استیبل کوین‌ رمزارز سودآور و پایدار

مونا موسوی: ایده استیبل کوین پایدار الگوریتمی، یکی از جسورانه‌ترین مفاهیم در تاریخ رمزارزها بوده‌است، زیرا برخی از آنها ابتدا بدون نیاز به پشتوانه فیزیکی، فقط با تکیه بر کد و الگوریتم، ارزش پیدا کردند اما سقوط «ترا» در تابستان ۱۴۰۱، برگ جدیدی از مدل‌های استیبل کوین را رو کرد. حالا پروژه‌های نسل جدید مثل «فرکس» و «اتنا» با استفاده از همان درس‌ها، مدل‌های ترکیبی با الگوریتم و پشتوانه دارایی فیزیکی، معاملات شفاف‌تری ساخته‌اند.

از همان روزهای اولیه ظهور بیت‌کوین، یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های رمزارزها، نوسان‌های شدید قیمت بود. سرمایه‌گذاری که امروز بیت‌کوین می‌خرد، نمی‌داند فردا نصف  یا دو برابر می‌شود، برای حل این مشکل، استیبل‌کوین‌ها متولد شدند. مدل اول و متداول سکه‌هایی مثل «تتر» و «یواس‌دی کوین» هستند که یک نقطه ضعف بزرگ داشتند، وابستگی به پشتوانه فیزیکی و سیستم بانکی سنتی.

اما ایده‌ای جذاب‌تر مطرح شد: چه می‌شود اگر سکه پایداری بسازیم که بدون هیچ پشتوانه فیزیکی، فقط با تکیه بر الگوریتم‌ها و قراردادهای هوشمند، قیمتش را ثابت نگه دارد؟ این ایده، راه را برای نوآوری‌های بعدی باز کرد.

در سال ۲۰۲۲، بازار رمزارزها شاهد سقوط «ترا» بود؛ سومین سکه پایدار بزرگ جهان که ارزش بازار آن به حدود ۱۸ میلیارد دلار می‌رسید. کل اکوسیستم «ترا» یک‌شبه از بین رفت. این فاجعه، اگرچه تلخ بود، اما بزرگ‌ترین درس را به صنعت رمزارزها داد؛ هیچ الگوریتمی بدون پشتوانه کافی نمی‌تواند در برابر حملات هماهنگ و وحشت عمومی مقاومت کند.

مدل «ترا» بر دو نشانک به هم پیوسته استوار بود؛ «لونا» و «ترا». سازوکار آن ساده به نظر می‌رسید، اگر قیمت «ترا» به زیر یک دلار می‌رسید، سوداگران می‌توانستند «ترا» را ارزان بخرند، آن را بسوزانند و به جای آن یک دلار «لونا» دریافت کنند. این کار عرضه «ترا» را کاهش می‌داد و قیمت آن را به یک دلار برمی‌گرداند. اما اشتباه بزرگ «ترا» تکیه بر یک دارایی نوسان‌دار به نام «لونا» به عنوان پشتوانه بود. وقتی «لونا» سقوط کرد، کل سیستم فرو ریخت. از این رو شکست «ترا» ثابت کرد که شفافیت و پشتوانه قوی، دو رکن اساسی هر سکه پایدار الگوریتمی هستند. از دل همین خاکستر بود که نسل جدیدی از پروژه‌ها با مدل‌های بهبودیافته متولد شدند.

زنده ماندن استیبل کوین با مدل ترکیبی

در میانه همان سال با بحران «ترا»، «فرکس» توانست زنده بماند و حتی رشد کند. راز موفقیت آن، مدل ترکیبی هوشمندانه‌ای بود که از ابتدا طراحی کرده بود. در مدل «فرکس»، بخشی از پشتوانه دارایی‌های واقعی مثل «یواس‌دی کوین» و بخشی الگوریتمی است. نسبت این دو بر اساس اعتماد بازار تغییر می‌کند. وقتی بازار آرام است، سهم الگوریتم بیشتر می‌شود و کارایی افزایش می‌یابد.

وقتی بحران می‌شود، سیستم به طور خودکار به سمت وثیقه کامل حرکت می‌کند.در اوج وحشت سال ۲۰۲۲، نسبت وثیقه‌گذاری «فرکس» از حدود ۸۵ درصد به نزدیک ۱۰۰ درصد افزایش یافت و «فرکس» عملاً تبدیل به یک سکه پایدار کاملاً پشتوانه‌دار شد. این «چتر نجات» خودکار بود که از سقوط آن جلوگیری کرد. امروزه ارزش بازار «فرکس» حدود ۱.۲ میلیارد دلار است و به عنوان یکی از موفق‌ترین مدل‌های ترکیبی شناخته می‌شود.

