تحلیل پتروشیمی‌ها در ۱۴۰۴

به گزارش سرمایه فردا، عملکرد ۹ماهه شرکت‌های پتروشیمی در سال جاری تصویری ناهمگون و چندلایه از این صنعت ارائه می‌دهد؛ تصویری که در آن برخی نمادها با رشدهای قابل‌توجه در سودآوری می‌درخشند و برخی دیگر با افت‌های سنگین، ضعف‌های ساختاری و مدیریتی خود را آشکار می‌کنند. در میان پتروشیمی‌های بزرگ، نوری همچنان یکی از بازیگران قدرتمند صنعت است. این شرکت با سود ۲۲ هزار و ۷۲۲ میلیارد تومانی و رشد ۲۵ درصدی نسبت به سال گذشته، نشان داده که توانسته در شرایط پرنوسان بازارهای جهانی، ثبات عملیاتی خود را حفظ کند. بازدهی ۸۸ درصدی از شهریور نیز تأییدی بر اعتماد بازار به این نماد است

مارون و آریا با افت سودآوری

اما در نقطه مقابل، مارون و آریا با افت سودآوری مواجه شده‌اند. مارون با کاهش ۴ درصدی سود نسبت به سال گذشته و افت ۲۲ درصدی در فصل پاییز، نشان می‌دهد که فشار هزینه‌ها و محدودیت‌های صادراتی بر عملکرد آن سایه انداخته است. آریا نیز با افت ۱۴ درصدی سود نسبت به سال قبل، در مسیر نزولی قرار گرفته و این افت، زنگ خطری برای شرکتی است که زمانی یکی از ستاره‌های صنعت بود. پارس نیز با افت ۲۴ درصدی سود نسبت به سال گذشته، یکی از نمادهای منفی این گروه است و عملکرد ضعیف آن نشان می‌دهد که چالش‌های عملیاتی و بازار جهانی بر سودآوری آن تأثیر جدی گذاشته است.

رشد پالایشی‌ها از شرایط قیمتی و کرک‌اسپردهای مطلوب

در بخش پالایشی‌ها اما داستان متفاوت است. این گروه در ۹ ماهه امسال عملکردی خیره‌کننده داشته‌اند. شبندر با سود ۵۳ هزار و ۴۶۵ میلیارد تومانی و رشد ۴۳۴ درصدی نسبت به سال گذشته، یکی از بهترین عملکردهای سال را ثبت کرده است. شپنا و شتران نیز با رشدهای ۲۴۴ و ۲۱۷ درصدی، نشان داده‌اند که پالایشی‌ها از شرایط قیمتی و کرک‌اسپردهای مطلوب بهره‌مند شده‌اند. حتی نمادهایی مانند شبریز و شاوان نیز رشدهای بالای ۱۹۰ و ۳۵۰ درصدی را تجربه کرده‌اند. این رشدها البته باید با احتیاط تحلیل شود؛ زیرا بخش مهمی از آن ناشی از شرایط مقطعی بازار جهانی و سیاست‌های داخلی قیمت‌گذاری است و پایداری آن نیازمند بررسی دقیق‌تر است.

در ادامه، پتروشیمی‌های گروه دوم نیز عملکردی متنوع داشته‌اند. شکبیر با رشد ۳۹ درصدی و سود ۶ هزار و ۲۸۹ میلیارد تومانی، عملکردی قابل‌قبول ارائه کرده است. جم پیلن و شگویا نیز با رشدهای ۵۰ و ۱۲۸ درصدی، در مسیر صعودی قرار گرفته‌اند. اما در میان این گروه، بوعلی یکی از نمادهای منفی و نگران‌کننده است. این شرکت با افت ۷۶ درصدی سود نسبت به سال گذشته، نشان می‌دهد که با چالش‌های جدی در فروش، تولید یا هزینه‌ها مواجه است. افت سنگین سود بوعلی، هشداری جدی برای سهامداران و سیاست‌گذاران صنعت است.

در گروه سوم پتروشیمی‌ها، شبصیر با رشد ۵۸ درصدی و سود ۱۴۰۰ میلیارد تومانی عملکردی مثبت داشته است. اما شجم با رشد تنها ۶ درصدی و شغدیر با افت ۳۶ درصدی سود، در مسیر نزولی قرار گرفته‌اند. شصفها اگرچه رشد ۲۲ درصدی داشته، اما بازدهی منفی از شهریور نشان می‌دهد که بازار نسبت به آینده این نماد تردید دارد.

سود اوره‌سازان از شرایط صادراتی و نرخ‌های جهانی

در بخش اوره‌سازان، تصویر کلی مثبت است. شپدیس با سود ۳۴ هزار میلیارد تومانی و رشد ۱۰۵ درصدی، یکی از بهترین عملکردهای سال را ثبت کرده است. شیراز، کرماشا و خراسان نیز رشدهای بالای ۶۹ تا ۱۷۱ درصدی داشته‌اند. حتی شلرد که سال گذشته زیان‌ده بود، امسال با سود ۳۵۹ میلیارد تومانی از زیان خارج شده است. این گروه نشان می‌دهد که اوره‌سازان از شرایط صادراتی و نرخ‌های جهانی بهره‌مند شده‌اند. با این حال، پایداری این رشدها وابسته به بازار جهانی اوره است که به‌شدت نوسانی و غیرقابل پیش‌بینی است.

عملکرد منفی متانول‌سازان

اما شاید نگران‌کننده‌ترین بخش گزارش، عملکرد متانول‌سازان باشد. شخارک با افت ۷۹ درصدی سود، شفن با افت ۸۵ درصدی و زاگرس با افت ۴۰ درصدی، همگی نشان می‌دهند که این صنعت در شرایط دشواری قرار دارد. افت قیمت جهانی متانول، محدودیت‌های صادراتی و افزایش هزینه خوراک، این گروه را به یکی از ضعیف‌ترین بخش‌های صنعت پتروشیمی تبدیل کرده است. این نمادها نیازمند بازنگری جدی در استراتژی‌های فروش و مدیریت هزینه هستند.

این گزارش نشان می‌دهد که صنعت پتروشیمی ایران در سال جاری با دو چهره متفاوت ظاهر شده است؛ چهره‌ای قدرتمند در پالایشی‌ها و اوره‌سازان، و چهره‌ای نگران‌کننده در متانول‌سازان و برخی پتروشیمی‌های بزرگ.

نمادهای منفی مانند بوعلی، مارون، آریا، پارس، شغدیر، شخارک، شفن و زاگرس هشداری جدی درباره ضعف‌های ساختاری، هزینه‌های رو به افزایش، وابستگی به بازارهای جهانی و ناکارآمدی مدیریتی هستند. این نمادها اگر اصلاح نشوند، می‌توانند کل صنعت را تحت فشار قرار دهند.

در مقابل، رشدهای خیره‌کننده پالایشی‌ها و اوره‌سازان اگرچه چشمگیر است، اما نباید بدون تحلیل پایداری آن‌ها را موفقیت قطعی دانست. بسیاری از این رشدها ناشی از شرایط مقطعی بازار جهانی است و ممکن است در سال آینده تکرار نشود.

صنعت پتروشیمی ایران امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند اصلاح ساختار، مدیریت حرفه‌ای، تنوع‌بخشی به محصولات و کاهش وابستگی به بازارهای پرنوسان جهانی است. بدون این اصلاحات، رشدهای فعلی تنها یک «نفس‌گیری موقت» خواهد بود و نه یک مسیر پایدار.