمارها نشان می‌دهد به ازای هر یک شغل مستقیم در بخش هوانوردی، ۴ تا ۵ شغل در بخش خدمات و گردشگری ایجاد می‌شود. پس حمایت از یک ایرلاین، حمایت از هزاران خانواده است.

نصیرزاده تصریح کرد: یک فرصت تاریخی برای تولد ایرلاین‌های منطقه‌ای قدرتمند بیرون می‌آید. مناطقی مثل کیش، قشم، چابهار و حتی ارس باید صاحب ایرلاین‌های بومی و چابک می‌توانند هم بار و هم مسافر، بدون اتکا به مرکز انجام دهند. از این رو مجلس و دولت موظف‌اند بستر را فراهم کنند تا سوخت یارانه‌ای، وام‌های کم‌بهره برای خرید هواپیماهای دست دوم، معافیت‌های گمرکی برای قطعات و…برای آنها تامین شود در غیر این صورت، بعد از بازگشایی دریاها، دوباره به همان الگوی ۹۰ درصد تجارت دریایی بازمی‌گردیم.

فرصت توسعه حمل‌ونقل کارگو از کیش

همچنین حسین محمدزاده، عضو کمیسیون عمران مجلس با اشاره به اهمیت حمایت از ایرلاین ها در زمان محاصره دریایی گفت: این جنگ فرصت‌های طلایی در پساتحریم ایحاد کرده تا ایرلاین ها نقش موثری در توسعه حمل‌ونقل بار داشته باشند. درواقع در مقطع کنونی که بحث محاصره دریایی جدی شده و دسترسی به بنادر بین‌المللی با محدودیت‌هایی روبرو است، نمی‌توانیم همچنان به روش‌های سنتی حمل‌ونقل بسنده کنیم. کشتی‌ها ممکن است هفته‌ها در بنادر معطل بمانند یا مسیرهای دریایی ناامن شوند. اما هواپیما از این محدودیت‌ها عبور می‌کند. در مناطقی مانند کیش که عمدتاً کالاهای سبک، رد و بدل می‌شود، ظرفیت‌های «کارگو» یا همان حمل‌ونقل هوایی باری، یک فرصت طلایی است. ایرلاین کیش‌ایر دقیقاً می‌تواند همین نقش را ایفا کند، پلی هوایی برای تجارت سبک اما حیاتی خواهد بود.

وی با بیان اینکه سیاستگذاری پس از جنگ باید به سمت «توسعه غیرمتمرکز» برود. تصریح کرد: توسعه غیرمتمرکز یعنی دیگر همه بار کشور روی دوش جنوب کشور یا مرکز نباشد. از این رو باید شبکه‌ای از فرودگاه‌های منطقه‌ای و فرودگاه‌های کوچک‌تر در شهرهای مختلف ایجاد کنیم تا اگر مسیری بسته شد، مسیر دیگر فعال باشد. کیش با ایرلاین کنونی می‌تواند یکی از قطب‌های این شبکه غیرمتمرکز باشد.

محمدزاده ادامه داد: در حال حاضر صرفاً با دستور و بخشنامه نمی‌توان ایرلاین‌ها را به پرواز درآورد. آنها یک کسب‌وکار هستند و نیاز به «صرفه اقتصادی» دارند. باید مسیرهایی را تعریف کنیم که هم برای مسافران جذاب باشد و هم برای شرکت. به عنوان مثال، مناطقی که ظرفیت گردشگری بالایی دارند مانند خود کیش، قشم، مشهد، شیراز) بازار پررونقی برای حمل مسافر دارند. ایرلاین‌ها با ارائه پروازهای منظم و با کیفیت از این مسیرها درآمد خوبی کسب می‌کنند، اما همین ایرلاین‌ها می‌توانند در کنار صندلی‌های مسافری، ظرفیت «بار» را هم پر کنند. یعنی هواپیماهای باری هم خریدار کرده و محموله تجاری سبک را جابه‌جا کند. این یعنی درآمد دوگانه.

وی با بیان اینکه پدافند غیرعامل سال‌هاست بر این نکته تأکید دارد که تأسیسات حیاتی و حساس مانند فرودگاه‌ها و مراکز کنترل ترافیک هوایی نباید در یک نقطه متمرکز شوند، گفت: توسعه غیرمتمرکز نه تنها از نظر امنیتی هوشمندانه است، بلکه از نظر اقتصادی به مناطق پسکرانه فرصت می‌دهد. اگر تنها فرودگاه ها و ایرلاین های داشته باشیم، با کوچکترین اختلال، کل شبکه هوایی کشور مختل می‌شود. اما اگر فرودگاه‌های منطقه‌ای قدرتمندی و ایرلایهن‌های برای مناطق دیگر کشور داشته باشیم زنجیره‌ای از اشتغال متصل می‌شوند، از این رو ریسک پذیری کل سیستم به شدت کاهش می‌یابد.

محمدزاده با تاکید بر اینکه پایان همکاری تجاری ایران با امارات متحده عربی رقم خورده و کیش‌ایر می‌تواند این خلأ را پر کند، گفت: سال‌ها دبی و ابوظبی هاب تجاری و ترانزیتی منطقه بودند و بسیاری از کالاهایی که به ایران می‌رسید، ابتدا از امارات عبور می‌کرد. حالا که درهای همکاری بسته شده، ما باید جایگزین داخلی خلق کنیم. جزیره کیش با پیشینه منطقه آزاد، زیرساخت‌های گمرکی و فرودگاهی مناسب، بهترین گزینه است. کیش‌ایر می‌تواند تبدیل شود به «هواپیمایی محور» برای تجار منطقه‌ای. یعنی یک تاجر می‌خواهد کالایی به ایران بفرستد، به جای دبی، کیش را انتخاب کند. از آنجا هم کالا با پروازهای داخلی به سراسر کشور توزیع شود. این یعنی کیش‌ایر نه تنها مسافر، که «زنجیره تجارت منطقه‌ای» را تسهیل می‌کند. همین موضوع برای سرمایه‌گذاران خارجی که به دنبال بازار مطمئن و دروازه ورود به ایران هستند، یک سیگنال قوی و جذاب خواهد بود.

