شاید تلخترین گزارش آماری، تورمِ نقطهبهنقطهی ۱۱۳ درصدیِ موادِ خوراکی باشد؛ رقمی که نشان میدهد سفرهی مردم، در سالِ گذشته، چقدر کوچکتر شده است. در این گزارش، به بررسیِ دقیقِ این شاخصها و پیامدهایِ آنها برایِ اقتصادِ سالِ ۱۴۰۵، پرداختهایم.
سال ۱۴۰۴، سالی که با دو جنگِ نظامی، محاصرهی دریایی، قطعیهایِ پیدرپیِ اینترنت و اعتراضاتِ معیشتی، در تاریخِ اقتصادِ ایران، ثبت خواهد شد. حالا، با انتشارِ دادههایِ بازارِ کار، پازلِ اقتصادیِ این سال، کامل شده است. تصویری که از این دادهها به دست میآید، روشن و هشداردهنده است: رشدِ اقتصادی، تنها ۰.۲ درصد (و بدونِ نفت، منفیِ ۰.۳ درصد)، نرخِ بیکاری و مشارکت، هر دو، کاهشی، و تورمِ سالانه، بیش از ۵۰ درصد.
شاید تلخترین گزارش آماری، تورمِ نقطهبهنقطهی ۱۱۳ درصدیِ موادِ خوراکی باشد؛ رقمی که نشان میدهد سفرهی مردم، در سالِ گذشته، چقدر کوچکتر شده است. در این گزارش، به بررسیِ دقیقِ این شاخصها و پیامدهایِ آنها برایِ اقتصادِ سالِ ۱۴۰۵، پرداختهایم.
طبق گزارشِ مرکزِ آمار، رشدِ اقتصادیِ ایران در سالِ ۱۴۰۴، به ۰.۲ درصد رسیده است. این در حالی است که در سالهایِ گذشته، این شاخص، بین ۳ تا ۵ درصد، نوسان داشت. اما مهمتر از این عدد، رشدِ منفیِ ۰.۳ درصدیِ اقتصاد، بدونِ احتسابِ درآمدهایِ نفتی است. این یعنی، اقتصادِ کشور، در بخشِ غیرنفتی، با انقباض مواجه شده است.
· دو جنگِ نظامی: جنگِ اول و دوم، به شدت، به زیرساختهایِ کشور، آسیب زد.
· محاصرهی دریایی: کاهشِ صادراتِ نفت و وارداتِ کالاهایِ اساسی.
· کاهشِ سرمایهگذاری: رشدِ منفیِ ۱۲ درصدیِ تشکیلِ سرمایهی ثابت، که نشاندهندهی کاهشِ سرمایهگذاری در بخشِ تولید است.
کاهشِ همزمانِ مشارکت و بیکاری
نرخِ مشارکت و نرخِ بیکاری، هر دو، در سالِ ۱۴۰۴، کاهش یافتند. کاهشِ همزمانِ این دو شاخص، نشاندهندهی خروجِ نیرویِ کار از بازار و ناامیدیِ آنها از یافتنِ کار است. این موضوع، یک زنگِ خطرِ جدی برایِ اقتصادِ کشور محسوب میشود.
اثر تورم؛ فشارِ سنگین بر سفرهها
تورمِ سالانه، در پایانِ سالِ ۱۴۰۴، به بیش از ۵۰ درصد رسید. اما نکتهی مهم، تورمِ نقطهبهنقطهی ۱۱۳ درصدیِ موادِ خوراکی است. این یعنی، خانوارهایِ ایرانی، برایِ تهیهی یک سبدِ مشخص از کالاهایِ خوراکی، در اسفندِ ۱۴۰۴، بیش از دو برابرِ اسفندِ ۱۴۰۳، هزینه کردهاند. این فشار، برایِ خانوارهایِ کمدرآمد، که سهمِ بیشتری از هزینههایِ خود را به خوراک، اختصاص میدهند، بسیار سنگینتر بوده است.
تورمِ تولیدکننده؛ ریشهیِ گرانیها
تورمِ تولیدکننده، در زمستانِ ۱۴۰۴، به ۶۵ درصد رسیده است. این یعنی، هزینههایِ تولید، در یک سال، ۶۵ درصد افزایش یافته است. این افزایشِ هزینهها، به ناچار، به قیمتِ نهاییِ محصولات، منتقل شده و به تورمِ مصرفکننده، دامن زده است.
شاخصِ تولیدِ صنعتی؛ سقوطِ آزاد
شاخصِ تولیدِ صنعتی، در اسفندِ ۱۴۰۴، به منفیِ ۱۶.۸ درصد رسیده است. این کاهشِ شدید، به طورِ مستقیم، از شرایطِ جنگیِ کشور، ناشی شده است. جنگ، باعثِ اختلال در تأمینِ مواد اولیه، کاهشِ تولید و تعطیلیِ بسیاری از واحدهایِ صنعتی شده است.
سالِ سختِ ۱۴۰۴ و چشماندازِ مبهمِ ۱۴۰۵
سالِ ۱۴۰۴، سالیِ سخت و پُرچالش برایِ اقتصادِ ایران بود. رشدِ پایین، تورمِ بالا، کاهشِ سرمایهگذاری و تولید، همگی، نشاندهندهی یک اقتصادِ آسیبپذیر هستند. چشماندازِ سالِ ۱۴۰۵، نیز مبهم و نامشخص است و به عواملی مانندِ نتیجهی مذاکرات، رفعِ تحریمها و کنترلِ تورم، بستگی دارد. آنچه مسلم است، این است که برایِ خروج از این وضعیت، نیاز به یک برنامهی منسجم و بلندمدت برایِ اصلاحِ ساختارهایِ اقتصادی و کاهشِ وابستگی به نفت، وجود دارد.