دستاورد «فرکس» اثبات این موضوع بود که یک سکه پایدار الگوریتمی می‌تواند با داشتن مکانیسم بازگشت به پشتوانه کامل، در بحران‌ها دوام بیاورد. این مدل نشان داد که الگوریتم و پشتوانه فیزیکی نه رقیب، بلکه مکمل یکدیگرند.

نوآوری در پوشش ریسک استیبل کوین‌ها

جدیدترین و جسورانه‌ترین تلاش در این حوزه، پروژه «اتنا» و نشانک «یواس‌دی ای» آن است. «اتنا» در فوریه ۲۰۲۴ راه‌اندازی شد و در مدتی کوتاه به ارزش بازار ۲ میلیارد دلاری رسید. مدل «اتنا» کاملاً متفاوت از نسل‌های قبلی است. این پروژه از راهبرد «پوشش ریسک دلتا» استفاده می‌کند. به زبان ساده، کاربر «اتر» یا سکه پایدار دیگر را قفل می‌کند و در مقابل «یواس‌دی‌ای» دریافت می‌کند. «اتنا» از آن «اتر» برای باز کردن جایگاه فروش در بازارهای نقدی استفاده می‌کند تا ریسک نوسان قیمت را کاملاً خنثی کند.

نتیجه یک دارایی است که نه به دلار وابسته است، نه به نوسان «اتر». یک مزیت مهم دیگر دارد کاربرانی که «یواس‌دی ای» را قفل می‌کنند، می‌توانند سود جذابی تا ۲۰ درصد سالانه از محل نرخ تأمین مالی جایگاه‌های فروش دریافت کنند. این ویژگی، «اتنا» را به یکی از محبوب‌ترین پروژه‌های سال ۲۰۲۴ تبدیل کرد. البته «اتنا» هم مانند هر پروژه نوپایی با چالش‌هایی مواجه بوده است.

در اوت ۲۰۲۴، نرخ تأمین مالی برای جایگاه‌های فروش «اتر» به طور موقت منفی شد و «یواس‌دی ای» حدود یک‌درصد از ارزش اسمی خود فاصله گرفت، اما همین تجربه کوچک، تیم «اتنا» را در بهبود مدل کمک کرد.

نکته مثبت درباره استیلا کوین «اتنا»این است که پروژه نشان داد که خلاقیت در طراحی سکه‌های پایدار الگوریتمی هنوز زنده است و می‌توان بدون اتکا به پشتوانه دلار، یک دارایی باثبات خلق کرد. «اتنا» شجاعانه‌ترین تلاش پس از «ترا» برای بازتعریف پول غیرمتمرکز است.

پیش‌بینی مسیر پیش رو  از شکست تا بلوغ

با وجود چالش‌های اولیه، سکه‌های پایدار الگوریتمی در مسیر تکامل و بلوغ قرار گرفته‌اند. سه درس بزرگ از شکست‌های گذشته گرفته شده است:
اول، شفافیت کلید اعتماد است. پروژه‌های موفق امروزی به طور شفاف ذخایر و مکانیسم‌های خود را منتشر می‌کنند. «فرکس» و «اتنا» هر دو در این مسیر گام برمی‌دارند و اطلاعات به‌روزی از وضعیت پشتوانه خود ارائه می‌دهند.دوم، پشتوانه قوی و متنوع لازم است. تکیه بر یک دارایی واحد، مثل همان اشتباه «ترا» بود. پروژه‌های جدید یا از پشتوانه ترکیبی استفاده می‌کنند یا از مکانیسم‌های پیشرفته پوشش ریسک.

سوم، مکانیسم‌های خودکار باید در برابر حملات مقاوم باشند. پروژه‌های نسل جدید، سیستم‌های هشدار زودهنگام و مکانیسم‌های توقف خودکار طراحی کرده‌اند.
بنابراین در مجموع با بررسی عملکرد استیبل کوین‌ها می‌توان ادعا کرد که سکه‌های استیبل کوین پایدار الگوریتمی مسیر پرفرازونشیبی را پشت سر گذاشته‌اند. «ترا» نشان داد که چه چیزی جواب نمی‌دهد.

«فرکس» اثبات کرد که مدل ترکیبی می‌تواند کار کند. همچنین «اتنا» دارد نشان می‌دهد که با خلاقیت و نوآوری می‌توان مرزها را جابه‌جا کرد. امروز، این پروژه‌ها با بهره‌گیری از درس‌های گذشته، مدل‌های مقاوم‌تر، شفاف‌تر و پایدارتری ساخته‌اند. سرمایه‌گذاران و فعالان بازار رمزارزها می‌توانند با دید بازتری به این حوزه نگاه کنند. شاید روزی نه چندان دور، سکه‌های پایدار الگوریتمی به یکی از ارکان اصلی اقتصاد دیجیتال جهانی تبدیل شوند؛ بدون وابستگی به بانک‌های مرکزی و سیسـتم‌های سنتی. راه دشوار بوده، اما مقصد روشن است.