وی با اشاره به اینکه من تأکید می‌کنم که در شرایط پساتحریم و جنگی، باید از تمام ظرفیت‌های ملی استفاده کنیم، گفت: کیش‌ایر یک برند است، یک زیرساخت است و یک فرصت. اگر سیاستگذاری درست انجام شود، این ایرلاین می‌تواند الگویی برای سایر مناطق آزاد و ویژه کشور شود؛ الگویی که در آن حمل ونقل هوایی به جای هزینه، تبدیل به یک «منبع درآمد پایدار و امنیت‌آفرین» می‌شود.

کیش ایر رگ حیاتی اقتصاد گردشگری و توسعه پایدار منطقه

حفظ و تقویت ایرلاین‌های منطقه‌ای مانند کیش‌ایر یک سرمایه‌گذاری استراتژیک محسوب می‌شود. به همین دلیل یک ایرلاین نه تنها در اشتغال و معیشت منطقه ای تأثیرگذار است در جذب گردشگر و توسعه زنجیره خدمات توریستی موثر است‌

واقعیت این است که در روزهایی که صنعت حمل‌ونقل هوایی ایران با چالش‌های متعددی از تحریم تا فرسودگی ناوگان روبرو است، بحث درباره آینده شرکت‌های هواپیمایی منطقه‌ای بیش از پیش اهمیت پیدا کرده است. فرامرز شهسواری، رئیس کمیته حمل‌ونقل مجلس شورای اسلامی، در اظهاراتی که می‌تواند مبنایی برای بازتعریف نقش ایرلاین‌ها در اقتصاد کشور قرار گیرد، به صراحت گفت: موضوع واگذاری «کیش‌ایر» هیچ‌گاه به صورت جدی مطرح نبوده و این ایرلاین در شرایط کنونی موقعیت مناسبی دارد، بنابراین لزومی برای واگذاری آن وجود نداشته است.

وی افزود: ایرلاین‌ها در اقتصاد منطقه‌ای و ملی، فراتر از یک وسیله حمل‌ونقل عمل می‌کنند. آنها زیرساخت اتصال جزیره به سرزمین اصلی، پل ارتباطی گردشگران با مقاصد تفریحی و خط مقدم جذب سرمایه‌گذار در بخش خدمات هستند.

جزیره کیش به عنوان یکی از مهم‌ترین قطب‌های گردشگری و تجاری ایران، عملاً بدون پروازهای منظم و قابل اتکا «تعطیل» خواهد شد. از همین رو شهسواری با اشاره به ماهیت توریستی این جزیره، به درستی نقش کیش‌ایر را در جذب گردشگر و توسعه اقتصادی شهر دانست و گفت: اگر ناوگان هوایی نتواند مسافران را با قیمت مناسب و برنامه منظم به کیش منتقل کند، هتل‌ها خالی می‌مانند، مراکز تجاری مشتری خود را از دست می‌دهند و حتی درآمد حاصل از عوارض خروجی فرودگاه به شدت کاهش می‌یابد. به عبارت دیگر، یک ایرلاین سالم و پایدار در چنین منطقه‌ای، موتور چرخه کامل اقتصاد گردشگری را روشن نگه می‌دارد.

عضو کمیسیون عمران مجلس در ادامه تحلیل خود به یک واقعیت بنیادین اشاره کرده و گفت: حمل‌ونقل به ویژه هوایی نقش مهمی در فعالیت‌های اقتصادی هر منطقه‌ای دارد و این نقش را می‌توان در سه سطح تحلیل کرد؛ یک ایرلاین علاوه بر استخدام پرسنل فنی، به صورت زنجیره‌ای برای آژانس‌های مسافرتی، رستوران‌های فرودگاهی، فروشگاه‌های، حمل‌ونقل زمینی، هتل‌ها و دفاتر خدمات گردشگری شغل ایجاد می‌کند. همچنین مناطقی که به شبکه هوایی متصل هستند، ورودی قابل توجهی از گردشگران را تجربه می‌کنند. این گردشگران به نوبه خود محرک سرمایه‌گذاری در بخش مختلف، حمل‌ونقل و حتی صنایع دستی و فرهنگی می‌شوند. از این رو پرواز ایرلاین بومی منجر به کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل نیز می‌شود. در نهایت ایرلاین‌های منطقه‌ای، حمل کالاهای فسادپذیر، نمونه‌های پزشکی، مرسولات پستی و حتی اقلام ضروری با ارزش بالا را انجام می‌دهند که از طریق دریا یا جاده امکان‌پذیر نیست یا به صرفه نیست.

  شهسواری در حمایت از حفظ کیش‌ایر در منطقه آزاد کیش، گفت: در شرایطی که اقتصاد ایران نیازمند افزایش درآمدهای غیرنفتی و توسعه گردشگری است، حفظ و تقویت ایرلاین‌های منطقه‌ای مانند کیش‌ایر یک سرمایه‌گذاری استراتژیک محسوب می‌شود. به همین دلیل یک ایرلاین نه تنها در اشتغال و معیشت منطقه ای تأثیرگذار است در جذب گردشگر و توسعه زنجیره خدمات توریستی موثر است.